Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. Ł. S.A. w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 10 września 2010 r. sygn. akt I SA/Łd 590/10 w zakresie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi D. Ł. S.A. w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 10 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi D. Ł. S. A. w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym.

W toku wyznaczonej na dzień 10 września 2010 r. rozprawy pełnomocnik organu wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny zawartego w postanowieniu NSA z dnia 15 października 2009 r., I FSK 240/08, pytania, czy przepisy Działu III Rozdziału 9, w szczególności art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8 , poz. 60 ze zm.) w zakresie, w jakim nie warunkują stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego i jej zwrotu od tego, kto poniósł ciężar ekonomiczny tego podatku są zgodne z art. 2 Konstytucji RP. Pełnomocnik strony skarżącej wniósł o oddalenie tego wniosku.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że w analizowanej sprawie zastosowanie ma art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W ocenie Sądu, zastosowanie powyższego unormowania było celowe. Kwestia będąca przedmiotem postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie pytania prawnego zawartego w postanowieniu NSA z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt I FSK 240/08, na co powołał się organ we wniosku o zawieszenie postępowania, jest również przedmiotem sporu między stronami w niniejszej sprawie, ma więc kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy. Sąd podkreślił, iż na gruncie tego zagadnienia w orzecznictwie sądowym występuje rozbieżność poglądów, o czym świadczy zarówno wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002 r., P 7/2000 (opubl. OTK-A z 2002 roku, Nr 2, poz. 13), jak i uchwała 7 sędziów NSA z dnia 13 lipca 2009 r., sygn. akt I FPS 4/09.

W zażaleniu na powyższe postanowienie D. Ł. S. A. w Ł. wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego wszczętego na podstawie skargi spółki wniesionej w dniu 26 kwietnia 2010 r., co ma istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niemożność jej terminowego rozpoznania. Spółka zarzuciła, że Sąd nie wziął pod uwagę faktu, iż w przyszłości po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego w razie uchylenia przepisów Ordynacji podatkowej interes prawny Skarbu Państwa będzie zabezpieczony poprzez możliwość skorzystania z przepisów dotyczących wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego (art. 270-285 p.p.s.a.), a także przepisów dotyczących wznowienia postępowania podatkowego (art. 240-246 Ordynacji podatkowej). Ponadto zawieszenie postępowania nie było w sprawie obligatoryjne, ponieważ Sąd ten nie przedstawił osobiście pytania prawnego Trybunałowi, a zatem nie można uznać, iż wynik rozstrzygnięcia sprawy w niniejszym postępowaniu zależy od wyniku postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w rozumieniu art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd powinien więc przeprowadzić postępowanie bez zbędnej zwłoki w normalnym trybie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Związek pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Dla sądu administracyjnego kwestią wstępną jest wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne dla sformułowania wypowiedzi, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem (por. powołany wyżej wyrok NSA z dnia 8 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 694/06).

Jako postępowanie prejudycjalne Sąd I instancji wskazał postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym w wyniku pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionego postanowieniem z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt I FSK 240/08.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie, skoro decyzje organów podatkowych dotyczyły odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym, a podstawą tych decyzji był art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, to ocena konstytucyjności tego przepisu może mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zmierzającej do wzruszenia przedmiotowych decyzji. Oznacza to, że zaistniała określona w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podstawa do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego przez Sąd I instancji w przedmiotowej sprawie do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zauważyć należy, że przesłanka zawieszenia postępowania z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. została ujęta bardzo szeroko. W doktrynie przyjmuje się, że praktycznie każde postępowanie przed organami państwa może być uznane za prejudycjalne dla toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego (por. M. Romańska w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 401). Praktyka sądowa również opowiada się za szerokim interpretowaniem użytego w pkt 1 § 1 art. 125 p.p.s.a. pojęcia "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania", wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania. Pogląd ten należy zaaprobować. (por. postanowienie NSA z dnia 19 lutego 2010 r., sygn. akt I GZ 37/10)

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwość złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej oraz postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o art. 272 p.p.s.a. nie może stanowić negatywnej przesłanki do zastosowania art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wręcz przeciwnie, jak podkreślono w piśmiennictwie, celowość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, Kraków 2005, s. 302). Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego nie powinno być traktowane jako naruszenie zasady ekonomii procesowej. Pierwszą bowiem zasadą, i to zasadą naczelną, jest zasada państwa prawa. W państwie prawa liczą się przede wszystkim: stabilność orzecznicza sądów administracyjnych, trwałość i niewzruszalność prawomocnych wyroków, spójność systemu prawnego i konstytucyjna eliminacja wadliwych aktów normatywnych (por. P. Brzozowski, Glosa do postanowienia NSA z dnia 28 marca 2006 r., sygn. akt I FZ 99/06, Lex/el 2007).

Zasada koncentracji materiału procesowego wyrażona w art. 7 p.p.s.a. nie oznacza, że dynamika postępowania ma przesłaniać nadrzędny cel postępowania, jakim jest wydanie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Artykuł 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności dotyczy nie tylko szybkiego postępowania, ale i postępowania rzetelnego, którego rozsądny termin zakończenia jest jednym z elementów kształtujących.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.