Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Asesor sądowy WSA Maja Pietrasik (sprawozdawca), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2026 r. sprawy ze skargi S. L. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 5 stycznia 2026 r. nr OPES.906.192.2025.MJ w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.

S. L. (zwany dalej także "skarżącym", "stroną", "zobowiązanym") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 5 stycznia 2026 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim, w oparciu o "Raport o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych", stwierdził, że rodzice W. L. urodzonej [...] 2018 r. uchylają się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka.

Pismem z dnia 28 lutego 2025 r. ww. organ wezwał S. L. (ojca dziecka) do stawienia się w terminie 21 dni od daty otrzymania wezwania w punkcie szczepień Gminnego Ośrodka Zdrowia w S. w celu uzupełnienia obowiązkowych szczepień albo przedstawienia zaświadczenia o stwierdzonych przeciwwskazaniach do wykonania szczepień, albo poinformowanie o wykonaniu szczepień.

W związku ze stwierdzeniem dalszego uchylania się strony od wykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka, po uzyskaniu informacji z Gminnego Ośrodka Zdrowia w S. (notatka służbowa z dnia 8 kwietnia 2025 r.), w dniu 8 kwietnia 2025 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim wysłał do strony upomnienie znak [...] wzywające do rozpoczęcia wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych. Upomnienie zawierało pouczenie o skierowaniu sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego w sytuacji dalszego niezaszczepienia dziecka.

Po uzyskaniu kolejnej informacji z Gminnego Ośrodka Zdrowia w S. (notatka służbowa z dnia 31 lipca 2025 r.) o dalszym uchylaniu się strony od wykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka, w dniu 31 lipca 2025 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim wystosował do Wojewody Pomorskiego wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Do wniosku załączono tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 31 lipca 2025 r., w którym w odniesieniu do treści obowiązku wskazano, że S. L. nie poddał córki W. L., ur. [...] 2018 r., obowiązkowym szczepieniom przeciwko: błonicy tężcowi, krztuścowi – pojedyncza dawka szczepienia przypominającego; ostremu nagminnemu szczepieniu dziecięcemu (poliomyelitis) - pojedyncza dawka szczepienia przypominającego; odrze, śwince, różyczce - pojedyncza dawka szczepienia przypominającego.

Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2025 r. sygn. WSO-III.756.2248.2025.KZ Wojewoda Pomorski nałożył na S. L. grzywnę w celu przymuszenia w związku z niedopełnieniem obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Pismem z dnia 8 września 2025 r. S. L. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego podnosząc przedawnienie obowiązku i brak wymagalności obowiązku.

Postanowieniem z dnia 19 listopada 2025 r. sygn. WSO-III.756. 2248.2025.DM Wojewoda Pomorski zawiesił postępowanie egzekucyjne oraz przekazał zgłoszone przez stronę zarzuty z dnia 8 września 2025 r. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Starogardzie Gdańskim.

Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2025 r. nr SE.9022.3.20.2025.KW.7, działając na podstawie art. 34 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505, zwanej w skrócie: "u.p.e.a."), Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim oddalił zarzuty zobowiązanego w całości.

W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ I instancji zauważył, że w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 31 lipca 2025 r. wskazał, iż S. L. zobowiązany jest do dopełnienia obowiązku szczepień wobec córki W. L. w zakresie szczepień przypominających przeciw odrze, śwince, różyczce, błonicy, tężcowi, krztuścowi oraz ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis).

Organ I instancji wyjaśnił, że obowiązek szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym określony został w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024, poz. 924, zwanej w skrócie: "u.z.z.z.ch."). Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom zostały określone w art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch. i rozporządzeniu rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 782, zwanego: "rozporządzeniem z dnia 27 września"), wydane na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.z.ch. W załączniku nr 1 ww. rozporządzenia - schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, określono rodzaj szczepienia, osoby objęte obowiązkiem poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, dawki i wiek, w którym są podawane oraz termin wykonania szczepienia. Wymienione przepisy jasno określają terminy wykonania szczepień ochronnych, w zależności od wieku dziecka.

Zgodnie z rozporządzeniem z dnia 27 września dzieci i młodzież od ukończenia 6 tygodnia życia do ukończenia 19 roku życia są obowiązane do poddawania się szczepieniom przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, odrze, śwince, różyczce, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis). Zgodnie z załącznikiem nr 1 "Schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży" wiek, w którym powstaje obowiązek podania dawki przypominającej przeciw ww. chorobom to ukończenie 5 roku życia natomiast termin, do którego obowiązek należy wykonać to ukończenie 6 roku życia.

Małoletnia W. L. w chwili wystawienia tytułu wykonawczego ukończyła 7 rok życia. Zatem u dziecka nie wykonano obowiązku określonego w rozporządzeniu z dnia 27 września.

Odnośnie zarzutu braku wymagalności obowiązku organ I instancji zauważył, że w art. 33 § 2 u.p.e.a. określono katalog dopuszczonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Rozpatrzenie zarzutów przez wierzyciela może odnosić się wyłącznie do wskazanych i udokumentowanych zarzutów wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Organ odniósł się w przedmiotowym postanowieniu do zarzutu braku wymagalności obowiązku szczepień wskazując podstawy prawne jego istnienia oraz niedopełnienie obowiązku przez zobowiązanego. Natomiast podnoszone przez pełnomocnika strony kwestie zasadności zapisów w rozporządzeniu z dnia 27 września, ich zgodności z Konstytucją RP, kwestii obowiązku szczepień w innych krajach, czy funkcjonowanie rejestracji zgłoszeń NOP w Polsce oraz zasady przyznawania odszkodowań w związku z wystąpieniem NOP nie mieszczą się w katalogu dopuszczonych zarzutów, a jedynie wskazują, że strona nie zgadza się z obowiązującym porządkiem prawnym regulującym obowiązek szczepień ochronnych w Polsce, co nie zwalnia z realizacji obowiązku szczepień małoletniej.

Organ I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych (w tym zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Realizacja zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych oraz innych chorób o charakterze społecznym jest możliwa dzięki racjonalnym działaniom w obszarze zdrowia publicznego, podejmowanym przez organy i instytucje państwa. Działania te skupiają się na właściwej regulacji prawnej szczepień ochronnych, działalności oświatowo-zdrowotnej, egzekwowaniu obowiązku poddawania się szczepieniom w odniesieniu do tych szczepień ochronnych, które są szczepieniami obowiązkowymi, zapewnieniu bezpieczeństwa szczepień ochronnych.

Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom zostały określone w art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch. i rozporządzeniu z dnia 27 września 2023 r. Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W przepisie art. 17 ust. 5 u.z.z.z.ch. dodano, że w przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Organ podkreślił zatem, że wzór zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym jest określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r.. Ponadto zgodnie z § 11 ww. rozporządzenia, lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.

Zatem poddanie się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego, bowiem procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem, na którą składają się dwie czynności, tj. lekarskie badanie kwalifikacyjne mające na celu wykluczenie przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego oraz podanie szczepionki. Zobowiązany nie przedstawił zaświadczenia, które wskazywałoby na przeciwwskazania do wykonania szczepienia ochronnego u córki.

Ponadto zgodnie z art. 8 pkt 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności władza publiczna nie może ingerować w korzystanie z prawa do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji, z wyjątkiem przypadków, zgodnie z prawem i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, na ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Zgodnie z ustawą z dnia 27 sierpnia 2021 o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 1461 r.), art. 27 ust. 1 pkt 7 wykonywanie szczepień ochronnych należy do świadczeń na rzecz zachowania zdrowia, zapobiegania chorobom i wczesnego wykrywania chorób.

Ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r., poz. 581). Ustawa nie przewiduje bowiem prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne. W przypadku obowiązkowych szczepień ochronnych, obwiązek szczepień wynika wprost z ustawy, a brak zgody szczepionego bądź jego przedstawiciela ustawowego nie zmienia faktu istnienia tego obowiązku.

Z tych względów organ oddalił zgłoszone zarzuty jako bezzasadne.

W zażaleniu z dnia 17 grudnia 2025 r. zobowiązany podniósł zarzuty naruszenia przepisów:

1. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art.17 ust. 2, 4 i 5 u.z.z.z.ch. poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy dla małoletniej nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień, nie zostały wykluczone przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych,

2. art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do sytuacji indywidualnej zobowiązanego - kiedy obowiązek zaszczepienia jego córki W. przeciwko poszczególnym chorobom stał się - zdaniem wierzyciela - wymagalny, na podstawie jakich dowodów stwierdził, że obowiązek szczepień u małoletniej jest wymagalny i może być wykonany, a jedynie poprzestał na przytoczeniu szeregu przepisów prawnych nie dokonując subsumcji,

3. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego,

4. art. 5 ust. 1 pkt 1b u.z.z.z.ch. w zw. z § 3 rozporządzenia z dnia 27 września poprzez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego,

5. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

W wyniku rozpoznania zażalenia, zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 stycznia 2026 r. (nr OPES.906.192.2025.MJ), Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny - działając na podstawie art. 17 § 1 w związku z art. 34 § 3 u.p.e.a. w związku z art. 144 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymał w mocy ww. postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wyjaśnił w pierwszej kolejności, że nie można zgodzić się z zarzutami wskazanymi w punktach 1 i 4 zażalenia.

Powołując się na przepisy 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z.ch. wskazał na obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jednocześnie przepis art. 5 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy wskazuje, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej powinny stosować się do nakazów i zakazów Państwowej Inspekcji Sanitarnej służących zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych. W myśl art. 5 ust. 2 ww. ustawy odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku szczepień ochronnych w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. W związku z tym to strona nie poddając obowiązkowym szczepieniom ochronnym małoletniego naruszyła art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b pkt 3 u.z.z.z.ch., a nie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim jako wierzyciel obowiązku. Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia z dnia 27 września schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek oraz terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia. Uchybienie przez rodziców temu obowiązkowi powoduje konieczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. Sąd Najwyższy stwierdził w wyroku z dnia 8 stycznia 2016 r. V KK 306/15, że "obowiązek rodziców poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia. (...) Z art. 5 ust. 1 ustawy z 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika wprost, że osoby przebywające na terytorium kraju są obowiązane, na zasadach określonych w tej ustawie, do poddania się szczepieniom ochronnym. (...) Obowiązek poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych (...).

Wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego zamierzonym rezultatem ma być poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu". Jako, że obowiązek zaszczepienia dziecka wynika z mocy samego prawa to postępowanie dowodowe przeprowadzane przez organy państwowej inspekcji sanitarnej w istocie rzeczy sprowadza się do ustalenia czy względem danej osoby obowiązek zaszczepienia stał się już wymagalny oraz czy obowiązek szczepień ze względów zdrowotnych nie został odroczony. Te czynności dowodowe Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim wykonał stwierdzając fakt uchylania się strony od poddawania dziecka szczepieniom ochronnym. Organ ten jako wierzyciel obowiązku podjął ustawowe działania mające na celu realizację zaszczepienia małoletniego dziecka przeciwko wyznaczonym chorobom zakaźnym.

Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że brak wymagalności obowiązku o charakterze niepieniężnym zachodzi jedynie wtedy, gdy istnieją niezależne od zobowiązanego, trwałe lub czasowe przyczyny, przez które nie ma możliwości wykonania nałożonego obowiązku. Powołując się na wyrok WSA w Warszawie o sygnaturze III SA/Wa 1013/21 organ wyjaśnił, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Strona w toku postępowania nie przedstawiła zaświadczenia lekarskiego o stwierdzonych przeciwwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych i odraczającego wykonanie obowiązku szczepień ochronnych dziecka. Z tego wynika, że obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym był wymagalny.

Po przytoczeniu treści art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch. organ odwoławczy stwierdził, że poprzedzające szczepienie ochronne lekarskie badanie podmiotowe i przedmiotowe, na podstawie którego lekarz kwalifikuje dziecko do szczepienia lub stwierdza przeciwskazania do szczepienia, nie jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Jedynym dokumentem dającym podstawę do odroczenia szczepień ochronnych jest zaświadczenie lekarskie o przeciwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych, którego strona na obecnym etapie postępowania nie przedłożyła, a w którym zawarta byłaby dokładna informacja jakiego szczepienia dotyczy i jakiego okresu dotyczy odroczenie.

W toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że strona była informowana o obowiązkowych szczepieniach ochronnych, jednakże nie podjęła tego obowiązku.

Z zebranego materiału dowodowego wynika bezspornie, że będąc osobą zobowiązaną strona nie wykonała ciążącego na niej obowiązku zaszczepienia dziecka. Przepis art. 68 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje, że władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, co wymaga m.in. wprowadzenia regulacji ustawowej. Z uwagi na to, że konstytucyjną zasadą jest nakładanie na obywateli obowiązków poprzez ustawy, a nie normy niższego rzędu, obowiązek poddania się szczepieniom został wyrażony w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 5 ust. 2 w zw. z art. 17 u.z.z.z.ch. oraz w związku z przepisami ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. W rozporządzeniu z dnia 27 września brak jest zapisu o konieczności ustalania indywidulanego kalendarza szczepień ochronnych.

Organ II instancji wskazał, że strona podniosła również zarzut przedawnienia obowiązku (sformułowany w uzasadnieniu zażalenia). Zarzut ten w istocie rzeczy dotyczy zarzutu wskazanego w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a., tj. wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części. Jak podnosi się w orzecznictwie, podstawa zarzutu wymieniona w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. w postaci wygaśnięcia obowiązku występuje wówczas, gdy w toku egzekucji administracyjnej wygaśnie dochodzony obowiązek w całości lub części. Chodzi o przypadki, gdy obowiązek stanie się bezprzedmiotowy (np. ze względu na śmierć osoby, która miała poddać się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu), albo gdy odpadnie podstawa prawna do jego dochodzenia (np. wyeliminowane ze skutkiem ex nunc zostanie orzeczenie nakładające obowiązek albo uchylony zostanie przepis, z którego bezpośrednio wynikał obowiązek). Przede wszystkim, gdy jednak dochodzony obowiązek wygaśnie na skutek wykonania, umorzenia lub przedawnienia. Organ odwoławczy stwierdził więc, że obowiązek zaszczepienia małoletniego dziecka nie wygasł, wbrew temu co twierdzi strona, nie doszło bowiem do jego przedawnienia. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 27 września zobowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b oraz inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae są dzieci od ukończenia 6 tygodnia życia do ukończenia 5 roku życia. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim nie wskazał w tytule wykonawczym obowiązku wykonania szczepień ochronnych dziecka przeciwko żadnej z ww. chorób. W tytule wykonawczym nr [...] wierzyciel obowiązku wskazał na obowiązek wykonania szczepień ochronnych przeciw: błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2, 4 i 5 ww. rozporządzenia obowiązkowym szczepieniom przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek podlegają:

- dzieci i młodzież od ukończenia 6 tygodnia życia do ukończenia 19 roku życia szczepieniom przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi,

- dzieci i młodzież od ukończenia 6 tygodnia życia do ukończenia 19 roku życia

- szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),

- dzieci i młodzież od ukończenia 12 miesiąca życia do ukończenia 19 roku życia szczepieniom przeciw odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), różyczce.

Tak więc z treści załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września ewidentnie wynika, że w dacie wystawienia tytułu wykonawczego szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce są wobec dziecka strony nadal wymagalne, gdyż w dniu wystawienia tytułu wykonawczego miało ono 7 lat, co zostało prawidłowo ujęte w postanowieniu wierzyciela z dnia 8 grudnia 2025 r.

Niezasadne okazały się również zarzuty z pkt 2 i 3 zażalenia. Organ II instancji powołał się w tym kontekście na omówioną już kwestię wymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka i podkreślił, że obowiązek zaszczepienia dziecka nie wymagał wydawania decyzji administracyjnej konkretyzującej ten obowiązek. Tym samym postępowanie dowodowe przeprowadzane przez organy inspekcji sanitarnej jest ograniczone w swym zakresie i w istocie rzeczy sprowadza się jedynie do ustalenia, czy względem danej osoby obowiązek zaszczepienia stał się już wymagalny oraz czy obowiązek szczepień ze względów zdrowotnych nie został odroczony. Te czynności dowodowe organ I instancji wykonał. Tak więc w tych okolicznościach trudno zatem stawiać Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Starogardzie Gdańskim zarzuty naruszenia art. 8 czy art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Ponadto w postanowieniu organ I instancji precyzyjnie przywołał przepisy, które wskazują na wymagalność obowiązku poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Organ zinterpretował te przepisy, uzasadniając swoje stanowisko w przedmiotowej sprawie. Nie sposób nie zauważyć, że skarżone postanowienie zawierało obszerne i wyczerpujące uzasadnienie w tym przedmiocie.

Zatem trudno w tych okolicznościach uznać, że doszło do naruszenia art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

W ocenie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim z należytą starannością zebrał informacje mające istotne znaczenie w sprawie.

Co do zarzutu wymienionego w pkt 5 zażalenia organ odwoławczy wskazał, że nie wypełnia on dyspozycji z art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazanie natomiast innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny.

W skardze na ww. postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego S. L. wniósł o uchylenie obu postanowień w całości oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego, rozpoznanie sprawy na rozprawie, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący zarzucił naruszenie:

1. naruszenie art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. w zw. z rozporządzeniem z dnia 27 września poprzez wyprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia Ministra Zdrowia, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, jak również poprzez prowadzenie egzekucji, mimo że obowiązek wygasł,

2. art. 5 ust. 1 pkt 1b u.z.z.z.ch. w zw. z § 3 rozporządzenia z dnia 27 września poprzez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego, mimo iż rozporządzenie zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, 

3. art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniej poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, że obowiązek zaszczepienia małoletniej przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej,

4. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

Ponadto skarżący wniósł o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1 i ust. 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 u.z.z.z.ch., rozporządzenia z dnia 27 września z art. 2, art. 30, art. 31 ust. 1-3, oraz art. 68 ust. 1-3, art. 87 ust. 1 Konstytucji oraz wydanego z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 17 ust. 10 u.z.z.z.ch. oraz w zakresie, w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie, w jakim to GIS ogłasza w formie komunikatu czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Ewentualnie, skarżąca wniosła o zwrócenie się Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Do skargi załączono kopię wyroku TK z dnia 9 maja 2023 r.

W odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Organ odwoławczy zaznaczył, że każdorazowo dokonuje pełnej merytorycznej oceny całego zebranego materiału dowodowego, przeprowadzając postępowanie dowodowe w oparciu o ustalenia dokonane przez organ prowadzący postępowanie, ustala stan faktyczny, bada stan prawny oraz sposób prowadzenia postępowania przez organ I instancji. W świetle zaś zebranego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, że strona skarżąca nie wykonała ciążącego na niej obowiązku poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, wobec czego uzasadnione było podjęcie przez organy inspekcji sanitarnej kroków zmierzających do przymuszenia skarżącej do wykonania tego obowiązku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 - dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny zobligowany jest uwzględnić skargę w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego postanowienia Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego eliminacji z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym - art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 tej ustawy, uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. jest dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa – organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności – podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku.

W rozpatrywanej sprawie podmiotem tym pozostaje Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim, co wynika z art. 2, art. 5 pkt 3, art. 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 416).

Zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym jest z kolei osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, jak też osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie jest to rodzic, co do którego istnieje ustawowy obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, który wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z.ch.

Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje zasadniczo z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Zgodnie z art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a., organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda.

W niniejszej sprawie, w związku z niedopełnieniem przez stronę skarżącą obowiązku szczepień ochronnych oraz po bezskutecznym upomnieniu Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim doprowadził do wszczęcia postępowania egzekucyjnego mającego na celu przymuszenie strony skarżącej do wykonania ciążącego na niej obowiązku. W dniu 31 lipca 2025 r. organ ten wystosował bowiem do Wojewody Pomorskiego wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego zawierający tytuł wykonawczy nr [...] z tej samej daty.

Na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a., Wojewoda Pomorski wszczął postępowanie egzekucyjne i nałożył na stronę skarżącą grzywnę w celu przymuszenia (postanowienie z dnia 29 sierpnia 2025 r.).

Wyjaśnienia wymaga, że postępowanie dotyczące zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 33-35 u.p.e.a. jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu nie dotyczy zatem sprawy administracyjnej, w której orzeczono o określonym obowiązku, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego (w realiach sprawy - strony skarżącej), który może zakwestionować zasadność prowadzenia egzekucji wskazując m.in. na brak wymagalności obowiązku.

Podstawy zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym wymienia przepis art. 33 § 1 u.p.e.a., przy czym zawarty w tym przepisie katalog podstaw ma charakter zamknięty. Nie jest zatem możliwe skuteczne zgłoszenie zarzutu tam niezawartego.

Zgodnie z treścią tego przepisu, podstawą zarzutów jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

W realiach sprawy strona skarżąca kwestionowała zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego m.in. z uwagi na brak jego wymagalności (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.). Należy zatem wskazać, że tak jak zasadnie wskazał organ odwoławczy przez wymagalność zasadniczo rozumie się taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, iż obowiązek istnieje, ale jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości - nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej.

W tytule wykonawczym z dnia 31 lipca 2025 r., określając treść obowiązku, wierzyciel powołał się na wynikający z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi obowiązek zaszczepienia dziecka i wskazał, że

Zobowiązany do wykonania powyższego obowiązku S. L. nie poddał dziecka – W. L., urodzonej [...] 2018 r. obowiązkowym szczepieniom przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi - pojedyncza dawka szczepienia przypominającego, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomeylitis) - pojedyncza dawka szczepienia przypominającego, odrze, śwince, różyczce - pojedyncza dawka szczepienia przypominającego. Organ wskazał źródło wiedzy w tym zakresie i wskazał, że obowiązek zaszczepienia wymienionych szczepień należy wykonać w terminie jednego miesiąca.

W tytule wykonawczym, w polu B. punkt 1, została z kolei podana podstawa prawna nałożonego obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj.: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch. Treść wskazanego w tytule wykonawczym obowiązku podlegającego egzekucji jest zdaniem Sądu jasna, zrozumiała, ale przede wszystkim wynika z przepisów prawa i jest z nimi zgodna. Wobec zamieszczenia w tytule wskazania osoby zobowiązanej, treści podlegającego egzekucji obowiązku oraz jego podstawy prawnej, wystawiony tytuł wykonawczy odpowiada - w ocenie Sądu - wymogom przewidzianym w art. 27 § 1 u.p.e.a.

Odnośnie wymagalności obowiązku podkreślenia wymaga, że przywołany w tytule wykonawczym przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z.ch. zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z ust. 2, w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. osoby niepełnoletniej) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch., osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". W przepisie art. 17 ust. 2 tej ustawy wskazano ponadto, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

Sąd podzielił stanowisko organów administracji, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika tym samym z mocy prawa. Przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z.ch. obliguje bowiem osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych, odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.z.ch.). Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu zamieszczone w rozdziale IV poświęconym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 tej ustawy, osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2 obowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanymi dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi".

Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.z.ch. minister właściwy do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2). W rozporządzeniu z dnia 27 września określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz podmiotów podlegających szczepieniom.

Wskazane w tytule wykonawczym szczepienia przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomeylitis) oraz odrze, śwince i różyczce zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia. Mianowicie, w § 2 rozporządzenia wskazano, że obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte następujące choroby zakaźne: błonica; gruźlica; inwazyjne zakażenie Haemophilus influenzae typu b, inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumoniae, krztusiec, nagminne zakażenie przyusznic (świnka), odra, ospa wietrzna, ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis), różyczka, tężec, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wścieklizna, zakażenia wywołane przez rotawirusy (pkt 1-14). W rozporządzeniu tym wskazano również, w jakim okresie życia dzieci i młodzież podlegają szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie.

Z kolei komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych powtarza i uszczegóławia ramy czasowe oraz grupy docelowe określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. Ponieważ ww. rozporządzenie stanowi powszechnie obowiązujący akt prawny, to z jego zapisami należy wiązać zasady obowiązujące w zakresie terminów wykonania szczepień ochronnych przeciwko określonym chorobom. Program Szczepień Ochronnych przekłada te wymogi tylko na precyzyjny kalendarz techniczny obowiązujący w danym roku kalendarzowym. W tym zatem tylko znaczeniu w ogłaszanym corocznie komunikacie wskazuje się na szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać w danym roku kalendarzowym dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym. Komunikat ten jest wydawany w oparciu o art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. Prawodawca nie posłużył się więc konkretnym terminem (datą) jako przesłanką wymagalności obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, lecz przyjął, że ten obowiązek będzie realizowany w okresie jego aktualności/wymagalności, w ustawowo określonym trybie, a ponadto z poszanowaniem zapisów rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., którego jedynie technicznym wyrazem jest następczo Program Szczepień Ochronnych na dany rok.

Analiza przywołanych aktów prawnych, to jest u.z.z.z.ch. oraz rozporządzenia z 27 września wskazuje, że wymienione w tytule wykonawczym szczepienia - biorąc pod uwagę wiek dziecka skarżącego - były w sprawie wymagalne, a wręcz konieczne. Zgodnie bowiem z załącznikiem nr 1 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. dawki przypominające szczepień wymienionych w tytule wykonawczym (których też wcześniej niewątpliwe nie wykonano u dziecka, co potwierdza raport o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych i kolejne notatki służbowe) szczepienia powinny być wykonane pomiędzy 5 a 6 rokiem życia. Córka skarżącego urodzona w marcu 2018 r. ukończyła już 6 rok życia w chwili wystawienia upomnienia, jak i tytułu wykonawczego.

Z kolei mając na uwadze, że wśród wymienionych w zamkniętym katalogu zawartym w art. 33 § 2 u.p.e.a. zarzutów nie występuje zarzut przedawnienia dochodzonego obowiązku, przez co organy obu instancji nie były zobligowane do jego rozpoznania, zaznaczenia wymaga jedynie, iż załącznik nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września nie przewiduje terminów przedawnienia poszczególnych dawek szczepionek. Użyte w schemacie obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży pojęcie: "terminy wykonania szczepienia" służą jedynie wskazaniu założonego przez ustawodawcę terminu ich wykonania. Przekroczenie tych terminów w żadnym razie nie oznacza jednak niemożności ich późniejszego wykonania. Przeciwnie, należy zwrócić uwagę, że przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 27 września wskazuje, iż wymienione w jego treści grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym ze względu na wiek. Następnie, w poszczególnych punktach, przepis wymienia rodzaje szczepień dookreślając wiek podlegających szczepieniu grup. W przypadku dziecka strony skarżącej wszystkie szczepienia, których dotyczy sprawa należy wykonać do ukończenia 19. roku życia (§ 3 ust. 1 pkt 2, 4 i 5 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r.). W realiach sprawy nie może być zatem mowy o jakimkolwiek przedawnieniu przedmiotowego obowiązku.

W związku zaś z zarzutem naruszenia art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. - poprzez wyprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia Ministra Zdrowia - konieczne jest wskazanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. SK 81/19 (OTK-A 2023/50).

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w zw. z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji RP. Przepisy wymienione we wskazanym zakresie tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP. Trybunał umorzył postępowanie w pozostałym zakresie.

Trybunał wyjaśniając skutki wyroku wskazał, że stwierdzenie niezgodności art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. w związku z § 5 rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych (PSO) na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, z art. 47 w zw. z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji, powoduje konieczność dostosowania stanu prawnego przez właściwy organ władzy publicznej. Trybunał Konstytucyjny bowiem pełni rolę sądu prawa i zgodnie z wolą ustrojodawcy nie ma kompetencji prawotwórczych.

Zdaniem Trybunału - wobec stwierdzenia niezgodności z Konstytucją normy - nie zaś art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch., jak i § 5 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. jako takich - zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją ciąży zarówno na ustawodawcy, jak i ministrze właściwym do spraw zdrowia. Istotne jest jednak to, że ingerencja ustawodawcy może nie być konieczna w razie odpowiedniego działania organu upoważnionego do wydania rozporządzenia. Trybunał był świadomy, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał zasugerował w pierwszej kolejności dostosowanie stanu prawnego poprzez zmianę rozporządzenia i rozważenie przez ministra właściwego ds. zdrowia określenia terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, w formie załącznika do rozporządzenia.

W stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie organ prawidłowo odnotował, że w dniu 27 września 2023 r. Minister Zdrowia wydał rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, obowiązujące od 1 października 2023 r. Na mocy tegoż rozporządzenia, w załączniku nr 1 wydanym na podstawie § 3 ust. 1 rozporządzenia, określono schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży poprzez wskazanie liczby dawek, terminy szczepień podstawowych i przypominających z uwzględnieniem wieku osób objętych obowiązkiem szczepień. Prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu organ stwierdził, że pomimo wymagalnego terminu poddania dziecka obowiązkowi szczepienia ochronnego, strona skarżąca nie wykonała ciążącego na niej obowiązku.

Na dzień wystawienia upomnienia, tytułu wykonawczego, jak i na dzień wniesienia zarzutów na terytorium RP obowiązywało - jako akt powszechnie obowiązujący - podjęte w wyniku wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego ww. rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r., wydane na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.z.ch., które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. Rozporządzenie to określa schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia.

W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch., skonkretyzowany został w rozporządzeniu wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego. Rozporządzenie to wprowadzone zostało do systemu prawnego RP już po wydaniu omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. (sygn. akt SK 81/19) i stanowi formę dostosowania ustawodawstwa krajowego do wytycznych wynikających z tegoż wyroku. Nie ma więc podstaw do kwestionowania jego legalności.

W dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w tytule wykonawczym szczepienia były więc w stosunku do dziecka strony skarżącej obowiązkowe i wymagalne.

Odnosząc się z kolei do zarzutu przekroczenia delegacji ustawowej przy wydaniu aktualnie obowiązującego rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. wyjaśnienia wymaga, że zarówno kontrola organu odwoławczego, jak i kontrola sądowoadministracyjna mogły odnosić się wyłącznie do kwestii zarzutów zgłoszonych przez stronę skarżącą w sprawie egzekucji administracyjnej przed organem I instancji, tj. takich, które zainicjowały przedmiotowe postępowanie incydentalne. Jeżeli zarzuty nie zostały zgłoszone, to nie mogły być rozpatrywane. Zarzuty te nie mogą być następnie jako całkowicie nowe, zgłaszane ani na etapie zażalenia, ani na etapie skargi. Uzupełnienie dotychczasowej argumentacji, o której wspomina w skardze strona odnosząc się już do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., wskazujące na naruszenie delegacji ustawowej (abstrahując od przyczyn takiego przekonania), stanowi w istocie zgłoszenie nowego zarzutu. Tak skonstruowany zarzut nie był bowiem w ogóle formułowany w piśmie inicjującym postępowanie incydentalne w sprawie zgłoszonego przez stronę jedynego zarzutu, to jest zarzutu podniesionego w oparciu o art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. Takie działanie jest natomiast spóźnione, a jako takie nie zasługuje na aprobatę.

W sprawie brak jest również podstaw do kwestionowania stanowiska wierzyciela wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu. W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie ulega wątpliwości, że obowiązek strony skarżącej poddania małoletniego szczepieniom ochronnym istniał i był wymagalny w dacie wystawienia upomnienia, a następnie także w dacie wystawienia tytułu wykonawczego oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Obowiązek ten nie został wykonany. Ponadto dokumenty zgromadzone w sprawie wskazują, że strona skarżąca uchyla się od realizacji wymagalnego obowiązku poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Strona nie przedłożyła także zaświadczenia stwierdzającego przeciwskazania dające podstawę do odroczenia szczepień.

Tym samym zarzuty skargi w przedmiocie braku wymagalności obowiązku we wskazanym zakresie są bezzasadne. Niewykonanie obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego.

W ocenie Sądu, nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z.ch. w zw. z § 3 rozporządzenia z dnia 27 września w kontekście osiągnięcia przez dziecko skarżącego przedziału wiekowego (kwestia zarzucanego przekroczenia delegacji ustawowej została już omówiona). Powołane przez organ przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane w celu wyjaśnienia powszechnego obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Obowiązujące przepisy gwarantują ochronę zdrowia osoby podlegającej szczepieniom i stanowią istotny element ochrony zdrowia społeczeństwa. Nie został naruszony art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., gdyż w obowiązującym stanie prawnym harmonogram szczepień określa nie komunikat GIS, lecz załącznik do aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia, czyli aktu prawnego powszechnie obowiązującego.

Ponadto, wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie narusza przepisów art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Uzasadnienie zawiera bowiem ustalenia faktyczne poczynione na podstawie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wskazanie prawnej podstawy zgodnie z obowiązującymi zasadami subsumcji. W sprawie nie jest sporne, że dziecko nie zostało poddane szczepieniom obowiązkowym, a strona skarżąca nie przedstawiła zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego przeciwwskazania medyczne wykonania szczepień. Subiektywne przekonanie strony skarżącej, że kwestia szczepień ochronnych podlega ochronie jako naruszenie życia prywatnego lub prawa do ochrony zdrowia nie jest uzasadnione. Powoływany art. 8 ust. 1 Konwencji Ochrony Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 i art. 68 Konstytucji RP nie mogą być tak interpretowane.

Sąd nie podzielił argumentacji, że doszło do naruszenia właśnie art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 31 ust. 1 w związku z art. 47 w związku z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego stronie skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. W ocenie Sądu, chroniona Konstytucją RP wolność decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m.in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP).

Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP, każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Nie wymaga pogłębionych wyjaśnień, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje także to, że – jak stanowi art. 95 § 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1606), władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z.ch., by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska – art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (zob. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3542/15). Jak już wskazano, ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie można więc przyjąć, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności oraz godności człowieka (zob. wyrok NSA z dnia 19 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 47/21).

Obowiązek szczepień w świetle Konwencji Praw Człowieka był już przedmiotem oceny w wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., 47621/13 (Vařićka i inni). Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził, że ustawowy obowiązek szczepień dzieci nie stanowi naruszenia konwencyjnego prawa do poszanowania życia rodzinnego rodziców i dzieci, mimo że wchodzi w zakres stosowania art. 8 Konwencji. Ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne - zdaniem Trybunału - realizują ważne cele społeczne, tj. ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na odporności całego społeczeństwa. Obowiązkowe szczepienia są prawidłową reakcją organów państwowych wobec pilnej potrzeby ochrony zdrowia publicznego i indywidualnych osób przed ciężkimi chorobami. W przypadku dziecka nadrzędną przesłanką jest jego dobro, a zaszczepienie i ochrona przed groźnymi chorobami bezsprzecznie leżą w interesie dziecka.

Sąd nie znalazł także podstaw, aby zwrócić się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zajmuje się wyłącznie wykładnią prawa unijnego, do którego nie należy Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Europejski Trybunał Praw Człowieka właściwy do czuwania nad przestrzeganiem przepisów Konwencji wypowiedział się już w powołanym wyżej orzeczeniu na temat relacji pomiędzy obowiązkiem szczepień ochronnych małoletnich i prawem do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego rodziców i dzieci (art. 8 ust. 1 Konwencji).

Zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, władze publiczne są zobowiązane do zwalczania chorób epidemicznych (w tym zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Z tego wynika między innymi obowiązek organu państwa, do których kompetencji należy utrzymanie zdrowia publicznego, podjęcia wszelkich działań polegających zarówno na wyeliminowaniu istniejących ognisk chorobowych, jak i wszelkich działań prewencyjnych, które będą zapobiegać zachorowaniom. Do realizacji tego obowiązku można zaliczyć takie zadania jak: wprowadzanie właściwych regulacji prawnych w zakresie szczepień ochronnych, informowanie społeczeństwa o szczepieniach obowiązkowych oraz dodatkowych, a także czuwanie nad wykonaniem obowiązku szczepień przez obywateli.

Obowiązek poddawania się szczepieniom niewątpliwie stanowi ograniczenie praw i wolności obywatelskich. Przede wszystkim wkracza w wolność osobistą dziecka, choć ostatecznie to na rodzicach spoczywa obowiązek wyrażenia zgody na wykonanie szczepienia. Artykuł 41 ust. 1 Konstytucji RP przyznaje wolność osobistą każdemu. Takie sformułowanie ustawy zasadniczej oznacza, że z wolności tej korzystają także dzieci, choć należy pamiętać, że ich swoboda w korzystaniu z niej jest znacząco ograniczona ze względu na prawo rodzica do wychowywania dziecka zgodnie z własnymi przekonaniami (art. 48 Konstytucji RP). Należy wskazać, że zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej albo wolności i praw innych osób.

Warunkiem konstytucyjności jest nienaruszenie istoty wolności bądź prawa, co oznacza, że wprowadzane regulacje nie mogą prowadzić do jej zniesienia, a mogą ingerować jedynie w pewien jej aspekt. Sąd podziela pogląd, że wprowadzenie obowiązku szczepień jako gwarancji zachowania zdrowia zarówno poszczególnych jednostek, jak i wytworzenia oraz utrzymania odporności populacyjnej, nie jest w stanie naruszyć istoty wolności osobistej, która zawiera w sobie setki drobnych wolności, będących przejawem możliwości człowieka do decydowania o sobie, jak również o swoim dziecku (por. Katarzyna Warecka, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., 47621/13 (Vařićka i inni), LEX/ el 2021).

Reasumując, Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Organy administracji obu instancji słusznie uznały, że zarzuty podniesione przez stronę skarżącą nie zasługują na uwzględnienie. Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Starogardzie Gdańskim.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W związku z tym Sąd nie był związany zawartym w skardze wnioskiem o przeprowadzenie rozprawy i rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Wymaga zaznaczenia, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. jest niezależne od woli stron. Sąd mógł rozpoznać niniejszą sprawę w trybie uproszczonym, gdyż przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Uprawnieniem Sądu jest ocena, czy sprawę rozpoznać w trybie uproszczonym, czy też zgodnie z art. 122 p.p.s.a. na rozprawie. Podkreślić należy, że dopuszczenie rozpoznania spraw w trybie uproszczonym stanowi odpowiedź ustawodawcy na postulaty społeczne, domagające się umożliwienia załatwiania spraw w postępowaniu odformalizowanym i pozbawionym zbędnych komplikacji. Zastosowanie trybu uproszczonego w tego typu sprawach z pewnością nie może być uznane za niedopuszczalne ograniczenie prawa do sądu, ponieważ stanowi element skracania i przyspieszenia procedur sądowych, bez pozbawienia strony należnych uprawnień procesowych (zob. w tej materii wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 października 2019 r.; sygn. akt I OSK 511/18, z dnia 28 maja 2019 r.; sygn. akt II FSK 1894/17, dnia 24 stycznia 2018 r.; sygn. akt I OSK 597/16).

Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).