Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA S. Kłosowski, Sędziowie NSA K. Grzegorczyk-Meder (spr.), E. Makowska, Protokolant M. Rosochacka, Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi T. J. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie o wypłatę nagrody rocznej za okres służby przygotowawczej I. s t w i e r d z a nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...]r. Nr [...] II. s t w i e r d z a, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

W dniu [...] r. T. J. – były funkcjonariusz Służby Więziennej zwrócił się do z wnioskiem do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...]o wypłacenie nagrody rocznej za okres od [...]do dnia [...]r.

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Dyrektora Aresztu Śledczego w [...]na podstawie art. 103, art. 106 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej Dz.U. Nr 61, poz. 283 ze zmianami) odmówił przyznania T. J. nagrody rocznej za wskazany przez niego okres ze względu na to, że roszczenie o wypłatę nagrody przedawniło się.

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...]decyzją Nr [...]z dnia [...] r. na podstawie art. 138 § 2 Kpa uchylił decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w [...]z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podał, że ustalenia organu I instancji są rozbieżne z zebranym materiałem dowodowym, w szczególności zaś w odniesieniu do uznania roszczeń T. J. za przedawnione z uwagi na nie złożenie w terminie wniosku o wypłatę nagrody. Organ odwoławczy stwierdził, że raport o wypłatę nagrody został złożony w dniu [...]r. i winien być wzięty przez organ I instancji pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Decyzją Nr [...]z dnia [...]r. Dyrektor Aresztu Śledczego w [...]na podstawie art. 145a kpa odmówił wznowienia postępowania w sprawie wypłaty nagrody rocznej za okres służby przygotowawczej na rzecz T. J. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podaje, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 10 lipca 2001 r. orzekł, że § 2 ust. 1 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 1997 r. w sprawie określania warunków przyznawania nagród rocznych, nagród uznaniowych zapomóg funkcjonariuszom Służby Więziennej (Dz.Urz. M. S. Nr 4 poz. 37) jest niezgodny z art. 29 ust. 7 i art. 106 ust. 1 i 3 ustawy o Służbie Więziennej oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok został opublikowany w Dz.Urz. M.S. Nr 2, poz. 18 w dniu 17 września 2001 r. Zgodnie z art. 145 a kpa orzeczenie o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją umożliwia wystąpienie przez stronę z wnioskiem o wznowienie postępowania w terminie miesiąca od daty wejścia w życie orzeczenia.

Tymczasem T. J. wystąpił z wnioskiem w dniu [...]r. i jako że uchybił miesięcznemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, organ I instancji odmówił wznowienia postępowania. Dodał przy tym, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145a kpa następuje tylko na żądanie strony.

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...]decyzją Nr [...] z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że termin jednego miesiąca, o którym mowa w art. 145a kpa upłynął w dniu [...]r. i żaden z wniosków złożonych przez T. J. nie spełnia wymogów określonych w tym przepisie, albowiem wnioski zostały złożone albo przedwcześnie ( wniosek z dnia [...]r.) albo po upływie ustawowego terminu ( wniosek z [...]r.)

T. J. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...]z dnia [...]r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze domaga się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w [...]z dnia [...]r.

Skarżący podaje, że organy I i II instancji nie uwzględniły żadnego z wniosków o wypłatę nagrody rocznej i w sytuacji wyczerpania całego cyklu odwoławczego skarga jest zasadna.

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...]wnosi o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie-Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone.

Sąd kontrolując legalność rozstrzygnięć, które zapadły w tym postępowaniu dokonuje oceny ich zgodności z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami prawa.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych przyczyn aniżeli te, które przytoczył skarżący.

W rozpoznawanej sprawie wszczęcie postępowania administracyjnego z wniosku byłego funkcjonariusza Służby Więziennej T. J. o wypłatę nagrody rocznej miało miejsce w stanie prawnym, w którym na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego 10 lipca 2001 r. sygn. akt P 4/00, § 2 ust. 1 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 1997 r. w sprawie określenia warunków przyznawania nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg funkcjonariuszom Służby Więziennej (Dz.Urz. Min. Spraw. Nr 4, poz. 37)został uznany za niezgodny z art. 29 ust. 7 i art. 106 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. Nr 61, poz. 283 ze zmianami) oraz niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zostało ogłoszone w dniu 17 września 2001 r. w Dz. Urz. Min. Spraw. Nr 2, poz. 18.

Okoliczności tej nie uwzględnił w swojej decyzji z dnia [...]r. Dyrektor Aresztu Śledczego w [...]odmawiając skarżącemu przyznania nagrody rocznej, jak również Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...]w decyzji z dnia [...]r. uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia ze względów dowodowych.

Organ I instancji po wydaniu przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 kpa uwzględniając fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny powołanego wyżej wyroku, zaniechał ponownego rozpoznania sprawy w postępowaniu zwykłym lecz uruchomił tryb nadzwyczajny odmawiając w drodze decyzji wznowienia postępowania na podstawie art. 145a kpa.

Przepis ten stanowi bowiem, że można żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umowa międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.

Wprowadzone ustawą o Trybunale Konstytucyjnym nowe rozwiązanie w jest zgodne z koncepcją instytucji wznowienia postępowania, która opiera się na założeniu otwarcia możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Orzeczenie o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową, ustawą powoduje, że w sprawie obowiązuje nowy stan faktyczny, którego ustalenie powinno być przedmiotem postępowania w sprawie wznowienia postępowania ( B.Adamiak, J.Borkowski- Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. C.H. Beck 2000 ).

Podstawową przesłanką dopuszczającą możliwość wznowienia postępowania na podstawie art. 145 a kpa jest jednak rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną. Tymczasem sprawa z wniosku skarżącego o wypłatę nagrody rocznej za okres służby przygotowawczej nie została zakończona decyzją ostateczną. Skarżący nie złożył również wniosku o rozpoznanie jego sprawy w trybie nadzwyczajnym, który w myśl art. 145a kpa warunkuje wszczęcie takiego postępowania.

Zważywszy na to, że postępowanie w spawie wypłaty nagrody rocznej na rzecz skarżącego zostało wszczęte po wydaniu orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny i jego ogłoszeniu, organy rozpoznające sprawę w toku instancji, związane tym orzeczeniem, winny zakończyć wszczęte w trybie zwykłym postępowanie rozstrzygając sprawę według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania decyzji. Nieuwzględnienie bowiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest działaniem bez podstawy prawnej, co powoduje w następstwie stwierdzenie nieważności decyzji ( art. 156 § 1 pkt 2 kpa).

Podstawą stwierdzenia przez Sąd nieważności zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie jest jednak nieuwzględnienie przez organy rozstrzygające w sprawie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, lecz rozstrzygnięcie w trybie nadzwyczajnym jakim jest wznowienie postępowania w sprawie nie zakończonej decyzją ostateczną, co stanowi naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.

W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy.