Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 53/19 o odrzuceniu skargi K. B. w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. odrzucić zażalenie, 2. zwrócić S. L. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od zażalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 53/19, odrzucił skargę K. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w dniu 10 grudnia 2018 r. została nadana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga K. B. zastępowanej przez pełnomocnika S. L.. Pismem z dnia 16 stycznia 2019 r. wykonującym zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2019 r. wezwano skarżącą, za pośrednictwem pełnomocnika, do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dwóch odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych oraz do nadesłania pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. S. L. odebrał ww. wezwanie w dniu 21 stycznia 2019 r. i w zakreślonym terminie nadesłał dwa odpisy skargi oraz pełnomocnictwo. Z nadesłanego pełnomocnictwa nie wynikało, by S. L. został upoważniony do występowania w imieniu K. B. w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z pełnomocnictwa tego wynikała jedynie możliwość odbioru korespondencji, w tym urzędowej (pkt 6 pełnomocnictwa). Z tego względu Sąd pominął S. L. jako pełnomocnika skarżącej o czym poinformowano S. L. (zarządzenie z dnia 8 lutego 2019 r.). Jednocześnie – z uwagi na informację, iż K. B. mieszka na stałe w Stanach Zjednoczonych Ameryki, Sąd uznał ww. za pełnomocnika do doręczeń (zarządzenie z dnia 4 marca 2019 r.). Zarządzeniem z dnia 8 lutego 2019 r. wezwano K. B. do popisania skargi oraz do nadesłania trzech jej odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wyżej wymienione zarządzenie strona skarżąca otrzymała 4 marca 2019 r. i w zakreślonym terminie nie nadesłała podpisanej skargi wraz z jej odpisami. W dniu 8 marca 2019 r. S. L. nadesłał pismo, w którym wskazał, że termin 7 dni jest zbyt krótki, by wykonać zarządzenie Sądu.

Następnie, Sąd przytoczył treść art. 46 § 1 pkt 4 i art. 47 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a." oraz stwierdził, że skarżąca K. B. nie podpisała skargi oraz nie nadesłała wymaganych jej odpisów. Z uwagi na powyższe, Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S. L. reprezentowany przez pełnomocnika r.pr. T. G., wnosząc o jego uchylenie. Profesjonalny pełnomocnik wskazał, iż ww. postanowienie jest niezrozumiałe, ponieważ pod skargą córki S. L. podpisał się on, wskazując, że popiera ją w całości. Stwierdził także, że jego podpis świadczy o tym, że skarga musi być przyjęta tym bardziej, że został on ustanowiony pełnomocnikiem przez ojca skarżącej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania zażalenia obowiązkiem Sądu jest kontrola środka odwoławczego pod kątem spełnienia wymagań formalnych, jak również pod kątem dopuszczalności takiego środka. Zgodnie bowiem art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Uprawnienie to przysługuje oczywiście również Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, jeżeli zażalenie ulegało odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, a to na mocy art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie zażalenie na postanowienie z dnia 9 kwietnia 2019 r. o odrzuceniu skargi K. B. wniósł S. L. reprezentowany przez pełnomocnika r.pr. T. G., uznany przez Sąd pierwszej instancji za uczestnika przedmiotowego postępowania.

Przypomnieć zatem warto, że stosownie do art. 33 § 1 p.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Okoliczność, że postanowienie o odrzuceniu skargi zostało doręczone również jemu (oprócz skarżącej - na adres pełnomocnika do doręczeń, organowi, oraz pozostałym uczestnikom postępowania) wraz z pouczeniem o prawie do wniesienia zażalenia, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie rodzi jeszcze po stronie S. L. prawa do złożenia środka odwoławczego od tego postanowienia. Kluczowe znaczenia ma tu bowiem kwestia, czy na obecnym etapie postępowania S. L. jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Na tak zadane pytanie należy udzielić odpowiedzi przeczącej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, nabywa status uczestnika postępowania na prawach strony wyłącznie w przypadku skutecznego wszczęcia postępowania sądowego zainicjowanego skargą innej osoby. Celem postępowania przed sądem administracyjnym jest dokonanie przez ten sąd kontroli działalności administracji publicznej. Co oczywiste, warunkiem merytorycznego rozpoznania sprawy jest skuteczne wszczęcie postępowania sądowego. Do tego z kolei niezbędne jest skuteczne wniesienie skargi, tj. takiej, która nie jest obarczona brakami formalnymi i fiskalnymi ani nie podlega odrzuceniu z innych przyczyn wymienionych w art. 58 § 1 p.p.s.a. W sytuacji, gdy z powodów wyżej wymienionych skarga nie może zainicjować postępowania sądowego, w którym Sąd merytorycznie rozpozna skargę, a więc kiedy skarga podlega odrzuceniu, przyjąć należy, że stosunek procesowy nawiązuje się wyłącznie między skarżącym i organem, którego akt lub czynność jest przedmiotem zaskarżenia, a Sądem. W opisanej sytuacji nie można jednak mówić o powstaniu takiego stosunku w odniesieniu do osoby, o której mowa w art. 33 § 1 p.p.s.a. Przyjąć należy, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, nabywa status uczestnika postępowania na prawach strony i związane z tym uprawnienia procesowe (w tym m.in. prawo wnoszenia środków odwoławczych) jedynie, gdy postępowania to zmierzać będzie do merytorycznego rozpoznania skargi. Odrzucenie skargi jest rozstrzygnięciem formalnym, które w żaden sposób nie wpływa na sytuację prawną osób, które w przypadku jej skutecznego wniesienia byłyby uznane za uczestnika postępowania w myśl art. 33 § 1 p.p.s.a. Są one wprawdzie bezpośrednio zainteresowane rozstrzygnięciem sprawy, jednakże nie można twierdzić, że odrzucenie skargi naruszy interes prawny tych osób.

Z powyższych rozważań wynika wniosek istotny dla niniejszej sprawy. Zgodnie z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego może wnieść wyłącznie strona lub uczestnik na prawach strony (oraz podmioty wymienione w art. 173 § 2 p.p.s.a.). Zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi, wniesione przez osobę, która nabędzie status uczestnika postępowania na prawach strony, zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a., dopiero z momentem skutecznego wniesienia skargi, uznać należy za niedopuszczalne. Odrzucenie skargi w niniejszej sprawie nie wpływa bowiem na sytuację prawną podmiotów innych niż skarżący i organ administracji publicznej, zatem nie można mówić, by te inne osoby posiadały interes prawny w kwestionowaniu ustaleń Sądu o zasadności odrzucenia skargi.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należało, że zażalenie S. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2019 r. odrzucające skargę K. B. jest niedopuszczalne. Zaistniała zatem podstawa do jego odrzucenia na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.

Ponadto, podkreślić należy, że argumentacja podniesiona przez S. L. w zażaleniu powinna wykazać, że kwestionowanie przedmiotowego postanowienia jest słuszne, albowiem odrzucenie skargi K. B., będzie miało wpływ na jego uprawnienia i obowiązki. Próżno jest jednakże doszukiwać się w złożonym zażaleniu takiego związku. Cała argumentacja zawarta w zażaleniu odnosi się do zasadności odrzucenia skargi K. B. w związku z przyjęciem, że nie uzupełniła ona braków formalnych skargi. Prawo do skutecznego kwestionowania prawidłowości działań Sądu w tym zakresie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ma jednak jedynie K. B. Z akt sprawy nie wynika, aby złożyła w swoim imieniu zażalenie na postanowienie odrzucające jej skargę.

Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne podkreślić, że fakt, że r.pr. T. G. został ustanowiony pełnomocnikiem S. L. (ojca skarżącej), nie powoduje, że podpisaną przez niego skargę należy uznać za skutecznie wniesioną przez K. B., jak również, że nadesłanie jej odpisów stanowi wykonanie wezwania Sądu I instancji. Profesjonalny pełnomocnik nie został ustanowiony jako dalszy pełnomocnik skarżącej, albowiem S. L. prawidłowo nie został uznany przez Sąd I instancji za pełnomocnika swojej córki, z uwagi na zakres przedłożonego pełnomocnictwa, a tym samym za legitymowanego do udzielenia w jej imieniu dalszych pełnomocnictw, a jedynie za pełnomocnika do doręczeń. Zobowiązaną do wykonania zarządzenia Sądu I instancji była jedynie K. B., ewentualnie jej pełnomocnik prawidłowo przez nią umocowany.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.