Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędzia WSA Renata Czeluśniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lutego 2021 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego 1. Oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokat M. P-G. wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.

Decyzją z dnia 30 kwietnia 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2020 r. nr [...] orzekającej o odmowie przyznania zasiłku okresowego dla A. N. (dalej: skarżąca) i M. N.

Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z dnia [...] 2020 r. organ I instancji odmówił przyznania zasiłku okresowego rodzinie skarżącej, którego domagała się we wniosku z dnia 10 stycznia 2020 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że dochód rodziny skarżącej wynoszący łącznie 1.324 zł przekracza ustawowe kryterium dochodowe na osobę w rodzinie i w związku z powyższym brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej zaskarżoną decyzją SKO orzekło jak wyżej. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał art. 38 i art. 8 ust. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.) dalej: "u.p.s." oraz wskazał, że dochód skarżącej wynosi 662 zł na osobę w rodzinie i jest wyższy od kwoty kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania pomocy społecznej, określonego w art. 8 u.p.s., które wynosi dla osoby w rodzinie wynosi 528 zł. Biorąc pod uwagę powyższe SKO stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo przyjął, że skarżąca nie spełnia podstawowej przesłanki wymienionej w art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, tj. uzyskiwania dochodu nieprzekraczającego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze wniosła o:

podjęcie kroków kontrolnych w MOPS, SKO jak i w Urzędzie Miasta,

przekazanie wszystkich moich akt spraw do Prokuratura Generalnego na skutek notorycznego przekraczania uprawnień zarówno przez urzędników MOPS (działającego z up. Prezydenta Miasta) jak i SKO (w tym brak przestrzegania RODO),

zmianę decyzji MOPS i SKO (ale nie przekazywanie kolejny raz tej sprawy do rozpatrzenia przez Organ I instancji) lecz zasądzenie przez WSA od MOPS (działającego z up. Prezydenta Miasta) zasiłku okresowego dla mnie i syna,

zwrot środków od MOPS (działającego z up. Prezydenta Miasta) poniesionych na skutek zapożyczania się na życie z powodu braku pomocy z MOPS od 2018r.,

- całościowe pokrycie kosztów mojego i syna leczenia (ale nie w DPS-ie, ZOL-u czy też zakładzie psychiatrycznym) przez MOPS (działającego z up. Prezydenta Miasta),

- przyznanie pełnomocnika z urzędu (w załączeniu druk PPF-zał. 1).

W uzasadnieniu skargi powołała się min. na swoją ciężką sytuację życiową w tym coraz większe problemy zdrowotne, z którymi się boryka. Podała, że z uwagi na niezdolność do pracy stwierdzoną zaświadczeniem lekarskim nie jest w stanie zarejestrować się u urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Zakwestionowała stanowisko organów jakoby odmawiała współpracy w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej. Podała, że trudna sytuacja jej rodziny uzasadnia zaistnienie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku".

W piśmie precyzującym skargę z 18 stycznia 2021 r. złożonym przez pełnomocnika skarżącej podtrzymano jej dotychczasowe twierdzenia, a nadto zarzucono naruszenie art. 38 w zw. z art. 8 ust. 3 u.p.s. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku bez względu na to, czy skarżąca ma faktyczną możliwość dysponowania wszystkimi otrzymywanymi pieniędzmi w związku z zajęciem komorniczym na rachunku bankowym skarżącej. Poza tym podniesiono, że ustalając dochód rodziny organy nie ustaliły ostatecznie jakie miesięczne koszty utrzymania oraz zakupu leków ponosi skarżąca oraz czy i jaką kwotą faktycznie dysponuje po opłaceniu niezbędnych kosztów utrzymania i leków. To w ocenie pełnomocnika skarżącej ma istotne znaczenie przy rozpatrywaniu wniosku o zasiłek okresowy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. Nr 2325 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde naruszenie przepisów prawa będzie uzasadniało uwzględnienie wniesionej skargi do sądu administracyjnego, a jedynie takie, które będzie miało znaczenie dla kontrolowanego rozstrzygnięcia.

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w tak określonych granicach wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa.

Istota sprawy sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy organy prawidłowo uznały, że w przypadku skarżącej brak jest podstaw do przyznania zasiłku okresowego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Co do zasady – zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 u.p.s. - prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje, osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 528 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie" oraz rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 u.p.s. lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Na datę zaskarżonej decyzji kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosiło 528 zł.

Pojęcie dochodu zostało zdefiniowane w art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. jako suma miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszona o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Jednocześnie art. 8 ust. 4 u.p.s. zawiera katalog wyłączeń, których nie wlicza się do dochodu ustalonego na podstawie art. 8 ust. 3 u.p.s.

Stosownie do treści art. 38 ust. 1 u.p.s. zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, Sąd stwierdza, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie zasadnie uznały, że skarżąca nie spełnia przesłanki kryterium dochodowego.

Bezsporne jest w sprawie, że skarżąca pozostaje w gospodarstwie domowym razem z synem. W toku postępowania ustalono, że rodzina skarżącej utrzymywała się z zasiłku rodzinnego na syna skarżącej w kwocie 124 zł, alimentów na syna skarżącej w kwocie 800 zł oraz alimentów na skarżącą kwocie 400 zł. W związku z powyższym prawidłowo ustalono, że kryterium dochodowe w przypadku rodziny wynosi skarżącej wynosi 1.056 zł, a dochód na osobę w rodzinie wyniósł 662 zł. A zatem dochód skarżącej przekracza kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie co wyklucza możliwość przyznania zasiłku okresowego.

Odnosząc się do zarzutów skargi co do nieuwzględnienia okoliczności, że skarżąca ma zajęcie komornicze na koncie bankowym oraz nie ustalenia jaką kwotą miesięcznie dysponuje po odjęciu niezbędnych wydatków Sąd stwierdza, że okoliczności te nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Podkreślić należy, że na gruncie ustawy o pomocy społecznej pod pojęciem dochodu należy rozumieć wszystkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie w nich wymienionych (por. wyrok NSA z 20 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK4420/18). Na dochód rodziny skarżącej składa się zatem - jak wskazał organ - suma jej przychodów w postaci uzyskanych alimentów oraz zasiłku rodzinnego. Egzekwowane przez komornika od skarżącej kwoty oraz wydatki na utrzymanie nie należą do żadnej z kategorii obciążeń wskazanych powyżej w art. 8 ust. 3 pkt 1-3, dlatego pomimo, że z pewnością ograniczają możliwości finansowe skarżącej, nie wpływają na kryterium dochodowe jej rodziny, od którego zależy przyznanie wsparcia. Organ nie miał zatem podstaw aby odliczyć te kwoty od uzyskiwanego przez skarżącą dochodu.

Odnosząc się do wniosku skarżącej o przeprowadzenie kontroli w MOPS, SKO oraz w Urzędzie Miasta Sąd informuje, że w ramach posiadanych kompetencji dokonuje kontroli działalności administracji poprzez kontrolę zaskarżonych decyzji lub innych aktów określonych w art. 3 § 1 P.p.s.a. wnioskowana przez skarżącą kontrola wykracza poza ustawowe kompetencje sądu administracyjnego.

Na marginesie jedynie stwierdzić należy, że w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego organ ten błędnie wskazał, że skarżąca nie spełnia przesłanki z art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s., tj. uzyskiwania dochodu nieprzekraczającego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Nie mniej jednak wobec tego, że wcześniej organ odnosił się do osoby w rodzinie i przy rozstrzygnięciu brał pod uwagę właściwe kwoty dla kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie (528 zł na osobę) uchybienie to należało potraktować raczej w charakterze oczywistej omyłki, która nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 P.p.s.a. oraz § 2 i § 3 w związku z § 21 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019 r., poz. 18) – pkt 2 sentencji wyroku.