Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Marian Wolanin (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku powiatu opolskiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy powiatem opolskim a miastem Opole w przedmiocie wskazania jednostki samorządu terytorialnego właściwej w sprawie ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletniej M. C. umieszczonej w rodzinie zastępczej postanawia odrzucić wniosek.

Wnioskiem z 5 maja 2026 r. powiat opolski, reprezentowany przez Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Opolu, zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z miastem Opole w przedmiocie wskazania jednostki samorządu terytorialnego właściwej w sprawie ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletniej M. C. umieszczonej w rodzinie zastępczej (k. 2-8 akt sądowych).

Odpowiedzi na wniosek nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej ppsa), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Stosownie do art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "kpa") spór o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia – z zastrzeżeniem pkt 2-4 – a w razie braku takiego organu – sąd administracyjny. W świetle powyższego przepisu niewątpliwym jest, że sąd administracyjny jest właściwy do rozstrzygnięcia sporu o właściwość pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego wyłącznie wtedy, kiedy nie ma ustalonego na podstawie art. 22 § 1 pkt 1-4 kpa organu administracji publicznej właściwego do rozstrzygnięcia tego sporu.

Stosownie do art. 191 ust. 16 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2025 r. poz. 49, dalej: "uwrspz"), w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość powiatów oraz gmin obowiązanych do ponoszenia wydatków, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy kpa. Powyższe oznacza, że sprawa w której wystąpił spór o właściwość jest sprawą administracyjną, a przepisy kpa dotyczące organów administracji publicznej należy odpowiednio zastosować do pozostających w sporze powiatów.

Zgodnie z art. 17 pkt 1 kpa organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego, są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Sprawa administracyjna dotyczy wskazania jednostki samorządu terytorialnego właściwej w sprawie ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletniej umieszczonej w rodzinie zastępczej (art. 191 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2025 r. poz. 49, dalej uwrspz). W tej sprawie zarówno powiat opolski, jak i miasto Opole działają jako jednostki samorządu terytorialnego w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 6 kpa. Zgodnie z art. 17 pkt 1 kpa, organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego - samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. W niniejszej sprawie takich szczególnych przepisów brak.

Stosownie do art. 191 ust. 16 uwrspz, w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość powiatów oraz gmin obowiązanych do ponoszenia wydatków, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy kpa. Powyższe oznacza, że sprawa w której wystąpił spór o właściwość jest sprawą administracyjną, a przepisy kpa dotyczące organów administracji publicznej należy odpowiednio zastosować do pozostających w sporze jednostek samorządu terytorialnego.

Obszary właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych zostały określone w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 198, poz. 1925, dalej rozporządzenie z 17 listopada 2003r.). Z § 1 pkt 8 tego rozporządzenia wynika, że w województwie opolskim obszar właściwości miejscowej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu obejmuje zarówno powiat opolski, jak i miasto na prawach powiatu - Opole. Pozostające w sporze jednostki samorządu terytorialnego posiadają więc wspólny dla nich organ wyższego stopnia w postaci Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu. W konsekwencji, rozstrzygnięcie przedmiotowego sporu o właściwość nie mieści się w kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego, lecz należy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 ppsa, w zw. z § 1 pkt 8 rozporządzenia z 17 listopada 2003 r., postanowił jak w sentencji.