Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędziowie : Sędzia NSA Lidia Błystak (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Olejnik, Protokolant: Katarzyna Trzęsicka, Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2012 r. przy udziale sprawy ze skargi A.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 30 maja 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od spadków i darowizn oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektora Izby Skarbowej we W., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1) w zw. z art. 67a § 1 pkt 3) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (tekst jednolity w Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm. – dalej powoływana jako Ordynacja podatkowa) oraz art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jednolity w Dz. U. z 2010 r. nr 80, poz. 526 ze zm. – dalej powoływana jako ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] nr [...] odmawiającą A.D. umorzenia zaległości w podatku od spadków i darowizn.

A.D. w dniu 24 kwietnia 2010 r. wniósł o umorzenie podatku od spadków i darowizn, podnosząc, że jest osobą niepełnosprawną, uległ wypadkowi i chodzi "o kulach", pozostaje bez pracy, od 2008 r. do dnia 20 kwietnia 2010 r. przebywał we Francji, obecnie mieszka z matką, której dochód w kwocie 489 zł stanowi ich jedyne źródło utrzymania.

Prezydent Miasta W., działając z wniosku organu podatkowego I instancji, postanowieniem z dnia [...] nr [...] nie wyraził zgody na umorzenie zaległości podatkowej strony oraz odsetek, uznając, że nie wystąpiły przesłanki przemawiające za przyznaniem ulgi stronie w żądanym zakresie.

Na skutek podtrzymania wniosku przez stronę, która poinformowała Naczelnika Urzędu Skarbowego o przyznanym jej świadczeniu z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej ZTPS w kwocie 108,30 zł (decyzja z dnia [...]) oraz o braku środków na spłatę zaległości podatkowej, organ podatkowy I instancji ponownie zwrócił się do Prezydenta W. o zaopiniowanie wniosku strony. Podatnik poinformował Prezydenta W., iż mieszka w domu będącym przedmiotem spadku, który jest zgłoszony do sprzedaży od 5 lat.

Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] nr [...] nie wyraził zgody na umorzenie zaległości strony w podatku od spadków i darowizn.

W kierowanych do Naczelnika Urzędu Skarbowego pismach z dnia [...], [...] i [...] strona informowała, że odziedziczyła ¼ część nieruchomości i ¼ część środków pieniężnych, z przypadającej jej części spadku należy się zachowek dla rodzeństwa matki o wartości 265.000 zł, od której komornik nalicza odsetki w kwocie 960 zł miesięcznie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn wraz z odsetkami. Uzasadniał, że jest związany stanowiskiem Prezydenta W., który nie wyraził zgody na umorzenie zaległości. Wywiódł też, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające zastosowanie omawianej ulgi.

Utrzymując w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji organ odwoławczy przywołał art. 67a § 1 pkt 3) Ordynacji podatkowej, omówił przesłanki, których wystąpienie warunkuje przyznanie ulgi podatkowej i powołał się na uznanie administracyjne mające zastosowanie w sprawie. Ponadto wskazał organ fakt, iż wierzycielem podatku od spadków i darowizn jest jednostka samorządu terytorialnego, a w takiej sytuacji zastosowanie znajduje art. 18 ust. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, który uzależnia zastosowanie ulgi przez organ podatkowy od zgody przewodniczącego zarządu tej jednostki samorządu terytorialnego. Na poparcie swojego stanowiska przytoczył organ wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2002 r. (sygn. akt SN III RN 135/01, OSNP 2003/12/300). Skoro Prezydent W. nie wyraził zgody na umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej, to nawet w sytuacji gdyby organ podatkowy uznał wniosek strony za uzasadniony i spełniający wymagane art. 67a Ordynacji podatkowej przesłanki, nie mógłby zająć stanowiska sprzecznego ze stanowiskiem Prezydenta W. Kolejno omówił organ odwoławczy sytuację strony, przyznając, że jej sytuacja jest trudna, gdyż jest osobą niepełnosprawną, oczekuje na operację kolana, ma problemy z poruszaniem się, czego konsekwencją jest, że pozostaje bez pracy i utrzymuje się z matką z jej renty w kwocie 519,30 zł miesięcznie oraz świadczenia z pomocy społecznej w kwocie 108,30 zł, posiada zadłużenie w opłatach za wodę w kwocie 390,42 zł, natomiast jej opłata za gaz wynosi 269 zł miesięcznie. W opinii organu podatkowego II instancji sytuacja strony wypełnia znamiona ważnego interesu podatnika, a także interesu publicznego. Uwzględniając zalecenia wynikające z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2010 r. (sygn. akt II FPS 9/09), stwierdził organ, że postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] zostało poddane ocenie i nie budzi zastrzeżeń co do jego legalności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu A.D. wniósł o zmianę decyzji organów podatkowych obu instancji, podnosząc, że jest niepełnosprawny, chodzi "o kulach", pozostaje bez pracy, jego miesięczny dochód to 108 zł z pomocy społecznej i renta matki w kwocie 489 zł miesięcznie. W obecnej sytuacji losowej zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn winno być umorzone.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i jego argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd w zakresie swej właściwości sprawuje kontrolę zaskarżonych decyzji wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem procesowym oraz prawem materialnym.

Sądowa kontrola legalności uznaniowych decyzji sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (zob. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2008r., sygn. akt II FSK 660/07, opubl. Lex nr 485329).

Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 120 Ordynacji podatkowej organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Unormowanie to oznacza, że organy podatkowe stosują obowiązujące przepisy prawa i przy podejmowaniu czynności mogą kierować się tylko nakazami i zakazami wprowadzonymi w tych przepisach. Oznacza to, że organy te nie mogą kierować się innymi, nie przewidzianymi w treści przepisów prawa przesłankami realizacji swoich zadań. Do takich pozaprawnych przesłanek należy zaliczyć subiektywne poczucie podatnika wystąpienia jego ważnego interesu prawnego w sprawie umorzenia jego zaległości podatkowej.

Zgodnie z art. 67a ust. 1 pkt 3) Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Ponadto w przedmiocie wniosku o umorzenie zaległego podatku od spadków i darowizn organ podatkowy pierwszej instancji zgodnie z art. 18 ust. 2 i 3 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, w związku z art. 209 § 1 Ordynacji podatkowej zwraca się do właściwej jednostki samorządu terytorialnego o zajęcie stanowiska, które jest wyrażone w formie postanowienia, od którego nie przysługuje stronom zażalenie. Użyty w przywołanym przepisie zwrot "wyłącznie na wniosek lub za zgodą" jednoznacznie przesądzał, że wynikające z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej uprawnienia do udzielania ulg w spłacie podatków stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego mogą być realizowane przez organy podatkowe z uwzględnieniem stanowiska organu jednostki samorządu terytorialnego (por. wyrok SN z dnia 10 lipca 2002 r., sygn. akt III RN 135/01, OSNP 2003, nr 13, poz. 300). Oznacza to, że brak zgody tego organu wyłącza możliwość pozytywnego dla podatnika rozstrzygnięcia wniosku o udzielenie ulgi (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2008r. sygn. akt II FSK 293/07).

W przedmiotowej sprawie postanowieniami z dnia [...] i [...] Prezydent W. nie wyraził zgody umorzenia skarżącemu zaległego podatku od spadków i darowizn. Organ ten wskazał na brak podstaw do umorzenia, uznając, że nie wystąpiły przesłanki przemawiające za przyznaniem ulgi stronie w żądanym zakresie.

W kontekście tego stwierdzenia organu opiniującego nie można zapominać, że postępowanie w sprawie umorzenia zobowiązań podatkowych jest inicjowane na wniosek podatnika i w jego też interesie leży podanie do wiadomości organów wszystkich okoliczności sprawy przemawiających za zrezygnowaniem przez Skarb Państwa ze swojego dochodu (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Ke 417/08), tj. takie jego uzasadnienie, które prowadziłoby do przyjęcia przez właściwy organ wystąpienia przesłanki zastosowania ulgi podatkowej.

Ponadto organy wskazały na sytuację rodzinną, materialną i zdrowotną podatnika i zauważyły, że w tak ustalonym stanie faktycznym sprawy zaistniał ważny interes podatnika oraz interes publiczny. Nie sposób tym samym zarzucić organom podatkowym naruszenia przepisów prawa procesowego, jak i prawa materialnego.

Jednocześnie w świetle powyższego, w stosunku do tych zaległości podatkowych, które stanowiły dochody jednostek samorządu terytorialnego i co do których nie było zgody beneficjenta (Prezydenta W.) na ich umorzenie, bez względu na ocenę zasadności argumentacji podnoszonej przez podatnika, organy podatkowe - rozstrzygając w granicach swoich uprawnień na podstawie art. 67a ust. 1 pkt 3) Ordynacji podatkowej - mogły jedynie podjąć decyzję o odmowie ich umorzenia. Taki bowiem zakres uprawnień został nałożony na organy podatkowe przez ustawodawcę i to wolą ustawodawcy było w świetle przedstawionych powyżej przepisów, by stanowisko (w tym wypadku) Prezydenta W., było dla organów podatkowych wiążące.

Oceny tej nie mógł zmienić fakt związany z niezaskarżalnością wiążącego dla organów podatkowych postanowienia Prezydenta W. Przede wszystkim jest to okoliczność wynikająca z przepisu prawa, tj. art. 18 ust. 3 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Związanie (wyrażonym w formie postanowienia) stanowiskiem organu jednostki samorządu terytorialnego spowodowało, że nawet jeżeli w ocenie organów podatkowych sytuacja podatnika (jego ważny interes) lub interes publiczny – jak to miało miejsce w sprawie - uzasadniały przyznanie ulgi, nie mogły one jej udzielić, jeżeli zgody na to nie wyraził organ tej jednostki samorządu terytorialnego. Tak ukształtowany przez ustawodawcę system współdziałania organów w procesie wydawania decyzji ulgowych, dotyczących podatków stanowiących dochód samorządu (art. 209 Ordynacji podatkowej), warunkował możliwość udzielenia przez organy podatkowe ulgi w decyzji wydanej na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej od uzyskania zgody przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego (Prezydenta W.) wyrażonej w formie wydanego na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego postanowienia, na które nie przysługiwało zażalenie.

Podnoszone przez skarżącego w toku całego postępowania okoliczności dotyczące jej trudnej sytuacji rodzinnej i finansowej, o ile nie zostały uwzględnione przez współdziałającego przy wydaniu decyzji ulgowej beneficjanta (tu Prezydenta W.), nie mogły mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia organów podatkowych. Dlatego też w zakresie, w jakim odmowa udzielenia wnioskowanej przez skarżącego ulgi znajdowała oparcie w stanowisku Prezydenta W., decyzje organów podatkowych zawierały prawidłowe rozstrzygnięcie, jedyne możliwe, dopuszczalne na podstawie art. 67a § 1 pkt 3) i art. 209 Ordynacji podatkowej, art. 19 ust. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w zw. z art. 120 Ordynacji podatkowej, do podjęcia przez nie w tej sytuacji.

Działając na podstawie art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd przeprowadził ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji i prowadzącego do jej wydania postępowania podatkowego z punktu widzenia również innych obowiązujących przepisów prawa podatkowego. Ocena ta obejmowała również, na zasadzie wynikającej z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2011 r. (sygn. akt II FPS 9/09), czynności podjęte w sprawie przez przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w zakresie wyrażenia zgody na umorzenie zaległości w podatku, będącego dochodem tej jednostki. W jej rezultacie stwierdził Sąd, że przy rozstrzygnięciu sprawy oraz procedowaniu organu podatkowego oraz Prezydenta W. nie doszło w sprawie do naruszeń prawa, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji lub postanowień Prezydenta W. z dnia [...] [...] i [...].

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, ani też przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, co skutkowało oddaleniem skargi na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

.