Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi K.K. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 1076/22 oddalającym skargę kasacyjną K.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1131/21 w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 26 maja 2021 r., nr SKO.4111.610.1189.2021 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 28 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 1076/22 oddalił skargę kasacyjną K.K. (dalej: skarżąca) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 25 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1131/21, którym oddalono jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z 26 maja 2021 r., nr SKO.4111.610.1189.2021 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżąca pismem z 8 października 2025 r. wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 1076/22, powołując się na przesłankę określoną w art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.), tj. upatrując podstaw do wznowienia w powzięciu informacji o wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 8 lipca 2025 r. wyroku SK 33/23, który został udostępniony w Zbiorze Urzędowym Orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, jak też w Biuletynie Informacji Publicznej Rzecznika Praw Obywatelskich. Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 323 z późn. zm.) i ust. 1a pkt 2 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w zakresie, w jakim nie przyznaje prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w tym przepisie, sprawującej wyłączną opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i w związku z tym rezygnującej z zatrudnienia, z art. 71 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wskazała, że skarga została wniesiona z zachowaniem trzymiesięcznego terminu, który rozpoczął swój bieg z chwilą wydania ww. wyroku, tj. 8 lipca 2025 r. Oceniła, że zaniechanie opublikowania wyroku w Dzienniku Ustaw stanowi naruszenie konstytucyjne, które nie może być przeszkodą w jego zastosowaniu.

Skarga o wznowienie postępowania została skierowana przez Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego na posiedzenie niejawne celem dokonania oceny przesłanek z art. 280 § 1 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje.

Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w myśl przepisów p.p.s.a., po wniesieniu skargi o wznowienie postępowania przewodniczący bada, czy skarga odpowiada warunkom formalnym przewidzianym w art. 46 p.p.s.a., natomiast art. 280 p.p.s.a. wskazuje zakres badania, jakiemu podlega skarga o wznowienie postępowania na posiedzeniu niejawnym przez Sąd. W myśl tej regulacji, na posiedzeniu niejawnym Sąd bada, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Ocenie na tym etapie podlega zachowanie warunków skutecznego wniesienia skargi o wznowienie, które poprzedza merytoryczne jej rozpoznanie. Badanie, o którym mowa w art. 280 p.p.s.a., nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie, jego celem jest wyłącznie stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Rezultatem badania przeprowadzonego w oparciu o art. 280 p.p.s.a. jest bądź odrzucenie skargi, bądź wyznaczenie rozprawy. Odrzucenie skargi nastąpi w razie stwierdzenia niezachowania terminu lub nieoparcia jej na ustawowej podstawie, a także w wypadku niedopuszczalności wznowienia postępowania z powodów wskazanych w art. 285 p.p.s.a. Przytoczona regulacja wskazuje, że przed dokonaniem oceny samej skargi o wznowienie postępowania pod kątem jej zasadności, może dojść do jej odrzucenia z powodów niespełnienia warunków jej skutecznego wniesienia.

W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że akta sprawy I OSK 1650/25 potwierdzają, że 4 sierpnia 2025 r. K.K. zgłosiła wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Burmistrza Miasta Jasła z 20 kwietnia 2021 r., znak ŚRF.5221.73.2021, a postanowieniem z 9 września 2025 r., znak SKO.4111.186.1118.2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie odmówiło wznowienia postępowania. Postanowienie SKO zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, a skarga zarejestrowana jest pod sygn. akt II SA/Rz 1419/25.

Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd zawiesza postępowanie z urzędu w przypadku, o którym mowa w art. 56 p.p.s.a., a więc w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania. Szczególny tryb uregulowany w art. 280 p.p.s.a. wskazuje, że posiedzenie niejawne, na jakim Sąd bada, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia stanowi wstępną kontrolę warunków formalnych skargi. Dopiero dokonanie na posiedzeniu niejawnym oceny skargi pod kątem formalnym, może prowadzić do uznania, że została ona skutecznie wniesiona. Jak stanowi art. 280 § 1 zd. drugie p.p.s.a., w braku spełnienia wymogu wniesienia skargi w terminie i oparcia jej na ustawowej podstawie wznowienia, sąd skargę o wznowienie odrzuci, a jedynie w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Kontrola skargi na posiedzeniu niejawnym pod kątem wymogów jej dopuszczalności wyprzedza zatem uznanie, że doszło do wszczęcia postępowania ze skargi o wznowienie. Z tego względu, uprzednie zgłoszenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego nie skutkowało w niniejszej sprawie obowiązkiem zawieszenia postępowania sądowego, zawieszeniu może bowiem podlegać postępowanie skutecznie wszczęte, o czym przesądza dopiero wynik wstępnego badania warunków formalnych skargi o wznowienie.

Podstawą skargi o wznowienie jest art. 272 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. W takiej sytuacji, skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 272 § 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 190 ust.3 Konstytucji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. W przypadku wyroku z 8 lipca 2025 r. Trybunał nie odroczył w czasie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów, wyrok ma bowiem charakter interpretacyjny (zakresowy).

Konstytucja w art. 190 ust. 2 reguluje kwestię ogłaszania wyroków TK. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawach wymienionych w art. 188 Konstytucji podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony. Jeżeli akt nie był ogłoszony, orzeczenie ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Kontrolowane przez TK przepisy są przepisami ustawy, podlegały zatem opublikowaniu w Dzienniku Ustaw. W Dzienniku Ustaw powinien zatem zostać ogłoszony wyrok SK 33/23. Ogłoszenie wyroku w sposób przewidziany przez Konstytucję jest warunkiem jego wejścia w życie. Od wejścia w życie wyroku liczy się natomiast termin do wniesienia skargi o wznowienie. Brak ogłoszenia wyroku w sposób przewidziany w art. 190 ust. 2 Konstytucji powoduje że wyrok nie wszedł w życie, a w konsekwencji nie otworzył się bieg terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego. Nie jest to przy tym wyłącznie warunek formalny. Wszak, aby na skutek wznowienia postępowania mogło dojść do ponownego rozpatrzenia sprawy, konieczne jest zmiana stanu prawnego, w oparciu o który został wydany wyrok dotychczasowy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ogłoszenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w dzienniku urzędowym nie ma charakteru wyłącznie technicznego, lecz stanowi konstytucyjnie określony warunek jego wejścia w życie i wywołania skutków prawnych. Trybunał Konstytucyjny jest tzw. ustawodawcą negatywnym, to jest może usuwać z systemu prawa normy uznane za niekonstytucyjne (por. postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt Ts 248/13). Wykładnia przepisów dotyczących ogłaszania orzeczeń Trybunału musi zatem uwzględniać zasady ogłaszania przepisów prawa. Skoro zasadą jest, że warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego jest ich odpowiednie ogłoszenie (art. 88 ust. 1 Konstytucji RP), to z drugiej strony warunkiem koniecznym usunięcia z systemu prawa normy uznanej przez Trybunał za niekonstytucyjną jest ogłoszenie orzeczenia Trybunału w taki sam sposób, w jaki zostały ogłoszone przepisy zawierające niekonstytucyjną normę. Należy podkreślić, że przewidziana w przepisach prawa publikacja aktu prawnego nie jest czynnością podejmowaną poza procesem legislacyjnym, po jego zakończeniu, jedynie w celach informacyjnych, ale jest ostatnim etapem procedury legislacyjnej. Analogicznie należy postrzegać proces odwrotny, związany ze skutkami kontroli przez TK zgodności ustawy z Konstytucją, tu również, jak wprost stanowi Konstytucja, warunkiem wejścia w życie wyroku jest jego opublikowanie. O tym, jakie warunki musi spełnić publikacja warunkująca wejście wyroku w życie, rozstrzygają przepisy prawa. W niniejszym przypadku są to przepisy rangi konstytucyjnej.

Wobec powyższego, dopiero ogłoszenie wyroku Trybunału w dzienniku urzędowym nadaje mu moc powszechnie obowiązującą i prowadzi do zmiany stanu obowiązywania norm w systemie prawa. Na gruncie art. 272 § 1 i 2 p.p.s.a. relewantne jest właśnie to zdarzenie – wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w rozumieniu art. 190 ust. 3 Konstytucji RP. Ustawodawca wyraźnie powiązał początek biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie z "wejściem w życie" orzeczenia, a więc nie sposób utożsamiać tego momentu z wcześniejszym publicznym ogłoszeniem sentencji wyroku, postanowienia ustawy zwykłej nie mogą modyfikować przepisu Konstytucji. Skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2025 r. sygn. akt SK 33/23 nie został opublikowany w odpowiednim dzienniku urzędowym, a więc nie doszło do jego wejścia w życie w rozumieniu art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, to tym samym nie rozpoczął biegu termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania.