Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Monika Sawa (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 01 marca 2022 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "Kolegium" lub "organ") orzeczeniem z [...] lutego 2020 r. nr [.], po rozpatrzeniu wniosku A. K., umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego udziału w nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako dz. nr [...] z obrębu [...], związanego z miejscem postojowym nr [...].

Orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Prezydent [...] pismem z [...] grudnia 2018 r., na podstawie art. 77 i art. 78 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (wówczas Dz.U. z 2018 r. poz. 2204), wypowiedział użytkownikowi wieczystemu A. K. wysokość dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego udziału w przedmiotowej nieruchomości gruntowej oraz zaproponował nową wysokość opłaty od [...] stycznia 2019 r.

A. K. pismem z [...] stycznia 2019 r. wystąpiła do Kolegium z wnioskiem o ustalenie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego ww. gruntu jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości.

Kolegium orzeczeniem z [...] lutego 2020 r., na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2019 r. poz. 270), powoływanej dalej jako "ustawa z 31 stycznia 2019 r.", umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu. W uzasadnieniu orzeczenia wskazało, że zmianie uległ stan prawny związany z ustalaniem wysokości, jak i stawek procentowych opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 ustawy z 31 stycznia 2019 r., jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu [...] października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem [...] stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. Stosownie zaś do art. 4 ust. 2 ustawy z 31 stycznia 2019 r. postępowania, o których mowa w ust. 1, niezakończone w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się. Z akt sprawy wynika, że wypowiedzenie zostało doręczone użytkownikowi wieczystemu po [...] października 2018 r., a zatem wobec spełnienia przesłanek wynikających ze znowelizowanych przepisów, niniejsze postępowanie należało umorzyć.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższe orzeczenie, Miasto [...] (dalej jako "skarżący") wniosło o jego uchylenie oraz o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, zarzucając organowi naruszenie:

1) art. 112 i art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (w dacie wydania zaskarżonego postanowienia Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", poprzez wskazanie przez Kolegium błędnego pouczenia w zaskarżonym orzeczeniu w postaci wskazania środka odwoławczego, tj. sprzeciwu, czego konsekwencją było uniemożliwienie m.st. Warszawa wyczerpania drogi administracyjnej w przedmiotowej sprawie i utraty bez swojej winy prawa do oceny zaskarżonego orzeczenia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) art. 4 ust. 2 ustawy z 31 stycznia 2019 r. poprzez błędną wykładnię pojęcia "nieruchomość", a w konsekwencji jego zastosowanie polegające na przyjęciu, że przedmiotowe postępowanie powinno być umorzone;

3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii, tj. nieustalenie czy postępowanie w sprawie aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wszczęte po [...] października 2018 r. zostało skutecznie wypowiedziane wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed [...] stycznia 2019 r., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w zaskarżonym orzeczeniu dokonano błędnej wykładni pojęcia "nieruchomość", a w konsekwencji nieprawidłowo zastosowano art. 4 ust. 2 ustawy z 31 stycznia 2019 r. umarzając postępowanie w sprawie aktualizacji wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego udziału wynoszącego [...] części w nieruchomości, związanej z własnością miejsca postojowego. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika bowiem, że organ powołał się jedynie na przesłankę, że przedmiotowe wypowiedzenie wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego z [...] grudnia 2018 r. dowodzi, że postępowanie zostało wszczęte po [...] października 2018 r. i nie zostało zakończone do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. do [...] lutego 2019 r., a to dało podstawę do zastosowania art. 4 ust. 2 ustawy z 31 stycznia 2019 r. W ocenie skarżącego, założeniem ustawodawcy były jednak dwie przesłanki, których konsekwencją jest umorzenie postępowania aktualizacyjnego. Pierwszą z nich jest wszczęcie postępowania po [...] października 2018 r. i niezakończenie go przed [...] stycznia 2019 r. Po drugie, brak skutecznego doręczenia wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości w cenzusie czasowym określonym przez ustawodawcę. Skarżący wskazał, że pierwsza przesłanka w ww. sprawie została bez wątpienia spełniona, gdyż postępowanie w sprawie aktualizacji wszczęte zostało po [...] października 2018 r. Kolegium zaniechało jednak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego poprzez nieustalenie, czy postępowanie w sprawie aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wszczęte po [...] października 2018 r. zostało skutecznie wypowiedziane wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed [...] stycznia 2019 r. Organ oparł się jedynie na ustaleniu, że wypowiedzenie wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego zostało wypowiedziane w terminie określonym przez ustawodawcę tylko A. K. w odniesieniu do udziału w nieruchomości, związanej z własnością miejsca postojowego. W konsekwencji, w ocenie skarżącego organ naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., ponieważ nie ustalił, czy została też spełniona przesłanka druga określona ustawą z 31 stycznia 2019 r., tj. czy wypowiedzenia zostały skutecznie doręczone wszystkim użytkownikom wieczystym nieruchomości przed [...] stycznia 2019 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym postanowieniem z [...] grudnia 2021 r. przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Podstawę prawną zaskarżonego orzeczenia stanowił art. 4 ustawy z 31 stycznia 2019 r., zgodnie z którym jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu [...] października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem [...] stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją (ust. 1). Postępowania, o których mowa w ust. 1, niezakończone w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się (ust. 2).

Mając na uwadze treść powyższego przepisu, Kolegium zaskarżonym orzeczeniem umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu (zainicjowane wnioskiem użytkownika wieczystego o ustalenie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego gruntu jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości), wskazując, że wypowiedzenie zostało doręczone użytkownikowi wieczystemu po [...] października 2018 r., a zatem ziściły się przesłanki wskazane w ww. przepisach.

W niniejszej sprawie, co jest kwestią bezsporną, postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu [...] października 2018 r., bowiem wypowiedzenie wysokości tej opłaty, w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości miało miejsce dopiero w dniu [...] grudnia 2018 r. (data pisma). W ocenie skarżącego, Kolegium zaniechało jednak ustalenia, czy ziściła się druga z przesłanek wymienionych w art. 4 ust. 1 ustawy, tj. czy wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego została skutecznie wypowiedziana wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed [...] stycznia 2019 r., czy też nie. Skarżący zauważył, że organ oparł się w tej kwestii jedynie na ustaleniu, że wypowiedzenie wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego zostało wypowiedziane w terminie określonym przez ustawodawcę tylko A. K. w odniesieniu do udziału w nieruchomości, związanej z własnością miejsca postojowego. Skarżący pomija jednak fakt, że z akt sprawy jasno wynika, że przesyłka skierowana do A. K., a zawierająca wypowiedzenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ww. udziału w gruncie, po dwukrotnym awizowaniu (w dniach [...] i [...] grudnia 2018 r.) wróciła do nadawcy niepodjęta, a zatem należało uznać ją za skutecznie doręczoną w dniu [...] stycznia 2019 r. (zgodnie z art. 44 K.p.a.). Powyższe wskazuje zatem, że wypowiedzenie dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed [...] stycznia 2019 r. (bowiem nie doręczono go przed tą datą chociażby A. K.).

Niemniej jednak zauważyć należy, że z brzmienia art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 31 stycznia 2019 r. wynika jednoznacznie, że Kolegium miało obowiązek umorzyć te postępowania, które zostały wszczęte po [...] października 2018 r. i nie zostały zakończone do [...] lutego 2019 r. (tj. do dnia wejścia w życie ustawy z 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, która w art. 2 zmieniła ustawę z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów), zaś przesłanka wskazująca na fakt niedoręczenia wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed [...] stycznia 2019 r wypowiedzeń dotychczasowej wysokości tej opłaty ma znaczenie, ale tylko w kwestii ustalenia wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wiecznego.

Oznacza to, że jeżeli wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty nie zostały doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed [...] stycznia 2019 r. to roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. Natomiast, jeżeli wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty zostały doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed [...] stycznia 2019 r to roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty zaktualizowanej.

Z akt sprawy wynika natomiast, jak już wskazano powyżej, że postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po [...] października 2018 r. Bezsporne jest także, że do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. do [...] lutego 2019 r. postępowanie to nie zostało zakończone. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, spełnione zostały wszystkie przesłanki do zastosowania art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 31 stycznia 2019 r., co skutkowało umorzeniem przez Kolegium przedmiotowego postępowania. O tym bowiem, czy organ ma obowiązek umorzyć postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, decyduje spełnienie tylko dwóch przesłanek, które wskazują na terminy, po pierwsze wszczęcia tego postępowania po [...] października 2018 r. i po drugie jego niezakończenia do [...] lutego 2019 r., co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Z podanych wyżej przyczyn zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Organ rzetelnie zgromadził i ocenił materiał dowodowy (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi kierował się przy wydawaniu kontrolowanego orzeczenia oraz uzasadnił swoje orzeczenie (art. 107 § 1 i 3 K.p.a.). Prawidłowo również uznał, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia na podstawie art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 31 stycznia 2019 r. postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), orzekł jak w sentencji.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku zobowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a brak jest możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skargi do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Brak było jednocześnie, wobec utrzymującej się wysokiej fali zachorowań wywołanych wirusem Sars-CoV-2, możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.