Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński (spr), , Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Protokolant Joanna Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2008 r. sprawy ze skargi B. S., S. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1998 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Decyzją z dnia [...] maja 1997 r., Nr [...], Burmistrz Miasta i Gminy S., na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. Dz. U. z 1980 r., Nr 9, poz. 26, ze zm.), zwanej dalej: k.p.a., nakazał rozbiórkę stalowych słupków ogrodzeniowych i ogrodzenia drewnianego, wykonanych bez wymaganego pozwolenia na budowę w pasie drogowym drogi gminnej - dz. nr [...], we wsi S., gm. S.. Organ administracyjny wskazał, że słupki zabetonowano w celu wykonania ogrodzenia działki nr [...] we wsi S., której właścicielem jest A. S.. Organ I instancji wskazał, że w terminie do dnia 14 czerwca 1997 r. należy dokonać rozbiórki słupków ogrodzenia. W związku z niezastosowaniem się właściciela działki do ww. nakazu rozbiórki, Burmistrz Miasta i Gminy S. w dniu [...] września 1997 r., na podstawie art. 26 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 1991 r., Nr 36, poz. 161, ze zm.), wystawił tytuł wykonawczy znak: [...], oraz na podstawie art. 26 § 1 i 28 § 1 tej ustawy złożył wniosek do Kierownika Urzędu Rejonowego w L. o wszczęcie egzekucji, który w dniu 6 października wszczął postępowanie administracyjne w sprawie. W dniu 24 października 1997 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w L. przeprowadził kontrolę, podczas której ustalił, że obowiązek określony w decyzji Nr [...] nie został wykonany przez A. S..

Postanowieniem z dnia [...] listopada 1997 r., Nr [...], Kierownik Urzędu Rejonowego, na podstawie art. 119 i 122 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nałożył na A. S. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 1000 zł z powodu uchylania się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku określonego w odpisie tytułu wykonawczego. Ponadto organ I instancji wezwał zobowiązanego do wpłacenia powyższej grzywny, w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego postanowienia do kasy Urzędu Rejonowego w L. lub na konto oraz wykonania określonego w tytule wykonawczym obowiązku, w terminie 7 dni od daty niniejszego postanowienia, gdyż w przeciwnym razie zostanie zastosowany inny środek egzekucyjny.

Od ww. postanowienia zażalenie wniósł A. S., w którym domaga się, aby kompetentni pracownicy Urzędu Wojewódzkiego [...] na podstawie właściwych dokumentów rozstrzygnęli sprawę. Ponadto oświadczył, że nie zapłaci bezprawnie nałożonej przez Kierownika Urzędu Rejonowego kary grzywny, jak również nie usunie częściowo już wkopanych słupków ogrodzenia.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 1998 r., Nr [...], Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu ww. zażalenia, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu stwierdził, że wobec niewykonania obowiązku określonego w decyzji Nr [...] zaistniały przesłanki określone w art. 119 i art. 122 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uzasadniające nałożenie na zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia do wykonania orzeczonego obowiązku. Odnosząc się do treści zażalenia, organ II instancji stwierdził, że zobowiązany nie podniósł żadnych konkretnych argumentów, mogących stanowić przesłankę do przeprowadzenia (przez organy administracji) postępowania w celu kontroli w trybach nadzwyczajnych decyzji będącej podstawą prowadzonej egzekucji.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył A. S., w której nie zgodził się z rozstrzygnięciem Wojewody [...] zawartym w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto wyjaśnił, że zwracał się do Urzędu Miasta i Gminy w S. o wydanie pozwolenia na budowę ogrodzenia. W odpowiedzi otrzymał pozytywną decyzję z dnia [...] września 1995 r., Nr [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu działki nr [...] we wsi S., w oparciu o którą postawił kilka słupków. Następnie ww. decyzja, jego zdaniem, została "cofnięta" i odmówiono mu budowy płotu. W związku z ww. okolicznościami organy administracyjne nałożyły nakaz rozbiórki oraz wszczęły i przeprowadziły postępowanie egzekucyjne, które zdaniem skarżącego zostało przeprowadzone w sposób błędny.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368, ze zm.) wniósł o odrzucenie skargi jako wniesionej z uchybieniem terminu określonego w art. 35 ust. 1 tej ustawy.

W związku z powzięciem wiadomości przez Naczelny Sąd Administracyjny, że skarżący zmarł, postępowanie sądowoadmninistracyjne zawieszono, następnie po reformie sądownictwa administracyjnego i przekazaniu sprawy według właściwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ustalono następców prawnych skarżącego i podjęto postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione przed dniem 1 stycznia 2004 r., a postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na mocy przepisów ww. ustawy.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, rozstrzyga w granicach sprawy, kontrolując postępowanie oraz akty administracyjne wydane przez organy administracji publicznej i uwzględnia skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeśli miały one istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzającej je postanowienie zostały wydane w postępowaniu egzekucyjnym, które zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z tym przepisem egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przestał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Jak wynika z ww. przepisu, istotą upomnienia jest wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę egzekucji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 26 października 1999 r., I SA/Wr 2484/9, publ. LexPolonica nr 346828). Samo skierowanie upomnienia jednak nie jest wystarczającą przesłanką do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ponieważ takie upomnienie musi zostać skutecznie doręczone przez wierzyciela i dopiero po upływie 7 dni od daty odbioru upomnienia możliwe jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W wyroku z dnia 10 września 1999 r., I SA/Wr 1342/98 (publ. LexPolonica nr 346823), Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wprost stwierdził, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, uprzednio przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Ponadto zgodnie z art. 27 § 3 ww. ustawy, do tytułu wykonawczego wierzyciel dołącza dowód doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podaje w tytule wykonawczym podstawę prawną braku tego obowiązku. Z powyższego wynika, że do wszczęcia postępowania egzekucyjnego i jego skutecznego przeprowadzenia, organ musi wydać pisemne upomnienie, które następnie doręcza dłużnikowi oraz organ musi dysponować dowodem doręczenia takiego upomnienia, które dołącza do tytułu wykonawczego.

W aktach niniejszej sprawy brak jest ww. dokumentów, które umożliwiały wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Brak w aktach upomnienia oraz dowodu jego doręczenia nie daje Sądowi podstaw do uznania, iż późniejsze czynności administracji były skuteczne.

W niniejszej sprawie organy egzekucyjne ponownie przeprowadzając postępowanie winny ustalić czy w ogóle zostało sporządzone pisemne upomnienie oraz, czy zostało ono doręczone adresatowi, dołączając do akt sprawy również zwrotne potwierdzenie odbioru ww. upomnienia. W związku ze śmiercią adresata decyzji stanowiącej tytuł wykonawczy oraz upływem czasu od daty jej wydania, należy również wyjaśnić czy egzekwowany obowiązek oraz ustalająca go decyzja są aktualne oraz które osoby winny w tym postępowaniu wziąć udział.

W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.