Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [..] z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1115/20 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi [.].z siedzibą w W. na decyzję Prokuratora Generalnego z dnia [.] lutego 2020 r. nr [.]. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 13 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1115/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę [..] na decyzję Prokuratora Generalnego z dnia [..] lutego 2020 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że skarżąca w dniu 30 marca 2020 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pomocą poczty elektronicznej (e-mail) skargę na decyzję Prokuratora Generalnego z dnia [..] lutego 2020 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Wskazana skarga została zarejestrowana w repertorium pod numerem II KO/Wa 99/20. Przy piśmie z dnia 29 kwietnia 2020 r. poinformowano skarżącą, że wniesiona w ten sposób skarga nie wywołuje skutków prawnych oraz że nie został jej nadany dalszy bieg. Pouczono o warunkach wnoszenia pism do sądu administracyjnego za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Nadmieniono, że skargę wnosi się w formie papierowej lub też w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem platformy ePUAP. Natomiast nie jest możliwe skuteczne wniesienie skargi za pośrednictwem wiadomości e-mail. Następnie skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na w/w opisaną decyzję w formie papierowej w dniu 21 maja 2020 r.

Sąd wskazał, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia skargi. Zaskarżona decyzja została doręczona stronie w dniu [..] lutego 2020 r. Termin do wniesienia skargi upłynął w dniu [..] marca 2020 r. Strona wniosła skargę spełniającą wymogi ustawowe dopiero w dniu 21 maja 2020 r., a zatem z uchybieniem terminu ustawowego.

Zażalenie na to postanowienie wniosła skarżąca. Zarzuciła mu naruszenie art. 49 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a. przez ich błędne zastosowanie i zaniechanie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi z dnia 30 marca 2020 r. oraz wydanie zarządzenia z dnia 20 kwietnia 2020 r. o nienadaniu skardze dalszego biegu, w sytuacji gdy skarżąca nigdy nie została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi, więc nie mogła zaniechać ich uzupełnienia, co mogłoby dopiero wówczas skutkować ewentualnym odrzuceniem skargi, w sytuacji gdy skarżąca do zażalenia z dnia 18 maja 2020 r. dołączyła kompletną skargę z 30 marca 2020 r. z uzupełnionymi brakami (którą Sąd nieprawidłowo potraktował jako odrębną skargę), a skarga z 30 marca 2020 r. została złożona z zachowaniem terminu na jej wniesienie, co powinno skutkować nadaniem dalszego biegu skardze z 30 marca 2020 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Należy zauważyć, że strona skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę za pomocą poczty elektronicznej, w formie wiadomości e-mail, w dniu 30 marca 2020 r., a więc w terminie ustawowym do wniesienia tego środka zaskarżenia, bowiem zaskarżona decyzja została jej doręczona w dniu [..] lutego 2020 r. Na dzień wniesienia tej skargi obowiązywały w systemie prawa zmiany wynikające z wejścia w życie art. 4 ustawy z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2014, poz. 183 ze zm.), na mocy którego dopuszczono możliwość wnoszenia pism do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego podpisanych przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym (art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a.). Pismo do sądu administracyjnego można obecnie wnieść również w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu (art. 12b p.p.s.a.). Elektroniczna skrzynka podawcza sądu jest zlokalizowana na elektronicznej platformie usługi administracji publicznej (ePUAP). W celu wniesienia takiego pisma do sądu strona powinna posiadać konto na platformie ePUAP.

Jeszcze przed wejściem w życie art. 4 ustawy z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw, a więc w stanie prawnym, w którym przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie regulowały expressis verbis wnoszenia pism procesowych drogą elektroniczną, w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażano pogląd, że mimo braku wyraźnej regulacji ustawowej w tym przedmiocie, pismo procesowe przesłane do sądu za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, w tym także za pomocą poczty elektronicznej w formie wiadomości e-mail, pozostaje nadal "pismem w postępowaniu sądowym", o którym mowa w art. 45 i nast. p.p.s.a. i wywołuje skutki, które ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego (por. post NSA z 13 marca 2017 r., sygn. akt II OZ 143/17, post. NSA z 7 maja 2019 r., sygn. akt II FZ 189/19). Przyjęto jednak wówczas, że pismo wniesione przez stronę do sądu drogą elektroniczną obarczone jest brakiem formalnym określonym w art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Pogląd ten znajdował odzwierciedlenie w doktrynie, gdzie wskazywano, że mimo, iż Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stanowiło wprost o możliwości wnoszenia pism w drodze elektronicznej, de lege lata nie można było przyjąć, że pismo wniesione do sądu za pośrednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej nie wywołuje żadnych skutków. Mimo braku stosownej regulacji pismo takie wywołuje skutki zarówno co do treści w nim zawartej, jak i daty doręczenia, jeżeli wynika to z potwierdzenia transmisji danych. Pismo takie zawierać będzie jednak istotny brak formalny, jakim jest brak podpisu, nawet gdyby nadawca pisma posługiwał się podpisem elektronicznym (por. B. Dauter (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016 r., str. 244).

W aktualnym stanie prawnym okoliczności związane z wnoszeniem pism procesowych do sądu administracyjnego drogą elektroniczną uległy zmianie w stosunku do tych, na gruncie których zapadły powoływane wyżej orzeczenia w ten sposób, że ustawodawca zdecydował się wyraźnie uregulować w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszczalne sposoby wnoszenia pism procesowych do sądu administracyjnego drogą elektroniczną. Tym samym został wprowadzony do przepisów procesowych nowy sposób wnoszenia pism procesowych do sądu. Obowiązująca aktualnie regulacja w dalszym ciągu nie przewiduje możliwości skutecznego wnoszenia pism procesowych do sądu administracyjnego za pomocą poczty elektronicznej, w formie wiadomości e-mail. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe nie powinno jednak prowadzić do wniosku, że pismo wysłane za pomocą poczty elektronicznej na adres elektroniczny sądu nie wywołuje żadnych skutków prawnoprocesowych, które Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wiąże ze złożeniem pisma procesowego, w tym w szczególności nie obliguje sądu administracyjnego do podjęcia czynności procesowych celem umożliwienia nadania pismu biegu. Ustawodawca regulując w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszczalne w postępowaniu sądowoadministracyjnym formy pism procesowych (forma papierowa, forma dokumentu elektronicznego) sformułował warunek formalny skutecznego wniesienia pisma procesowego do sądu administracyjnego, tj. zachowanie formy pisma procesowego zgodnej z przepisami prawa. Stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Również w obecnym stanie prawnym powinna obowiązywać reguła, że pismo procesowe wniesione do sądu administracyjnego pocztą elektroniczną jest pismem obarczonym brakiem formalnym. Sąd I instancji błędnie przyjął, że pismo takie powinno zostać pozostawione bez rozpoznania bez wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych. Wniesienie takiego pisma obliguje sąd do wszczęcia postępowania naprawczego zmierzającego do umożliwienia nadania pismu biegu, tj. przede wszystkim kreuje obowiązek sądu administracyjnego wezwania do uzupełnienia braku formalnego pisma, tj. podpisania pisma. W obecnym stanie prawnym po stronie wnoszącego pismo procesowe może istnieć możliwość uzupełnienia tego braku formalnego pisma na dwa sposoby: po pierwsze, wnoszący pismo może je wydrukować, podpisać i odesłać pocztą na adres sądu albo też posłużyć się dokumentem elektronicznym, podpisanym podpisem elektronicznym, wniesionym następnie do sądu administracyjnego za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej tego sądu. Pogląd ten znajduje odzwierciedlenie w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym wyraża się myśl, że w obowiązującym stanie prawnym skutkiem wniesienia pisma procesowego za pomocą poczty elektronicznej, w formie wiadomości e-mail powinno być wezwanie wnoszącego pismo do podpisania tego pisma procesowego (por. np. post. NSA z 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I GZ 412/19, post. NSA z 26 maja 2020 r., sygn. akt I GPP 5/20), w przypadku skargi - pod rygorem jej odrzucenia.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.