Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski,, Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2011 r. sprawy ze skarg S.E., P.E., H.M. i T.M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia[...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargi.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. decyzją nr [...] z dnia [...] roku, na podstawie m. in. art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 7 lipca 1994 r. (t.j. Dz. U. z 2006 roku, nr 156, poz. 118 z zm.) nakazał Gminie Miasto R. – jako właścicielowi budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego przy ul. [...] w R., doprowadzić wykonane otwory okienne w ścianie budynku j.w. graniczącej z działką nr [...] przy ul. [...] (własność D. i H. K.) do stanu zgodnego z prawem poprzez wykonanie robót budowlanych ujętych w punkcie 6 opinii technicznej sporządzonej przez Pracownię Budowlaną – E. S. w [...] roku.

Dla wykonania wskazanych robót w decyzji określono termin – do końca [...] roku. Termin ten uległ zmianie na [...] roku decyzją nr [...] z [...] roku wydaną przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego R.

Dnia [...] roku do organu I instancji wpłynął sprzeciw Prokuratora Rejonowego w R. od ww. decyzji, w której zarzucono, że decyzja z dnia [...] roku została wydana z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa. Wskazano w sprzeciwie, że lokale w których nakazano wykonanie robót budowlanych zamieszkują na podstawie umowy najmu państwo E., M. i R., którzy nie brali udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] roku. Nadto Prokurator wskazał na nowe, istotne dla sprawy okoliczności faktyczne nieznane organowi, który wydał decyzję objętą sprzeciwem. Na wezwanie organu do którego wpłynął sprzeciw Prokurator uzupełnił go o zgodę lokatorów, odnośnie których twierdził, że z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 kpa nie brali udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] roku.

Postanowieniem z dnia [...] roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 oraz art. 186 kpa wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją nr [...] z dnia [...] roku PINB w R., zmienionej decyzją tego organu nr [...] z dnia [...] roku w zakresie terminu jej wykonania.

Równocześnie postanowieniem z dnia [...] roku nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. na podstawie art. 187 w zw. z art. 152 kpa wstrzymał wykonanie decyzji objętej sprzeciwami.

W dniu [...] roku decyzją nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. uchylił w całości decyzję ostateczną tego organu z dnia [...] roku, zmienioną decyzją nr [...] z dnia [...] roku i orzekł, że Gmina Miasto R. – jako właściciel budynku przy ul. [...] ma obowiązek doprowadzenia wykonanych dwóch otworów okiennych lokali nr [...] (najemcy państwo M.) i [...] (najemcy państwo E.) oraz 1 otworu okiennego w pomieszczeniach lokalu nr [...] (najemcy państwo R.) w ścianie granicznej budynku j.w., graniczącej z działką nr [...] przy ul. [...] do stanu zgodnego z przepisami poprzez wykonanie robót budowlanych ujętych w punkcie 6 opinii technicznej z [...] roku polegających na zamurowaniu cegłą ceramiczną na pełną grubość ściany dwóch otworów okiennych w pokojach mieszkalnych lokali nr [...] i [...] w ścianie zachodniej budynku, wypełnienia pustakami szklanymi okienka w pomieszczeniu sypialni w lokalu nr [...] w ścianie zachodniej budynku, odtworzenia zamurowanych dwóch otworów okiennych w ścianie północnej budynku w lokalach nr [...] i [...]. Nadto na Gminę, jako właściciela budynku nałożono dodatkowe obowiązki określone w decyzji związane z wyżej nałożonymi robotami i ustalono termin ich wykonania na koniec [...] roku. W decyzji tej umorzono postępowanie w zakresie dwóch otworów okiennych w pomieszczeniach kuchennych lokali nr [...] i [...], w ścianie zachodniej przedmiotowego budynku.

Decyzja powyższa została wydana w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 184 § 1 kpa oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw, z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego.

W motywach organ podał, że w jego ocenie decyzja objęta wznowieniem nie została wydana z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a więc że ta przesłanka jako uzasadniająca wznowienie postępowania nie zachodzi.

S. i P. E., H. i T. M. oraz A. i T. R. byli bowiem i są obecnie najemcami lokali nr [...],[...] i [...] w budynku stanowiącym własność Gminy R. Nie przysługuje im prawo odrębnej własności lokali, a więc nie posiadali własnego interesu prawnego w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] roku. Taki interes nie przysługuje im także obecnie bowiem w dalszym ciągu są najemcami lokali. Natomiast zaistniałą przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa organ orzekający ustalił, podając że w dniu [...] roku zostało wydane pozwolenie na przebudową przedmiotowego budynku ([...]). Z załączonego do ww. pozwolenia projektu przebudowy I i II piętra wynika, że zostały nim objęte otwory okienne w pomieszczeniach kuchennych lokali nr [...] i [...] w ścianie granicznej. Oznacza to, że w stosunku do tych dwóch otworów zostało wydane pozwolenie. Brak jest natomiast dokumentacji dotyczącej dwóch otworów okiennych w pokojach mieszkalnych lokali nr [...] i [...] oraz okienka w pomieszczeniu sypialni lokalu nr [...].

W związku z tym organ stwierdził, że wykonanie okien w pomieszczeniach kuchni lokali nr [...] i [...] nastąpiło na podstawie pozwolenia na budowę, a w związku z tym w stosunku do tych okien postępowanie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa.

Natomiast okna w pokojach mieszkalnych lokali nr [...] i [...] oraz okienko w sypialni lokalu nr [...] powstały samowolnie, a więc znajduje do nich zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli S. i P. E., H. i T. M. oraz A. i T.R.

Z odwołania wynika, że odwołujący się, będący najemcami lokali mieszkalnych nr [...],[...] i [...] w budynku przy ul. [...], stanowiącym własność Gminy R. uważają, że w niniejszej sprawie przysługuje im interes prawny. Są bowiem najemcami lokali w których nakazano zamurowanie okien co w ich ocenie podyktowane jest jedynie interesem właściciela działki sąsiedniej z całkowitym pominięciem ich potrzeb.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa umorzył postępowanie odwoławcze. Zdaniem organu odwoławczego odwołujący posiadają bowiem w sprawie jedynie interes faktyczny a nie prawny. Są bowiem najemcami lokali w budynku należącym do Gminy R.

W związku z tym nie przysługuje im przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa, co zobowiązywało organ odwoławczy do umorzenia postępowania w sprawie.

W skargach zawartych w jednym piśmie S. i P. E. oraz H. i T. M. domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji podnosząc, że są lokatorami mieszkań w których nakazano zamurowanie okien doświetlających pomieszczenia mieszkalne. Twierdzili, że decyzja nie uwzględnia ich interesów jako długoletnich najemców, a jedynie interesy właścicieli działki sąsiedniej, którzy nabyli ją w [...] roku. Wskazywali także na zwiększone koszty utrzymania wywołane koniecznością oświetlenia i dogrzania pomieszczeń w których okna nakazano zamurować.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że skarżący posiadają jedynie interes faktyczny, a nie prawny, który uprawniałby ich do złożenia skutecznego odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W sprawie niniejszej kontrolą objęta jest decyzja umarzająca postępowanie odwoławcze. Z odwołań skarżących od decyzji organu I instancji, wydanej we wznowionym postępowaniu wynika, że umorzenie postępowania odwoławczego nastąpiło na skutek bezspornej między stronami okoliczności, że budynek wielorodzinny przy ul. [...] w R. stanowi własność Gminy Miasto R., a skarżący są najemcami lokalu w tym budynku.

Decyzja od której skarżący wnieśli odwołanie została oparta w zakresie materialnym na art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego z 2003 roku i uchylała ona we wznowionym postępowaniu decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rudzie Ś. z dnia [...] roku wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, skierowaną do właściciela budynku przy ul. [...] – Gminy Miasto R.

Zagadnieniem spornym w sprawie, czego wyrazem jest zaskarżona decyzja i skarga, jest przysługiwanie skarżącym przymiotu strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 51 Prawa budowlanego w stosunku do budynku stanowiącego własność Gminy R., w którym to budynku skarżący zamieszkują na podstawie umowy najmu.

Na gruncie Prawa budowlanego jest oczywistym, że nakazy, o których mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a i art. 51 tego prawa mogą być skierowane jedynie do inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Niewątpliwie jest więc on stroną m. in. postępowania prowadzonego na podstawie art. 51 Prawa budowlanego. Inne podmioty są stronami takiego postępowania, tylko wtedy gdy spełniają warunki art. 28 kpa. Stosownie do tego ostatniego przepisu stroną w postępowaniu administracyjnym jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jeżeli tak, to materialnoprawną podstawę do udziału w postępowaniu określonego podmiotu w charakterze strony, stanowią konkretne normy prawne regulujące określony stosunek prawny. O tym czy jest się stroną postępowania administracyjnego decyduje więc nie sama wola czy subiektywne przekonanie danej osoby, ale okoliczność czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako interes prawny.

W niniejszej sprawie materialnoprawną podstawą prowadzonego postępowania było Prawo budowlane, a jego stroną niewątpliwie właściciel budynku Gmina R. Przymiot strony w tym postępowaniu nie przysługuje skarżącym, którzy nie są ani właścicielami ani zarządcami ani inwestorami. W budynku będącym przedmiotem decyzji organu I instancji zamieszkują na podstawie umowy najmu, która nie rodzi uprawnień strony w Prawie budowlanym. Skarżący

mogą jedynie dochodzić ochrony swoich faktycznych interesów na gruncie ustawy z 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminnym i o zmianie kodeksu cywilnego.

Skoro skarżącym nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, zasadnie organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa umorzył postępowanie odwoławcze. Jak bowiem wyjaśnił NSA w uchwale składu 7 sędziów z dnia 5 lipca 1999 roku (OPS 16/98 ONSA 1999, nr 4, poz. 119) stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa, następuje w decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa.

Mając na uwadze powyższą argumentację skarga, jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm.).