Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 365/23 w sprawie ze sprzeciwu Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w W. od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 stycznia 2023 r. nr 71/2023 w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie.

Wyrokiem z dnia 30 marca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 365/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił sprzeciw Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w W. od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 stycznia 2023 r. nr 71/2023, w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w W.. Wyrok zaskarżyła w całości. Zarzuciła naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na kształt zaskarżonego rozstrzygnięcia:

- naruszenie art. 151a § 2 P.p.s.a. w związku z art. 138 § 2 K.p.a. i 136 § 1 K.p.a. polegające na błędnym przyjęciu, że decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego została wydana przy spełnieniu przesłanek określonym tymi przepisami, tj. że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie;

- naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. poprzez brak szczegółowego wyjaśnienia przez Sąd Wojewódzki swojego stanowiska wskazującego na spełnienie przesłanek kodeksowych, tj. istnienia koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy.

Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 stycznia 2023 r. o nr 71/2023 w przedmiocie uchylenia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia 06 lipca 2022 r., PINB.IVOT.5162.64.2020.ESA, oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego za obie instancje sądowe w tym zastępstwa adwokackiego, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 182 § 2a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej: "P.p.s.a.", skarga kasacyjna od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym. W § 3 tego przepisu stwierdza się, że na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z powyższą regulacją wydał wyrok w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym.

Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.

Zasadność zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 151a § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 i 136 § 1 K.p.a., jest uzależniona od tego, czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a. Skuteczność zarzutu zależy od tego, czy zaistniała przesłanka koniecznych do wyjaśnienia w sprawie okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Należy zatem najpierw poddać analizie zastosowanie przepisu art. 138 § 2 K.p.a.

W myśl art. 138 § 2 zdanie pierwsze K.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zastosowanie dyspozycji art. 138 § 2 zdanie pierwsze K.p.a. jest zatem uwarunkowane przesłankami procesowymi. Pierwsza polega na tym, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w trakcie postępowania zakończonego decyzją organu pierwszej instancji, zaś druga sprowadza się do tego, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Ważne jest spostrzeżenie, że wykazanie zaistnienia tych przesłanek następuje na określonej podstawie materialnoprawnej. Tylko niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych zapisanych w hipotetycznym stanie faktycznym daje podstawy do ustalenia, że spełniona jest przesłanka, według której, konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (patrz: Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2017, s. 728). W ramach badania przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., do czego uprawnia art. 64e P.p.s.a., mieści się ocena materialnoprawna warunkująca przyjęcie, że zaistniała przesłanka konieczności wyjaśnienia zakresu sprawy mającego wpływ na rozstrzygnięcie (patrz: wyrok NSA z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 132/19, ONSA i wsa 2020/2/95).

Doprecyzować warto, że sytuacja ta ma miejsce, gdy naruszenie procesowe stanowiące pierwszą z wymienionych w art. 138 § 2 K.p.a. przesłanek, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych okoliczności sprawy. Ten wzajemny związek obu przesłanek potwierdza określenie o koniecznym do wyjaśnienia zakresie sprawy.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji stwierdzając, że ustalenia i nakazy orzeczone w decyzji PINB z dnia 6 lipca 2022 r. są niepełne i nie uwzględniają wszystkich zaleceń zamieszczonych w opinii rzeczoznawcy. Wskazał ponadto, że wyjaśnienia wymaga zakres prac koniecznych do wykonania w lokalu przy ul. [...] w W.

Zarówno MWINB, jak i Sąd powołując na przeprowadzoną w dniu 4 września 2020 r. kontrolę oraz opinię techniczną opracowaną przez rzeczoznawcę budowlanego wskazali, że w przedmiotowym lokalu stwierdzono liczne odparzenia tynków, pęknięcia ścian, w tym również przy gniazdkach elektrycznych. Wskazano, że pęknięcia te powinny zostać zweryfikowane przez rzeczoznawcę budowlanego oraz, że pęknięcia przy gniazdkach elektrycznych mogą stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa lokatorów. Ponadto MWINB zwrócił również uwagę na kwestię stanu technicznego otworu okiennego usytuowanego od strony południowej budynku.

W uzasadnieniu decyzji z dnia 6 lipca 2022 r. organ I instancji w ogóle nie odniósł się do powyższych kwestii. W takiej sytuacji zasadne było uchylenie decyzji organu I instancji z uwagi na konieczność przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego, co do okoliczności opisanych powyżej i mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, nieustalenie i nierozważenie wszystkich istotnych okoliczności, uzasadniało wydanie decyzji kasacyjnej. Pamiętać trzeba, że hipotezy art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego zawierają przesłanki, które mogą wyczerpywać różne okoliczności. Możliwe jest przeprowadzenie postępowania opartego o art. 136 K.p.a., co do jednej okoliczności świadczącej zagrożeniu życia lub zdrowia ludzi, czy też bezpieczeństwa mienia bądź środowiska (art. 66 ust. 1 pkt 1), która była przedmiotem ustaleń i rozważań organu pierwszej instancji. Podobnie, nie narusza art. 136 K.p.a. przeprowadzenie postępowania co jednej okoliczności wyczerpującej pojęcie nieodpowiednego stanu technicznego (art. 66 ust. 1 pkt 3). Natomiast brak w decyzji organu pierwszej instancji ustaleń dotyczących innych okoliczności wyczerpujących wskazane przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 oznacza, że postępowanie co do tych okoliczności nie zostało przeprowadzone. Przeprowadzenie czynności procesowych i rozstrzygnięcie co do tych innych okoliczności (zdarzeń, przejawów stanu technicznego) powinno zaś uwzględniać zasadę dwuinstancyjności postepowania administracyjnego. Stanowisko organu co do istnienia tych okoliczności bezpośrednio determinuje przecież treść decyzji, opartej na art. 66 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego, która powinna uwzględniać wszystkie zagrożenia i wszystkie przejawy nieodpowiedniego stanu technicznego.

Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. poprzez brak szczegółowego wyjaśnienia przez Sąd Wojewódzki swojego stanowiska wskazującego na spełnienie przesłanek kodeksowych, tj. istnienia koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera elementy wymienione w art. 141 § 4 P.p.s.a. Zawiera stanowisko Sądu co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, a nadto Sąd przedstawił podstawę prawną rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem. Możliwa jest więc kontrola instancyjna takiego wyroku. W takiej sytuacji nie można mówić o naruszeniu art. 141 § 4 P.p.s.a. (por. m.in. uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSA i wsa 2010/3/39; wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1271/19).

Niezależnie od tego odnotować należy, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniesiono się do podniesionego w sprzeciwie zarzutu błędnego zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. i wskazano, że zakres postępowania wyjaśniającego koniecznego do przeprowadzenia wykracza poza możliwości określone w art. 136 K.p.a.

Trafność merytoryczna stanowiska Sądu pierwszej instancji nie może być skutecznie podważona z powołaniem się na art. 141 § 4 P.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.