Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Maciej Busz Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] lutego 2015 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [..] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego, zasiłku celowego specjalnego i zasiłku pod warunkiem zwrotu oddala skargę

Dnia [...] lutego 2014 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] wpłynął wniosek Z. W. (dalej jako Wnioskodawca lub Skarżący) o pomoc finansową w zakresie kosztów ogrzewania mieszkania.

Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] Prezydent [...], wskazując na art. 2 ust. 1, art. 3 ust 1-4, art. 7 pkt. 6 i 8, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 14, art. 39 ust. 1-2, art. 41, art. 106 ust 1 i 4 art. 107 ust 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.; dalej jako u.p.s.), § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej odmówił przyznania Wnioskodawcy pomocy formie zasiłku celowego, zasiłku celowego specjalnego i zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu, z przeznaczeniem na opłacenie energii elektrycznej w wysokości 400zł (rachunek za okres 19 listopada 2013 r. – 21 stycznia 2014 r.). Uzasadniając wskazał na przeprowadzenie aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wnioskodawca, zgodnie z oświadczeniem, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zamieszkuje lokal socjalny, który składa się z pokoju, kuchni, łazienki. Dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w styczniu 2014 r. stanowiło świadczenie emerytalne w wysokości 718,57zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 76,64zł. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823), kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł. Dochód Wnioskodawcy przekracza zatem kryterium dochodowe i tym samym nie została spełniona jedna z przesłanek uzasadniających udzielenie świadczeń pomocy społecznej w formie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s.

Zgodnie z art. 41 ust. 1 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczową pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Rozpatrując możliwość przyznania opisanego świadczenia organ I instancji ustalił, że na stałe średniomiesięczne wydatki Wnioskodawcy składają się: czynsz 132,64 zł, koszt zużycia energii elektrycznej 257,55 zł, zakup butli z gazem 19,67 zł, leki 40 zł, telefon 30 zł. Łącznie wydatki w skali miesiąca to 479,86 zł, zatem na pozostałe potrzeby Zainteresowanemu pozostaje kwota 315,35zł. Opłaty za energię elektryczną rozliczane są w okresach dłuższych niż miesięcznie, z czego wynika oczywisty wniosek, że w taki sposób należy gospodarować budżetem domowym, aby uwzględnić konieczność opłaty rachunku obejmującego usługi za kilka miesięcy. Przedmiotowy rachunek został wystawiony dnia 21 stycznia 2014 r. i wyniósł 515,11 zł, a obejmował rozliczenie okresu od 19 listopada 2013 r. począwszy.

Organ I instancji wskazał, że Wnioskodawca od kilku lat znajduje się w trudnej sytuacji. Znajdowanie się osoby w warunkach bytowych, które co najmniej od kilku lat noszą wszelkie cechy trwałości nie jest okolicznością wystarczającą do tego aby uznać spełnienie przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku, w rozumieniu art. 41 ust. 1 u.p.s. Mimo tego, że wysokość dochodu osoby nie pozwala na jednoczesne pokrycie wszystkich, nawet niezbędnych potrzeb, to nie jest to okoliczność, która samodzielnie może wskazywać na spełnienie przesłanki szczególnie uzasadnionego wypadku. Organ I instancji zastrzegł, że rozważając możliwość wydatkowania środków publicznych jest zobowiązany zważać na budżet jakim dysponuje oraz na potrzeby innych beneficjentów, o czym wprost stanowi art. 3 ust 4 u.p.s. Przyznanie specjalnego zasiłku celowego w trybie art. 41 pkt 1 u.p.s. następuje w ramach uznania administracyjnego, które obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej

W odwołaniu od opisanej decyzji Wnioskodawca napisał, że brak środków pieniężnych to norma na przełomie roku i nie wyklucza choćby częściowej pomocy. Z ostatniej emerytury opłacił zaliczkowo 100 zł na konto dostawcy energii elektrycznej. W ocenie Wnioskodawcy brak pieniędzy wynika głównie z przekazania 5 mln zł do kasy Miasta. Sytuacją, o której mowa w art. 41 ust. 1 u.p.s. jest wskazany we wniosku o zapomogę fakt zajęcia komorniczego od lipca do listopada 2013 r. z tytułu kosztów egzekucyjnych za eksmisję. Skarżący wskazał, że nie jest w stanie z kwoty 315 zł, która pozostaje po opłaceniu rachunków wygospodarować oszczędności na opłacenie rachunków za energię elektryczną.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2014r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2013.267), art. 39 i art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013.182.j.t.) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.W uzasadnieniu Kolegium podało, że zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może byc przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy (zgodnie z ust. 2 tego artykułu) może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Warunkiem jednak przyznania pomocy w formie zasiłku celowego jest spełnienie kryterium dochodowego wskazanego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł. Akta sprawy wskazują, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, mieszka sam w mieszkaniu socjalnym. Wnioskiem z dnia 3 lutego br. wystąpił o pomoc na opłacenie energii elektrycznej w wysokości 400 zł. W trakcie postępowania organ I instancji ustalił, że skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc, czyli w styczniu 2014 r. osiągał dochód w wysokości 795,21 zł, na co składało się świadczenie z ZUS - 718,57 zł (Zainteresowany jest osobą w wieku emerytalnym) oraz dodatek mieszkaniowy - 76,64 zł. Dochód Strony postępowania przekraczał więc kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej.Stosownie do art. 41 ust. 1 ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:

1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;

2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Skoro więc skarżący przekraczając kryterium dochodowe nie może otrzymać zasiłku celowego, organ I instancji miał obowiązek zbadać Jego sytuację pod kątem występowania okoliczności szczególnych, których obecność uzasadniałaby przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego lub zasiłku okresowego czy zasiłku celowego bądź pomocy rzeczowej pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku. Ustalono, że Skarżący, jako osoba w wieku emerytalnym cierpi z powodu schorzeń adekwatnych do wieku. Z tego powodu ponosi koszty na zakup leków, jednakże w takiej wysokości, że pokrywane są ze środków własnych Zainteresowanego (z oświadczenia wynika, że 40 zł miesięcznie).Ponadto ponosi stałe, związane z utrzymaniem wydatki, takie jak czynsz - 132 zł, gaz butlowy - 19,67 zł, telefon - 30 zł, które jest w stanie pokryć z własnych dochodów. Ani ilość, ani wysokość tych wydatków nie uzasadniają potraktowania sytuacji jako szczególnej i przyznania specjalnej formy pomocy. SKO wskazło, że stosownie do orzecznictwa sądów administracyjnych sytuacja szczególna, przewidziana w art. 41 ustawy o pomocy społecznej, to zjawisko zupełnie wyjątkowe - "przesłanka ma miejsce wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nadzwyczajnych" (wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 stycznia 2014 r. - sygn. akt I OSK 179/13). Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 20 czerwca 2013 r. (sygn. akt II SA/Op 164/13) wskazał również, że "przyznawanie świadczeń na specjalnych zasadach ma charakter wyjątkowy, ponieważ beneficjenci nie muszą spełniać ogólnych kryteriów otrzymania pomocy. Nie wymaga się bowiem, aby ich dochód nie przekroczył limitów wskazanych w przepisie art. 8 u.p.s. Sytuacja osób ubiegających się o te specjalne świadczenia jest o tyle lepsza, że o ile co do zasady powinni oni samodzielnie przezwyciężyć powstałe trudności, to jednak wyjatkowość zaistniałych okoliczności czyni zasadnym ich wnioski. Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga zaistnienia wyjątkowych okoliczności."

W ocenie Kolegium akta sprawy nie wskazują, by sytuacja Skarżącego była dramatyczna, nadzwyczajna. Niewątpliwie posiada On niski dochód, ale stały, pewny i niezmienny, w ramach którego może tak dysponować pieniędzmi, iż jest w stanie zaplanować wydatki, by w okresie zimowym, w którym wszyscy ponoszą wyższe koszty utrzymania, czy w związku z koniecznością zakupu opału, czy w związku z koniecznością opłacenia większej ilości gazu opałowego czy prądu (w zależności od tego, jak gospodarstwo domowe jest ogrzewane), zapewnić środki na ten cel. Skarżący zajmowane mieszkanie ogrzewa piecem kaflowym oraz dodatkowo prądem, w związku z brakiem ogrzewania w łazience i kuchni. Ma jednak świadomość, iż w sezonie zimowym (rachunek za prąd, na opłacenie którego ubiega się Pan W. dotyczy okresu 19 listopada 2013 r. - 21 stycznia 2014 r.) winien tak dysponować środkami finansowymi, by te zwiększone potrzeby zabezpieczyć, zwłaszcza że faktura za energię elektryczną płatna jest co drugi miesiąc, więc w pozostałych miesiącach jest szansa by zaoszczędzić fundusze.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że w sytuacji skarżącego nie zaistniała żadna okoliczność szczególna, która uzasadniałaby przyznanie specjalnego zasiłku celowego, ani również nie byłoby zasadne przyznawanie pomocy pod warunkiem zwrotu (gdyż dochód skarżącego jest stały i bez szans na radykalne zwiększenie), postanowiło decyzję organu I instancji, jako zgodną z prawem, utrzymać w mocy.

We wniesionej w terminie i prawem przewidzianej formie – skardze Skarżący nie zgodził się z zaskarżoną decyzją SKO w [...] wskazując, że naruszyła ona jego interes prawny zatajając lub zakłamując fakty istotne i pomijając nową okoliczność ostatnio lepiej udokumentowaną. W uzasadnieniu podał, że przy decyzjach uznaniowych nie ma dowolności. Kolegium nie wykazało dlaczego uznało jego schorzenia za adekwatne do wieku. Kolegium nieprawidłowo ustaliło, że ogrzewa mieszkanie piecem kaflowych i dodatkowo prądem, podczas gdy ogrzewa je tylko energią elektryczną, bo węgla dźwigać nie może. Skarżący podał, że z tak niskich kwot nie jest w stanie poczynić oszczędności. Podniósł, że Kolegium nie uwzględniło faktu, że w okresie od lipca do grudnia 2013r. miał dokonywane potrącenia z tytułu kosztów egzekucyjnych za eksmisję, sprawę o umorzenie długu z uwagi na ubóstwo wygrał. Podkreślił, że mieszka w zaniedbanym i źle ocieplonym baraku, stąd koszty ogrzewania są wysokie. Nadto jest podtruwany, co wymaga wietrzenia mieszkania i wpływa następnie na zwiększenie kosztów jego dogrzania. Choruje na schorzenia ortopedyczne, neurologiczne, ma mnogie torbiele na wątrobie i nadnerczach, alergię. Nie korzysta z pomocy opieki społecznej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi podnoszac argumentację zawartą w zaskarzonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi rozstrzygnięcie organu odwoławczego utrzymujące w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...].02.2014r. nr [...] odmawiającą przyznania Z. W. zasiłku celowego, zasiłku celowego specjalnego, zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu z przeznaczeniem na opłacenie energii elektrycznej w wysokości 400 zł (rachunek za okres 19.11.2013r. – 21.01.2014r.)

Podstawą prawną żądania stanowił przepis art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) dalej: u.p.s. Zgodnie z treścią w/w przepisu, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie tego rodzaju świadczenia jest jednak uzależnione od spełnienia przez wnioskodawcę tzw. kryterium dochodowego, które - w przypadku osoby samotnie gospodarującej – wynosi 542 zł w stosunku miesięcznym. (art. 39 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 3 u.p.s oraz § 1 pkt 1 ppkt a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r, poz. 823 ze zm.)

Stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o świadczenie lub w przypadku utraty dochodu - z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, a także kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Dochód nie ulega pomniejszeniu o egzekwowane przez komornika inne należności, w tym koszty postępowania egzekucyjnego, na które wskazywał Skarżący. Jak wynika z treści powołanych przepisów które znajdowały zastosowanie w niniejszej sprawie, zasadnicze znaczenie dla oceny zasadności żądania Skarżącego w zakresie przyznania zasiłku celowego miało ustalenie kwoty uzyskiwanych dochodów. W ocenie Sądu, organy prawidłowo ustaliły, że Skarżący mieszka sam i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jego jedynym dochodem jest emerytura w wysokości 718,57 zł miesięcznie i dodatek mieszkaniowy w wysokości 76,64 zł. Dodatek mieszkaniowy podlega wliczeniu do dochodu, nie jest bowiem wymieniony jako świadczenie, które do wyliczenia do tego dochodu nie podlega w art. 8 ust. 4 ups. Zgodnie bowiem z tym przepisem do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych, dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Wymienione w tym przepisie świadczenia nie podlegające wliczeniu do dochodu stanowią katalog zamknięty, co oznacza, że kwoty uzyskiwane z innych tytułów niż wskazane w tym przepisie są wliczone do dochodu przy ustalaniu kryterium socjalnego, od którego uzależniona jest pomoc społeczna.

W związku z powyższym, Sąd przyjął za prawidłową ocenę organu odwoławczego, iż w analizowanym stanie faktycznym brak było podstaw do przyznania Skarżącemu zasiłku celowego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.

Prawidłowo również organy przyjęły, że skoro Skarżący przekraczając kryterium dochodowe nie mógł otrzymać zasiłku celowego z art. 39 ups, należało rozważyć czy może być mu przyznany specjalny zasiłek celowy wskazany w art. 41 pkt 1 ups, którego przyznanie nie jest związane z kryterium dochodowym lub zasiłek celowy pod warunkiem zwrotu wskazany w art. 41 pkt 2 ups.

W ocenie Sądu organy prawidłowo rozpoznały wniosek Skarżącego w oparciu o art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, który nie podlega zwrotowi. Na gruncie ustalonego w sprawie stanu faktycznego nie jest z pewnością "szczególnym przypadkiem" sam fakt trudnej sytuacji wynikający z realnie uzyskiwanych niskich dochodów, trwałą niepełnosprawnością czy egzekucji komorniczej. Okoliczności tych nie można traktować jako sytuację szczególną, a więc odbiegającą od typowych sytuacji w jakich znajdują się inne osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej, nie spełniające kryterium dochodowego, których potrzeby winny być zaspokajane w pierwszym rzędzie. Zgodzić się należy z organami, że skarżący z otrzymywanych świadczeń w postaci emerytury i dodatku mieszkaniowego może we własnym zakresie realizować potrzeby związane z opłatą okresowo wysokich rachunków za energię elektryczną. Wzrost opłat za energie elektryczną w okresie zimowym nie jest bowiem szczególnie uzasadnionym przypadkiem, nie dającym się przewidzieć, wynikającym z nadzwyczajnych zdarzeń, drastycznie pogarszającą sytuację Skarżącego. Sąd, tak jak i organy, nie kwestionuje, że sytuacja Skarżącego jest trudna. Mieszka on w mieszkaniu w baraku socjalnym, gdzie warunki bytowe są złe. Okoliczność ta nie jest jednak tak wyjątkowa, niespodziewana, by skutkowała uznaniem, że zaliczyć ją można do tych wskazanych w art. 41 pkt 1 ups. Skarżący otrzymuje stały dochód w postaci emerytury w kwocie 718,57 zł. Ma również przyznany dodatek mieszkaniowy w kwocie 76,64 zł. Otrzymywanie niskiego ale stałego dochodu przekraczającego kryterium socjalne skutkuje uznaniem, że sytuacja Skarżącego nie może być uznana za wyjątkowo trudną. Skarżący ponosi stałe koszty utrzymania mieszkania takie jak czynsz w kwocie 132,64 zł, zakup butli z gazem – 19,67 zł, koszt zużycia energii elektrycznej 257,55 zł, leki 40 zł i telefon 30 zł. Po odliczeniu tych kosztów pozostaje kwota 315,35 zł miesięcznie. Biorąc pod uwagę, że koszty energii elektrycznej płatne są co dwa miesiące, za okres od 19.11.2013r. – 21.01.2013r. rachunek wyniósł 515,11 zł, to przyjętą wyżej przez organ kwotę 257,55 zł miesięcznie, dotyczy tylko okresu zimowego a nie całego roku. Skarżący wpłacił 115,11 zł, nie można więc uznać, że zaszła szczególnie uzasadniona sytuacja wymagająca przyznania specjalnego zasiłku celowego. Wysokie koszty energii elektrycznej w okresie zimowym, nie stanowią szczególnie uzasadnionego przypadku, dotykają bowiem wszystkich korzystających z energii elektrycznej, w tym osoby z bardzo niskimi dochodami i innymi osobami na utrzymaniu. Skarżący poza wskazaniem trudnych warunków lokalowych w baraku socjalnym i koniecznością ponoszenia wysokich kosztów opłat za energię elektryczną nie przedstawił żadnych okoliczności wyjątkowych. Wskazując w skardze na rodzaje schorzeń, w tym ortopedyczne, neurologiczne, alergię, torbiele nie wykazał, że wiąże się to z ponoszeniem bardzo wysokich kosztów leczenia czy rehabilitacji i odbiega w sposób wyjątkowy od schorzeń osób w jego wieku.

Skoro w rozpoznawanej sprawie nie wystąpił żaden szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, rozstrzygnięcia organów odmawiające przyznania skarżącemu pomocy z przeznaczeniem na opłacenie energii elektrycznej nie naruszają prawa i mieszczą się w granicach uznania administracyjnego. Nie przekroczyło również tej granicy uznanie, że odwołujący nie spełnia warunków do przyznania mu zasiłku celowego pod warunkiem jego zwrotu w rozumieniu art. 41 pkt 2 ups. Skarżący nie wnosił o zasiłek zwrotny a nadto nie ma przesłanek do uznania, że otrzymywany dochód jest jedynie przejściowo niski i istnieje perspektywa jego nagłego zwiększenia.

Uznaniowy charakter decyzji oznacza, że jakkolwiek organ jest związany przesłankami wskazanymi w tym przepisie, to jednak ma on swobodę decyzyjną co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania, polityki państwa. Przesłankami tymi są: kryterium dochodowe określone w art.8 ust.1 pkt 2 u.p.s. (art. 39 ups) a także zaistnienie szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 41 ups . W rozpatrywanym przypadku organy miały obowiązek ustalenia prawidłowego i pełnego stanu faktycznego oraz należytego i racjonalnego wskazania przyczyn dla których odmówiły przyznania zasiłku (zasiłków).

Kontrola sądu administracyjnego I instancji, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 kpa oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę.

W przypadku rozstrzygnięć podejmowanych w trybie uznania administracyjnego kontroli sądowej podlega jedynie to, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie - czy organy administracji nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego. Oczywistym jest, że podejmowanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze normami kompetencyjnymi, przepisami o postępowaniu administracyjnym i przepisami prawa materialnego. Wydając decyzje o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem określonej regulacji. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2009 r., I OSK 1535/08).

Z powyższego wynika, że w przypadku decyzji uznaniowych jeszcze większą wagę, niż w przypadku decyzji nie mających charakteru uznaniowego, ma prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego, a w szczególności pełne i precyzyjne ustalenie stanu faktycznego.

Kodeks postępowania administracyjnego zawiera szereg zasad, których przestrzeganie przesądza o prawidłowości prowadzonego postępowania. Przepisy te z jednej strony dają organowi uprawnienia do podjęcia czynności mających na celu takie wyjaśnienie stanu faktycznego, aby możliwe było podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia, natomiast z drugiej strony nakładają na organ obowiązek czuwania na jego przebiegiem. Przepis art. 7 Kpa ustanawiający zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązuje organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Myśl tę rozwija następnie art. 77 § 1 Kpa nakładając na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organy administracji publicznej podejmują więc wszelkie kroki zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do podjęcia rozstrzygnięcia, a nadto zobligowane są do zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i do wnikliwego jego rozpatrzenia (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/GL 683/10, Lex nr 821599). Oznacza to, że organ ten jest obowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone lub odzwierciedlone w aktach sprawy oraz że organ powinien rozpatrzyć te dowody w ich wzajemnej łączności. Dla każdego postępowania kluczowe znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie praw i obowiązków strony tego postępowania. Inaczej rzecz ujmując, tylko dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem praw i obowiązków strony postępowania administracyjnego. Co prawda w procedurze administracyjnej regułą jest, że to na organie spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, jednakże również na stronie ciąży obowiązek współdziałania z organem i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Uznanie administracyjne oznacza przyznanie organowi administracyjnemu pewnego luzu decyzyjnego polegającego na możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia danej sprawy mieszczącego się w granicach zakreślonych w art.7 Kpa.

Taka właśnie sytuacja występuje w niniejszym przypadku, gdyż art.41 ustawy o pomocy społecznej wskazuje na "szczególnie uzasadnione przypadki" jako kryterium przyznania zasiłków wymienionych w tym przepisie. Obliguje to organ pomocowy do oceny, czy rzeczywiście w danym przypadku występuje "szczególnie uzasadniony przypadek". Rozważania dotyczące oceny prawidłowości zastosowania przez organ uznania administracyjnego w zakresie zasiłku celowego określonego w art.39 u.p.s. były zbędne wobec przekroczenia przez Skarżącego kryterium dochodowego.

W ocenie Sądu organ II instancji, jak i uprzednio organ I instancji, słusznie przyjęły, że w przypadku Skarżącego nie występuje "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art.41 u.p.s. Już sama wykładnia gramatyczna tego sformułowania wskazuje na szczególność i wyjątkowość sytuacji osób domagających się świadczeń w oparciu o art.41 u.p.s. Na to samo wskazuje również wykładnia celowościowa. Sąd w pełni podziela argumentację przedstawioną w tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co opisano szczegółowo wyżej. W szczególności nie można przyjąć, że Skarżący znajdował się w szczególnie i wyjątkowo trudnej sytuacji, gdy posiadał ona stały i ustabilizowany (choć relatywnie niewysoki) dochód i otrzymał wysoki rachunek za zużytą w okresie zimowym energię elektryczną. Okoliczności tych nie można traktować jako sytuację szczególną, a więc odbiegającą od typowych sytuacji w jakich znajdują się inne osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej, spełniające kryterium dochodowe, których potrzeby winny być zaspokajane w pierwszym rzędzie .

W tym stanie rzeczy z przyczyn wskazanych i opisanych wyżej Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił.