Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 25 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 1571/19 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi B. Ś. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2019 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie

Pismem z 16 czerwca 2019 r. B. Ś. wniosła skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego.

W skardze zawarła również wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2016 r. i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Chełmie z dnia [...] września 2016 r., nakazującej rozbiórkę dobudowanej części budynku gospodarczego. Nie został on jednak przez skarżącą uzasadniony.

Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania decyzji.

Sąd wskazał, że skarżąca w treści skargi wniosła jedynie o wstrzymanie wykonania decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Chełmie. Wniosek nie został jednak w żaden sposób umotywowany. Sąd uznał, że samo sformułowanie wniosku nie jest wystarczające do stwierdzenia w należytym stopniu zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonych rozstrzygnięć.

Sąd podkreślił, że nie może z urzędu znajdować uzasadnienia do złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania aktu. To na stronie ciąży obowiązek wykazania, że mogą zajść takie okoliczności, które będą wiązały się ze szkodą lub trudnymi do odwrócenia skutkami.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o zmianę postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2016r. i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Chełmie z dnia [...] września 2016 r.

Zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez bezzasadną odmowę wstrzymania wykonania decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2016 r. i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Chełmie z dnia [...] września 2016 r. podczas gdy strona uprawdopodobniła, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z uwagi na to, że nakazem rozbiórki objęta jest część budynku gospodarczego, która nie jest samodzielna i niezależna, a rozbiórka wymagałaby ingerencji w pozostałą część obiektu budowlanego, co spowodowałoby uszkodzenie pozostałej części obiektu budowlanego oraz nadmierny uszczerbek finansowy dla strony postępowania.

Ponadto skarżąca wniosła na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu - prywatnej opinii biegłego z zakresu budownictwa inż. M. K., posiadającego uprawnienia bud. do projektowania i kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w spec. konstruk-bud. w ograniczonym zakresie w specj. architekt, nr ewid. [...] na okoliczność braku możliwości wykonania nakazu rozbiórki części budynku gospodarczego bez ingerencji w pozostałą część obiektu budowlanego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

Wskazany wyżej przepis zobowiązuje stronę do podania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. nie oznacza, iż sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności tylko częściowo jest oparty na zasadzie skargowości. Zasada ta obowiązuje jedynie w zakresie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Obowiązek kierowania się zasadą skargowości kończy się jednak na etapie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania. W dalszej części postępowaniem w tym przedmiocie rządzi zasada oficjalności, z którą wiążą się określone obowiązki sądu. Na etapie rozpoznawania wniosku sąd winien wziąć pod rozwagę również te okoliczności, które nie zostały powołane przez stronę. Niemniej jednak przyjęcie takiego poglądu nie może prowadzić do całkowitego zwolnienia strony z podania jakichkolwiek okoliczności mających uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i w konsekwencji do przerzucania w całości ciężaru wskazania tych przesłanek na sąd administracyjny. Na stronie składającej wniosek w trybie art. 61 § 3 P.p.s.a. ciąży obowiązek wykazania, że zachodzą warunki uzasadniające wstrzymanie określonego aktu. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Rzeczą sądu jest zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Przy takim badaniu wniosku i argumentów strony sąd winien dodatkowo rozważyć z urzędu, czy nie zachodzą inne okoliczności uzasadniające wniosek.

Wskazać także należy na prezentowane w orzecznictwie stanowisko wskazujące, że skarżący jest zobligowany do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, orzeczenie dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd może wówczas sięgać do informacji wynikających z akt sprawy, nie może jednak zastępować strony w poszukiwaniu racji przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu.

Jak podniósł Sąd pierwszej instancji we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji skarżąca nie wskazała żadnych argumentów na poparcie swojego żądania. W tej sytuacji Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu pierwszej instancji należy podzielić. Oceny co do braku podstaw objęcia decyzji o rozbiórce ochroną tymczasową nie zmienia także argumentacja zażalenia. Skarżąca nie podała bowiem takich okoliczności, które mogłyby świadczyć o wystąpieniu którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 P.p.s.a.

Odnosząc się do wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu wskazać trzeba, że w postępowaniu zażaleniowym istnieje możliwość orzekania reformatoryjnego - na podstawie materiału dowodowego, uzupełnionego na etapie tego postępowania. Możliwość taką dostrzegano w piśmiennictwie i orzecznictwie na tle poprzedniego brzmienia art. 188 P.p.s.a. Uznawano, że zdanie drugie art. 188 P.p.s.a., wiążące Sąd drugiej instancji stanem faktycznym przyjętym w zaskarżonym orzeczeniu, nie miało zastosowania w postępowaniu zażaleniowym. Wskazywano, że Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów w zakresie dopuszczonym przez art. 106 w zw. z art. 193 i art. 197 § 2 P.p.s.a. Podkreślano, że ma to szczególne znaczenie przy rozpatrywaniu zażaleń dotyczących prawa pomocy lub kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego (zob. teza 6 (w:) Komentarz do art. 197 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Gruszczyński, A. Kabat, LEX 2013 i powołany tam: R. Hauser, Postępowanie zażaleniowe przed NSA (w:) Materiały na konferencję sędziów NSA, Serock 18-19 października 2004 r., maszynopis powielony, Warszawa 2004, s. 71-72; postanowienie NSA z dnia 23 marca 2016 r., sygn. akt I OZ 269/16). Pogląd ten należy tym bardziej wyrazić na tle obecnego brzmienia art. 188 P.p.s.a., poszerzającego zakres reformatoryjnego orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu kasacyjnym. W obecnym stanie prawnym, rozstrzygnięcia podejmowane w postępowaniu zażaleniowym powinny co do zasady mieć charakter reformatoryjny (patrz: Andrzej Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", WK 2016, teza 5 do art. 197).

W niniejszej sprawie skarżąca nie złożyła jednak opinii, na którą się powołuje. W związku z czym odniesienie się do tego dokumentu przez Naczelny Sąd Administracyjny jest niemożliwe.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.