Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant asystent sędziego Andrzej Wojdalski po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych P. S.A. w K. i P. Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 października 2022 r. sygn. akt IV SA/Po 560/22 w sprawie ze skarg P. S.A. w K. i P. Sp. z o.o. w K. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia 7 lipca 2022 r. nr DN-HP.906.23.2022 w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargi kasacyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 20 października 2022 r., (sygn. akt IV SA/Po 560/22) oddalił skargi P. Spółka Akcyjna w K. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca1", "Strona1" "Spółka1") oraz P1 Spółka z o.o. w K. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca2", "Strona2", "Spółka2"), na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia 7 lipca 2022 r. nr DN-HP.906.23.2022 w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej.

Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął następujące ustalenia faktyczne:

1. Decyzją z dnia 28 kwietnia 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Koninie stwierdził u L.B chorobę zawodową – [...] spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz wymienioną w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 ze zm. - dalej: "rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych"). Podstawą rozstrzygnięcia było orzeczenie lekarskie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu nr ChZ 26/2022 z dnia 10.03.2022 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej.

2. Decyzją z dnia 7 lipca 2022 r., nr DN-HP.906.23.2022 Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ II instancji podniósł, że w sprawie wydane zostało orzeczenie lekarskie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu nr ChZ 26/2022 z dnia 10 marca 2022 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej.

Z treści orzeczenia lekarskiego wynika, że L.B. w latach 1974-2018 zatrudniony był na stanowiskach elektromontera oraz rzemieślnika wykonującego prace elektryczne w ekspozycji na hałas i wibracje. Pogorszenie słuchu u badanego wystąpiło kilkanaście lat wcześniej i postępowało stopniowo, co zostało odnotowane w dokumentacji badań profilaktycznych oraz historii choroby lekarza laryngologa. W Poradni Chorób Zawodowych Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu wykonano badania: specjalisty lekarza medycyny pracy, specjalisty lekarza laryngologa (dwukrotnie), audiometrię tonalną (dwukrotnie), audiometrię impedancyjną (dwukrotnie), audiometrię słowną, próbę wyrównania głośności i otoemisję. Po zapoznaniu się z wynikami wykonanych badań, dokumentacją lekarską, dostępną dokumentacją badań profilaktycznych oraz oceną narażenia zawodowego rozpoznano obustronny [...] spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości 55 dB dla ucha prawego i 55 dB dla ucha lewego. W ocenie lekarskiej jednostki orzeczniczej I stopnia L.B. na stanowiskach pracy był eksponowany na hałas poniżej NDN, jednak należy z wysokim prawdopodobieństwem przyjąć również narażenie na hałas ponadnormatywny, gdyż w niektórych latach pracodawca nie udokumentował pomiarów hałasu. W wynikach badań klinicznych ustalono, że rodzaj i charakter uszkodzenia słuchu uzasadnia rozpoznanie niedosłuchu dużego stopnia, który w połączeniu z wieloletnim i potwierdzonym narażeniem zawodowym na hałas ma związek z pracą zawodową i daje podstawy do rozpoznania choroby zawodowej.

Zdaniem WPWIS w opinii jednostki medycyny pracy sformułowano jednoznaczne wnioski o rozpoznaniu u L.B. choroby zawodowej. Podkreślić w tym miejscu należy fakt, iż postępowanie diagnostyczno-orzecznicze prowadzone było w niezależnym ośrodku służby zdrowia, ustawowo w tym celu zobligowanym.

Zdaniem Organu odwoławczego rozpoznanie ujęte w orzeczeniu lekarskim nr ChZ 26/2022 z dnia 10 marca 2022 r. nie budzi wątpliwości w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego. Tym samym nie ma podstaw do tego, by - zgodnie z wnioskiem P. S.A. - wystąpić o opinię do innej lekarskiej jednostki orzeczniczej.

3. Skargi na powyższą decyzję wywiodły do Sądu P1 Sp. z o.o. oraz P. S. A.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w przywoływanym na wstępie wyroku z dnia 20 października 2022 r. orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a.")

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd I instancji podkreślił, że przedmiotem skargi jest decyzja administracyjna o stwierdzeniu u L.B. choroby zawodowej wymienionej w poz. 21 rozporządzenia w/s wykazu chorób zawodowych tj. [...] spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz.

Sąd I instancji wskazał, że prawdopodobieństwo występowania czynnika szkodliwego dla zdrowia także w innych zakładach pracy nie obala domniemania, o którym mowa w art. 235¹ Kodeks Pracy, gdyż nie odnosi się do prawdopodobieństwa wpływu czynnika szkodliwego dla zdrowia na zachorowanie, stanowiącego ratio legis omawianej regulacji. Podstawą rozstrzygnięcia w sprawie było orzeczenie lekarskie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu z dnia 10 marca 2022 r. nr ChZ 26/2022 o rozpoznaniu choroby zawodowej.

W ocenie Sądu I instancji postępowanie prowadzone było w sposób zgodny z przepisami rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Właściwy Państwowy Inspektor Sanitarny, przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w tym kierując pracownika na badanie do właściwej jednostki orzeczniczej w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania. W sprawie zebrano wystarczający materiał dowodowy - protokół z postępowania przeprowadzonego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, kartę oceny narażenia zawodowego L.B.. Właściwa do orzekania w zakresie chorób zawodowych jednostka orzecznicza - WCMP wydała orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej pod postacią obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. W Poradni Chorób Zawodowych Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu wykonano badania: specjalisty lekarza medycyny pracy, specjalisty lekarza laryngologa (dwukrotnie), audiometrię tonalną (dwukrotnie), audiometrię impedancyjną (dwukrotnie), audiometrię słowną, próbę wyrównania głośności i otoemisję. W wynikach badań klinicznych ustalono, że rodzaj i charakter uszkodzenia słuchu uzasadnia rozpoznanie [...], który w połączeniu z wieloletnim i potwierdzonym narażeniem zawodowym na hałas ma związek z pracą zawodową i daje podstawy do rozpoznania choroby zawodowej.

Zdaniem Sądu I instancji nie ma podstaw do tego, by zwrócić się o opinię do innej lekarskiej jednostki orzeczniczej, gdyż przeprowadzone badania nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że u L.B. rozpoznano obustronny trwały odbiorczy [...] spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości 55 dB dla ucha prawego i 55 dB dla ucha lewego. Poza tym organ inspekcji sanitarnej nie powinien wypowiadać się na temat diagnozy wynikającej z orzeczenia lekarskiego, weryfikować zawartych tam konkluzji, np. poprzez własną interpretację wyników badań czy zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej. Wkraczałby przez to bowiem w dziedzinę wiedzy specjalistycznej i w istocie podważał fachowość biegłego, którego rola procesowa polega właśnie na pomocy w dokonaniu ustaleń faktycznych, jakie tej wiedzy wymagają.

5. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Skarżąca1 wnosząc o jego w całości oraz uchylenie w całości decyzji I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1). nie zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i nie uwzględnienie zarzutów że:

a) zaskarżona decyzja naruszała § 8 ust 1, ust 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez stwierdzenie choroby zawodowej u L.B. bez dokładnego wyjaśnienia sprawy i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego,

b) zaskarżona decyzja naruszyła art. 7 i 77 k.p.a. poprzez:

- nie przeprowadzenie postępowania dowodowego w odniesieniu do stanowisk na których faktycznie pracował L.B.,

- nie wyjaśnienie wpływu wieku na ubytek słuchu,

- nie ustalenie w jakiej wielkości nastąpił ubytek słuchu od przejścia na urlop bezpłatny przez L.B. do dnia wydania zaskarżonej decyzji,

- nie przeprowadzenie dowodu z dokumentacji medycznej L.B. w szczególności z okresu zatrudnienia w P. S.A., E. Sp. z o.o. i P1 Sp. z o.o. na okoliczność wykonanych badań słuchu i innych schorzeń mogących mieć wpływ na uszkodzenie słuchu; znajdującej się w [...],

- brak udokumentowania objawów choroby zawodowej w okresie 2 lat od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. L.B. przed zakończeniem pracy zawodowej przebywał na długim urlopie bezpłatnym do zakończenia pracy zawodowej tj. do 2 lipca 2018 r. a chorobę zawodową zgłosił sam 1 września 2020 r. nie została ustalona wielkość ubytku słuchu od dnia przejścia na urlop bezpłatny od dnia wydania zaskarżonej decyzji. Nie został także wyjaśniony wpływ wieku na ubytek słuchu. Ponadto brak jest wyjaśnień czy zostały przyjęte wyniki badań wykonanych tzw. "metodą obiektywną". Brak jest także uwzględnienia przy orzekaniu badań ubytku słuchu w czasie zatrudnienia w P. S.A.,E. Sp. z o.o. i P1 Sp. z o.o. Nie jest możliwy przy chorobie zawodowej tak duży ubytek słuchu w tak krótkim okresie czasu w szczególności po zakończeniu zatrudnienia i braku jakiegokolwiek narażenia na hałas, skoro L.B. przed zakończeniem pracy zawodowej przebywał na długim urlopie bezpłatnym do zakończenia pracy zawodowej tj. do 2 lipca 2018 r. a chorobę zawodową zgłosił sam 1 września 2020 r.

Nie został również wyjaśniony wpływ innych chorób u L.B. na pogorszenie słuchu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła także Skarżąca2 wnosząc o jego w całości oraz uchylenie w całości decyzji I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i nie uwzględnienia zarzutów, że:

a. zaskarżona decyzja narusza § 8 ust. 1 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez stwierdzenie choroby zawodowej u L.B. bez dokładnego wyjaśnienia sprawy i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego:

b. zaskarżona decyzja narusza art. 7 i 77 k.p.a. poprzez:

i. dokonanie ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym, co skutkowało błędnym ustaleniem, że L.B. był narażony podczas pracy w P. Sp. z o.o. na czynniki szkodliwe mogące przyczyniło się do powstania choroby zawodowej.

ii. nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w odniesieniu do stanowisk, na których faktycznie pracował L.B.,

iii. niewyjaśnienie wpływu wieku na ubytek słuchu,

iv. nieustalenie w jakiej wysokości nastąpił ubytek słuchu do przejścia na urlop bezpłatny przez L.B. do dnia wydania zaskarżonej decyzji,

v. nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentacji medycznej L.B. w szczególności z okresu zatrudnienia w P. S.A., E. Sp. z o.o. i P1 Sp. z o.o. na okoliczność wykonanych badań słuchu i innych schorzeń mogących mieć wpływ na uszkodzenie słuchu znajdującej się w [...],

vi. brak udokumentowania objawów choroby zawodowej w okresie 2 lat od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym,

vii. wpływu innych chorób u L.B. na pogorszenie słuchu,

c) zaskarżona decyzja narusza art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie w dokumentacji medycznej ewentualnego określenia wielkość ubytku słuchu od dnia przejścia na urlop bezpłatny do dnia wydania zaskarżonej decyzji; niewyjaśnienie wieku na ubytek słuchu oraz badań ubytku słuchu w czasie zatrudnienia w P. S.A.,E. Sp. z o.o. i P1 Sp. z o.o. oraz wpływ chorób u L.B. na pogorszenie słuchu i w konsekwencji nie wystąpienie do innej placówki o opinię z uwzględnieniem powyższych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi kasacyjne nie zasługują na uwzględnienie.

6. Zarzuty obu skarg, mimo częściowo odmiennego ujęcia, koncentrują się wokół twierdzenia, że Organy administracji nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności w zakresie związku przyczynowego między warunkami pracy a stwierdzonym schorzeniem. W tym kontekście Skarżące zarzucają naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a także § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Zarzuty te nie są trafne.

7. Nie budzi wątpliwości, że w sprawach dotyczących chorób zawodowych zasadnicze znaczenie ma orzeczenie lekarskie wydane przez właściwą jednostkę orzeczniczą. Wynika to z charakteru tych spraw, w których ustalenie związku między warunkami pracy a schorzeniem wymaga wiadomości specjalnych. Organ administracji nie jest uprawniony do samodzielnej oceny zagadnień medycznych ani do zastępowania jednostki orzeczniczej w tym zakresie.

W rozpoznawanej sprawie takie orzeczenie zostało wydane przez właściwą jednostkę medycyny pracy po przeprowadzeniu szeregu badań specjalistycznych oraz analizie obszernej dokumentacji medycznej i danych dotyczących narażenia zawodowego. Orzeczenie to zawiera jednoznaczne wnioski co do rozpoznania choroby zawodowej oraz jej związku z wykonywaną pracą. Z akt sprawy wynika przy tym, że postępujące uszkodzenie słuchu zostało odnotowane w dokumentacji badań profilaktycznych już od 2013 r., co dodatkowo potwierdza ciągłość procesu chorobowego i pozostaje spójne z ustaleniami jednostki orzeczniczej.

Okoliczność ta ma istotne znaczenie również w kontekście podnoszonych w skargach kasacyjnych zarzutów dotyczących okresu przebywania pracownika na urlopie bezpłatnym oraz braku udokumentowania objawów choroby w ciągu dwóch lat od zakończenia pracy w narażeniu. Skoro bowiem proces chorobowy był rejestrowany w dokumentacji medycznej jeszcze w okresie zatrudnienia, to nie sposób przyjąć, że schorzenie ujawniło się dopiero po ustaniu narażenia zawodowego. Tym samym wskazywane przez Skarżących okoliczności nie podważają ustaleń co do zawodowej etiologii choroby, lecz odnoszą się jedynie do dalszego przebiegu schorzenia, który - zgodnie z wiedzą medyczną - może mieć charakter postępujący także po zakończeniu pracy w warunkach narażenia.

W tej sytuacji Organy administracji były uprawnione do oparcia rozstrzygnięcia na tym dowodzie, o ile nie zachodziły podstawy do powzięcia uzasadnionych wątpliwości co do jego rzetelności lub kompletności. Takich podstaw w sprawie nie wykazano.

8. Podnoszone w skargach kasacyjnych okoliczności, takie jak okres przebywania pracownika na urlopie bezpłatnym, moment zgłoszenia choroby czy możliwy wpływ wieku i innych schorzeń, nie mają charakteru jednoznacznie wykluczającego związek przyczynowy między narażeniem zawodowym a rozpoznanym schorzeniem. W szczególności sama okoliczność, że pogorszenie słuchu ujawniło się lub postępowało również po zakończeniu pracy w warunkach narażenia, nie stanowi wystarczającej podstawy do wykluczenia zawodowej etiologii schorzenia.

W tym zakresie decydujące znaczenie ma ocena medyczna, dokonana przez właściwą jednostkę orzeczniczą, która - dysponując wiedzą specjalistyczną - uwzględniła przebieg narażenia, wyniki badań oraz charakter schorzenia. Organy administracji nie miały podstaw do jej kwestionowania.

9. Nie można również podzielić zarzutu, że Organy były zobowiązane do pozyskania dodatkowej dokumentacji medycznej lub zasięgnięcia opinii innej jednostki orzeczniczej. Z akt sprawy wynika, że jednostka medycyny pracy dysponowała pełną dokumentacją badań profilaktycznych oraz historią choroby, a przeprowadzone postępowanie diagnostyczne miało charakter kompleksowy. Skarżące nie wykazały natomiast, aby istniały konkretne braki w tym materiale, które mogłyby podważyć wnioski orzeczenia.

10. Odnosząc się do argumentacji dotyczącej braku przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu, należy wskazać, że - zgodnie z utrwalonym orzecznictwem - dla stwierdzenia choroby zawodowej nie jest konieczne wykazanie pracy w warunkach przekroczenia tych norm. Wystarczające jest ustalenie, że pracownik był narażony na działanie czynnika szkodliwego, który w świetle aktualnej wiedzy medycznej może prowadzić do powstania danego schorzenia. Okoliczność ta została w sprawie wykazana.

11. Nie jest również trafny zarzut dotyczący nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie stanowisk pracy. Dane dotyczące przebiegu zatrudnienia oraz narażenia zawodowego zostały ustalone na podstawie protokołu oceny narażenia zawodowego sporządzonego z udziałem przedstawiciela pracodawcy i nie były skutecznie zakwestionowane.

12. W istocie zarzuty skarg kasacyjnych zmierzają do podważenia ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie oraz do ponownej oceny materiału dowodowego, w tym w szczególności orzeczenia lekarskiego. Tego rodzaju zarzuty, o ile nie wykazują konkretnych uchybień procesowych, nie mogą odnieść skutku na etapie postępowania kasacyjnego.

13. Sąd pierwszej instancji trafnie zatem uznał, że Organy administracji przeprowadziły postępowanie zgodnie z obowiązującymi przepisami, a zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Ocena ta nie narusza prawa.

14. W konsekwencji brak jest podstaw do uwzględnienia skarg kasacyjnych, stąd na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono o ich oddaleniu.