I OSK 1686/15 - Wyrok

Data orzeczenia	2017-03-21	
Data wpływu	2015-06-03	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Ewa Kwiecińska
Jan Paweł Tarno /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesław Morys	
Symbol z opisem	6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami	
Hasła tematyczne	Inne	
Sygn. powiązane	III SA/Kr 1352/14	
Skarżony organ	Prezydent Miasta	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2012 nr 0 poz 270; art. 146 par. 1, art. 184, art. 204 pkt 2; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2014 nr 0 poz 600; art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 13 ust. 1 pkt 1; Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jednolity.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) sędzia NSA Wiesław Morys sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1352/14 w sprawie ze skargi W. Ż. na czynność materialno-techniczną Prezydenta Miasta K. w przedmiocie wymiany prawa jazdy 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezydenta Miasta K. na rzecz W. Ż. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. Ż. na czynność materialno-techniczną Prezydenta Miasta K. w przedmiocie wymiany prawa jazdy, wyrokiem z 20 stycznia 2015 r., III SA/Kr 1352/14 stwierdził bezskuteczność wpisu daty ważności uprawnienia w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy i zasądził od Prezydenta Miasta K. na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że w chwili składania wniosku przez W. Ż. (16 maja 2014 r.) o zmianę adresu miejsca zamieszkania w dokumencie prawa jazdy, jak i w chwili wydania nowego dokumentu prawa jazdy (20 maja 2014 r.), podstawę prawną wydania nowego dokumentu prawa jazdy ujawniającego zmianę danych stanowiła ustawa z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 600), która w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a stwierdza: Dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składającym się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy jest wydane w kraju prawo jazdy. Z powyższego wynika, że prawo jazdy jest jedynie dokumentem, który ujawnia uprawnienie do kierowania pojazdami.

Pozostaje poza sporem, że skarżący posiada uprawnienie do kierowania pojazdami ważne bezterminowo. Zdaniem Sądu, każdy wydany mu dokument prawa jazdy powinien ujawniać bezterminową ważność tego uprawnienia, o ile nie zostanie ono ograniczone w sposób prawem przewidziany – przykładowo w wyniku choroby powodującej konieczność stosownych badań lekarskich i orzeczeń lekarskich. Poza sporem pozostaje także okoliczność, że skarżący zwrócił się o wymianę posiadanego dokumentu ze względu na zmianę adresu miejsca zamieszkania. Adres miejsca zamieszkania kierowcy jest ujawniony w prawie jazdy na podstawie rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 2 sierpnia 2012 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 973 ze zm.) wydanego w oparciu o art. 20 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Załącznik nr 1 do tego rozporządzenia określa wzór prawa jazdy wydawanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w szczególności stanowi m.in. w poz. 2.0:

"2.0. Prawo jazdy ma dwie strony.

2.1 Na pierwszej stronie umieszcza się:

2.1.4 cyfry i dane, które oznaczają:

1 - nazwisko posiadacza prawa jazdy,

2 - imię (imiona) posiadacza prawa jazdy,

3 - datę i miejsce urodzenia posiadacza prawa jazdy,

4a - datę wydania prawa jazdy,

4b - datę ważności prawa jazdy,

4c - organ wydający,

4d - numer PESEL posiadacza prawa jazdy,

5 - numer prawa jazdy,

6 - fotografię posiadacza prawa jazdy,

7 - podpis posiadacza prawa jazdy,

8 - adres posiadacza prawa jazdy,

9 - kategorię (kategorie) prawa jazdy posiadaną(e) przez osobę;

2.2. Na drugiej stronie umieszcza się:

2.2.3 z prawej strony, wzdłuż krótszego boku – objaśnienia numerowanych pozycji, które pojawiają się na awersie i rewersie prawa jazdy:

1 - nazwisko,

2 - imię (imiona),

3 - data i miejsce urodzenia,

4a - data wydania prawa jazdy,

4b - data ważności prawa jazdy,

4c - organ wydający,

5 - numer prawa jazdy,

10 - ważne od,

11 - ważne do,

12 - ograniczenia;

2.2.4 tabelę zawierającą 19 wierszy podzielonych na cztery kolumny oznaczone cyframi:

9 - kategorie prawa jazdy,

10 - data wydania uprawnienia określonej kategorii po raz pierwszy,

11 - data ważności uprawnienia,

12 - ograniczenia.

W polach kolumny oznaczonej cyfrą 9 umieszcza się literowe oznaczenia kategorii prawa jazdy oraz ustalone dla nich symbole graficzne. W polach kolumny oznaczonej liczbą 12 umieszcza się liczbowe oznaczenia kodów i subkodów, które określają następujące ograniczenia w korzystaniu z uprawnień lub informacje dodatkowe: (...)".

Z powyższego wynika, że adres posiadacza prawa jazdy stanowi dane ujawnione w dokumencie prawa jazdy. Obowiązek zawiadomienia organu wydającego prawa jazdy – starosty wynika z art. 18 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, który to przepis stanowi: Osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia.

Mając więc wniosek skarżącego o zmianę danych w zakresie zmiany adresu miejsca zamieszkania skarżącego organ powinien załatwić wniosek w zakresie tego żądania. Bez znaczenia w niniejszej sprawie jest to, że wniosek został sformułowany jako wniosek o wydanie wtórnika, który wydaje się w przypadku utraty dokumentu lub jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a nie o wydanie nowego dokumentu wobec zmiany danych – jak wskazuje to wprost art. 18 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami: Na wniosek osoby uprawnionej w przypadkach, o których mowa w ust. 1, starosta wydaje, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1 lub w art. 16 ust. 1, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej:

1) wtórnik dokumentu pod warunkiem:

a) złożenia oświadczenia o utracie dokumentu, pod rygorem odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, ze zm.), zwanej dalej "Kodeksem karnym", albo

b) zwrotu zniszczonego dokumentu;

2) nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych."

Poza sporem jest to, że skarżący chciał jedynie uaktualnić dane zawarte w jego dokumencie prawa jazdy, a w szczególności ujawnić nowy adres zamieszkania. Prezydent Miasta K. zarówno w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, jak i w odpowiedzi na skargę wykazał się tym, że rozróżnia pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia", jednakże z okoliczności tej nie wywiódł właściwych wniosków.

Z treści przytoczonego wyżej Załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 2 sierpnia 2012 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami wynika, że na pierwszej stronie dokumentu prawa jazdy umieszcza się cyfry i dane, które oznaczają m.in. w pozycji 4b "datę ważności prawa jazdy", a na drugiej stronie dokumentu, w tabeli pod cyfrą 11 umieszcza się "datę ważności uprawnienia". Zdaniem Sądu, organ nie zauważył, że po pierwsze: przytoczony przez organ art. 124 zawarty jest w Rozdziale 19 ustawy zatytułowanym "Wymiana praw jazdy" i dotyczy dokumentów praw jazdy wydanych do 18 stycznia 2013 r., które podlegają wymianie w okresie od 19 stycznia 2028 r. do 18 stycznia 2033 r. w terminach określonych przez ministra właściwego do spraw transportu lub w terminie wcześniejszym na wniosek posiadacza prawa jazdy, a co do której to wymiany przepisy wykonawcze nie zostały jeszcze wydane, a po drugie wytłuszczone przez organ przepis art. 124 ust. 1 i ust. 6 dotyczą tylko i wyłącznie dokumentów praw jazdy, o czym mówią wprost – np. w ust. 6 – "pod rygorem utraty ważności dokumentu". Tak więc, organ dokonując w nowym dokumencie prawa jazdy wpisu daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami zamiast dotychczasowej kreski oznaczającej bezterminową ważność tego uprawnienia dokonał tego bez podstawy prawnej.

O ile rzeczywiście istniejący system informatyczny nie pozwala na wydrukowanie dokumentu prawa jazdy bez wpisania w kolumnie 11 jakiejkolwiek "daty ważności uprawnienia", jak wskazuje to wprost organ w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, to nie tylko żaden obywatel nie powinien ponieść konsekwencji wprowadzenia złego systemu informatycznego, ale osoby odpowiedzialne za wprowadzenie w życie utrudniającego życie obywatelom, złego systemu informatycznego powinny ponieść stosowne konsekwencje.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł Prezydent Miasta K., zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, a to:

1. przepisów ujętych w punktach 2.2.3 oraz 2.2.4 załącznika nr 1 do Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 2 sierpnia 2012 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami w związku z art. 20 ust. 1 pkt 1 oraz w związku z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami poprzez niewłaściwą wykładnię zapisów ujętych w punkcie 2.2.4 załącznika oraz bezzasadne niezastosowanie zapisów ujętych w punkcie 2.2.3 załącznika skutkujące przyjęciem, iż wpisanie w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy daty skutkuje ograniczeniem ważności uprawnienia skarżącego, gdy tymczasem wniosek taki sprzeczny jest z brzmieniem zapisów ujętych w punkcie 2.2.3. załącznika nr 1 do powołanego Rozporządzenia, z wykładnią celowościową zapisów ujętych w punkcie 2.2.4. tego załącznika, a także z wykładnią systemową tego Rozporządzenia w kontekście art. 20 ust. 1 pkt 1 oraz z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami;

2. art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami przez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące dokonaniem sprzecznej z tym przepisem wykładni zapisów ujętych w punktach 2.2.3 oraz 2.2.4 załącznika nr 1 Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 2 sierpnia 2012 r. polegającej na przyjęciu, iż wpisanie w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy stanowiącym wyłącznie potwierdzenie posiadania uprawnień mogło wywołać skutek w postaci ograniczenia uprawnienia.

3. art. 13 ust. 1 pkt. 1 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami przez jego niezastosowanie; a także mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania tj.:

1. art. 146 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z § 9 ust. 3 pkt 10 Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 31 lipca 2012 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1005) w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami w związku z art. 7 Konstytucji RP, poprzez dokonanie wadliwej kontroli działania administracji skutkującej uwzględnieniem skargi oraz dokonaniem ustaleń niezgodnych z powołanymi przepisami, pomimo, iż organ związany zasadą legalności wyrażoną w art. 7 Konstytucji, podjął czynności na podstawie i w granicach wynikających z dyspozycji norm ujętych w § 9 ust. 3 pkt 10 Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 31 lipca 2012 r., zatem prawidłowo dokonana kontrola winna skłonić Sąd do konstatacji, iż działania podjęte przez organ były zgodne z prawem;

2. art. 146 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz z art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a., polegające na dokonaniu przez Sąd nieznajdującej oparcia w aktach sprawy oceny czynności Prezydenta Miasta K. z punktu widzenia zastosowanego przez organ systemu informatycznego, w oderwaniu od kryterium legalności, w tym w szczególności wyżej powołanych przepisów postępowania, co doprowadziło Sąd do dowolnego ustalenia, że wpisanie daty w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy nastąpiło bez podstawy prawnej, wskutek złego systemu informatycznego;

3. art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 tej ustawy polegające na braku powołania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustaleń odnośnie podstaw prawnych rozstrzygnięcia, które uzasadniałyby ocenę, iż skarżona czynność organu była niezgodna z prawem, co utrudnia kontrolę instancyjną skarżonego wyroku, a także skutkuje zawarciem w uzasadnieniu pozostających w sprzeczności z obowiązującym prawem wskazań co do dalszego postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami z 2 sierpnia 2012 r. zostało wydane na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Stosownie do treści § 1 ww. Rozporządzenia, jego przedmiotem jest określenie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami oraz ich opis. Zgodnie z treścią § 2 pkt 1 Rozporządzenia w załączniku nr 1 do Rozporządzenia ustalony został wzór dokumentu prawa jazdy wydawanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W punkcie 2.2.3. Załącznika nr 1 wskazano, iż na drugiej stronie dokumentu prawa jazdy, z prawej strony, wzdłuż krótszego boku umieszcza się objaśnienia numerowanych pozycji, które pojawiają się na awersie i rewersie prawa jazdy :

1 - nazwisko,

2 - imię (imiona),

3 - data i miejsce urodzenia,

4a - data wydania prawa jazdy,

4b - data ważności prawa jazdy,

4c - organ wydający,

5 - numer prawa jazdy,

10 - ważne od,

11 - ważne do,

12 - ograniczenia;

Powyższe wskazuje, iż data wskazana w pozycji oznaczonej numerem 11 oznacza datę, do której dokument prawa jazdy jest ważny, nie zaś datę ważności uprawnienia. Z kolei zapis ujęty w punkcie 2.2.4 powołanego załącznika wskazuje, iż na drugiej stronie dokumentu prawa jazdy umieszcza się tabelę zawierającą 19 wierszy podzielonych na cztery kolumny oznaczone cyframi:

9 - kategorie prawa jazdy,

10 - data wydania uprawnienia określonej kategorii po raz pierwszy,

11 - data ważności uprawnienia,

12 - ograniczenia.

Prawidłowa wykładnia zapisów ujętych w punkcie 2.2.3. oraz 2.2.4. załącznika nr 1, pozwalająca nadać temu aktowi spójną treść – prowadzi do wniosku, iż daty (lub data) wpisane w kolumnie oznaczonej numerem 11 oznaczają datę/daty, do której posiadane uprawnienia można wykazać za pomocą przedmiotowego dokumentu. W odniesieniu do uprawnień bezterminowych takich jak będące przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie – przedmiotowa data tożsama jest z datą ważności dokumentu. Prawidłowa wykładania przepisów załącznika nr 1 do powołanego Rozporządzenia nie pozwala przyjąć, ażeby wpisanie daty na dokumencie mogło skutkować ograniczeniem ważności uprawnień do kierowania pojazdami. Przedmiotowe rozporządzenie zostało wydane na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego zawartego w art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, zawierającego delegacje ustawową dla wydania aktu wykonawczego w przedmiocie określenia wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami oraz ich opisu.

Dokonanie wykładni, jaką przyjął Sąd, że niekonsekwentne posłużenie się w przedmiotowym akcie prawnym przez ustawodawcę nazwą oznaczenia pozycji numer 11 ustalonego wzoru może wpływać na ograniczenie przyznanych stronie uprawnień – jest nieprawidłowe z punktu widzenia systemowej wykładni przedmiotowych przepisów, a także w kontekście powołanego art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, który wprost stanowi, iż prawo jazdy wydane w kraju jest dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnień do kierowania m.in. pojazdem silnikowym, nie jest natomiast źródłem tychże uprawnień. Dokonując prawidłowej wykładni art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a Sąd winien był ustalić, iż wpisanie daty w pozycji 11 dokumentu prawa jazdy nie powoduje ograniczenia datą ważności bezterminowych uprawnień do kierowania pojazdami. Sąd wprawdzie przywołał w uzasadnieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, jednak wskutek jego wadliwej wykładni doszedł do błędnych wniosków.

Sąd naruszył art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez jego niezastosowanie. Powołany przepis stanowi, iż prawo jazdy kategorii AM, Al, A2, A, Bl, B, B+E lub T wydaje się na okres 15 lat. Uwzględniając powyższy przepis oraz okoliczność, iż stosownie do treści przyjętych wzorów prawa jazdy, w rubryce oznaczonej nr 11 wskazuje się datę, do której dokument prawa jazdy zachowuje ważność w stosunku do poszczególnych uprawnień – przesądzone jest, że pomimo, iż stronie przysługują uprawnienia bezterminowe, ważność dokumentu może zostać określona maksymalnie na 15 lat. Tym samym wbrew twierdzeniom Sądu I instancji w świetle powołanego art. 13 ust. 1 pkt 1 brak jest podstaw do przyjęcia, iż każdy wydany dokument prawa jazdy powinien ujawniać bezterminową ważność uprawnień. Zgodnie z tym przepisem, wszystkie dokumenty praw jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności. Nie powoduje to jednak utraty bezterminowego charakteru uprawnień do kierowania pojazdami nabytych przez osoby pod rządami poprzednich przepisów. Przy ubieganiu się o wydanie nowego prawa jazdy osoby te nie są bowiem zobligowane ponownie ubiegać się o uzyskanie uprawnień, które nabyły już poprzednio.

Sąd naruszył art. 146 § 1 p.p.s.a., art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych w związku z § 9 ust. 3 pkt 10 Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami oraz z art. 7 Konstytucji RP. Sąd I instancji pominął całkowicie okoliczność, iż postępowanie organu odpowiadało dyspozycji norm prawnych zawartych w § 9 ust. 3 pkt 10 Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 31 lipca 2012 r. i wskutek tego ustalił błędnie, iż czynność organu polegająca na wpisaniu daty w kolumnie 11 prawa jazdy nastąpiła bez podstawy prawnej. Dokonując prawidłowo kontroli działania organu Sąd I instancji winien był ustalić, iż organ związany zasadą legalności wyrażoną w art. 7 Konstytucji, podjął czynności na podstawie i w granicach wynikających z dyspozycji norm ujętych w § 9 ust. 3 pkt 10 powołanego Rozporządzenia.

Zgodnie z tym przepisem, prawo jazdy kategorii B w zakresie "daty ważności uprawnienia" wypełnia się datą określoną w orzeczeniu lekarskim dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy. Organ administracji będąc zobowiązany stosownie do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP), dokonał wpisu daty w rubryce 11 prawa jazdy na podstawie i w granicach nakreślonych przez § 9 ust. 3 pkt 10 Rozporządzenia. Zatem Sąd bezzasadnie zarzucił organowi działanie bez podstawy prawnej.

Zgodnie z art. 133 § 1. p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej czynności bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jej podjęcia i nie może w ustaleniach wykraczać poza materiał zgromadzony w aktach. W uzasadnieniu wyroku Sąd przyjął arbitralną, nieznajdującą oparcia w aktach sprawy ocenę, iż czynność Prezydenta Miasta K. polegająca na wpisaniu daty w rubryce 11 dokumentu prawa spowodowana została użyciem złego systemu informatycznego. Stosownie do wyroku NSA z 29 lipca 2014 r., I OSK 1072/14 uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego składa się z trzech części: tzw. części historycznej, wskazania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia i wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w przypadku dokonania przez Sąd I instancji oceny, iż czynność organu dokonana została bez jakiejkolwiek podstawy prawnej nie może ograniczać się do wybiórczo przytoczonych przepisów związanych z przedmiotem rozstrzygnięcia, ale winno odnosić się do całokształtu uregulowań zarówno materialnoprawnych, jak i procesowych, które w ocenie Sądu organ administracji zastosował lub zobowiązany był stosować mimo, iż tego nie uczynił, a także odniesienie do uregulowań, które organ wskazał jako podstawę prawną dokonanej czynności, będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Braki uzasadnienia w tym zakresie stanowią istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tym samym, zarzut naruszenia art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 tej ustawy należy uznać za uzasadniony.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego nieopłaconych kosztów postępowania według obowiązujących stawek. Podniesiono w szczególności, że skarżący podziela w pełni interpretację przepisów prawa zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zawarto w niej również obszerną polemikę z zarzutami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. W myśl art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § 1 ustawy – p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.

2. Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie nie w pełni odpowiada tym wymaganiom. Po pierwsze, zawarte w niej zarzuty nie do końca odpowiadają wymaganiom stawianym podstawom kasacyjnym przez art. 174 p.p.s.a. Po drugie, autor skargi kasacyjnej używa niektórych pojęć, np. "zapis" w innym znaczeniu niż mają one na gruncie języka prawnego i prawniczego. Wskazane wady skargi kasacyjnej nie dyskwalifikują jej jednak w stopniu uzasadniającym jej odrzucenie.

3. Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie nie są trafne.

4. Poza sporem pozostaje kwestia, że pojęcie "prawo jazdy" występuje w dwóch znaczeniach. Po pierwsze, oznacza ono uprawnienie do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju. Po drugie, używane jest ono na określenie dokumentu urzędowego potwierdzającego posiadanie przez jego posiadacza uprawnienia do prowadzenia pojazdów wskazanych w nim kategorii (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami). Prawo jazdy jako dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 k.p.a.). Oznacza to, że jego treść powinna być jasna i zrozumiała zarówno dla posiadacza prawa jazdy, jak i osoby kontrolującej, czy kierujący pojazdem posiada uprawnienie do prowadzenia tego właśnie pojazdu. W szczególności wymienione osoby nie mogą mieć wątpliwości, czy prawo jazdy jest ważne, czy też już wygasło. Tymczasem – jak to wynika z treści skargi kasacyjnej – Prezydent Miasta K. chciałby, aby skarżący W. Ż. dysponujący wystawionym przez niego dokumentem prawa jazdy, który w kolumnie "data ważności uprawnienia" ma wstawioną datę przekonywał kontrolującego, (np. w drodze takiej argumentacji, jak zawarta w skardze kasacyjnej), że data ta dotyczy ważności dokumentu, a nie wygaśnięcia uprawnienia. Już tylko z tego powodu jasno wynika, że wszystkie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej są chybione!

5. Zarzut naruszenia punktów 2.2.3 oraz 2.2.4 załącznika nr 1 do Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 2 sierpnia 2012 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami w związku z art. 20 ust. 1 pkt 1 oraz w związku z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami poprzez niewłaściwą wykładnię przepisu zawartego w punkcie 2.2.4 załącznika nr 1 oraz niezastosowanie przepisu zawartego w punkcie 2.2.3 załącznika nr 1 jest bezzasadny, ponieważ ten ostatni przepis nie ma zastosowania w niniejszej sprawie i pozostaje bez wpływu na treść punktu 2.2.4 załącznika nr 1. Także wymienione wyżej przepisy ustawy z 5 stycznia 2011 r. są obojętne dla ustalenia znaczenia przepisu wynikającego z punktu 2.2.4 załącznika nr 1.

6. Zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami przez jego niewłaściwe zastosowanie jest pozbawiony logicznego uzasadnienia. Przepis ten stanowi, że prawo jazdy wydane w kraju jest dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnień do kierowania m.in. pojazdem silnikowym. Oznacza to, m.in., że dokument ten stwierdza m.in., czy kierującemu wydano uprawnienia do kierowania danego rodzaju pojazdem bezterminowo, czy też są to uprawnienia, które wygasają po upływie terminu wskazanego w tym dokumencie. Tak ten przepis rozumie zarówno Sąd I instancji, jak i Naczelny Sąd Administracyjny. Natomiast twierdzenie, że "wpisanie daty w pozycji 11 dokumentu prawa jazdy nie powoduje ograniczenia datą ważności bezterminowych uprawnień do kierowania pojazdami" jest sprzeczne zarówno z regułami wykładni prawa, jak zasadami zdrowego rozsądku. Jest bowiem rzeczą oczywistą, że ten wpis nie powoduje ograniczenia w czasie bezterminowych uprawnień do kierowania danym pojazdem, ale wpis ten nakazuje kontrolującemu przyjąć (art. 76 k.p.a.), że kierujący pojazdem ma uprawnienia ograniczone terminem.

7. Zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 pkt. 1 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami poprzez jego niezastosowanie jest nieuzasadniony. Świadczy jedynie o tym, że skarżący kasacyjnie nie odróżnia data ważności dokumentu, od data ważności uprawnienia do kierowania pojazdem. Data ważności dokumentu prawa jazdy została wpisana w punkcie 4b tego dokumentu, jest ona zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, a wobec tego nikt jej nie kwestionuje.

8. Nie można podzielić zarzutu naruszenia art. 146 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych w związku z § 9 ust. 3 pkt 10 Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami w związku z art. 7 Konstytucji RP, ponieważ przepis § 9 ust. 3 pkt 10 nie ma zastosowania w postępowaniu z wniosku o wydanie nowego dokumentu prawa jazdy wobec zmiany zawartych w nim danych. Przepis ten ma bowiem zastosowanie jedynie w postępowaniach z wniosku o wydanie pozwolenia (prawa jazdy) do kierowania danym rodzajem pojazdów oraz z wniosku o wydanie dokumentu prawa jazdy, potwierdzającego uzyskane uprawnienie.

9. Także zarzut naruszenia art. 146 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz z art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. należało uznać za nie mający uzasadnienia w materiale dowodowym niniejszej sprawy. Stwierdzenie Sądu I instancji: "O ile rzeczywiście istniejący system informatyczny nie pozwala na wydrukowanie dokumentu prawa jazdy bez wpisania w kolumnie 11 jakiejkolwiek "daty ważności uprawnienia", jak wskazuje to wprost organ w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, to nie tylko żaden obywatel nie powinien ponieść konsekwencji wprowadzenia złego systemu informatycznego, ale osoby odpowiedzialne za wprowadzenie w życie utrudniającego życie obywatelom, złego systemu informatycznego powinny ponieść stosowne konsekwencje" znajduje pełne uzasadnienie w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy. Jak wskazał bowiem Prezydent Miasta K. w piśmie z 16 czerwca 2014 r.: "Mając na uwadze aktualny stan prawny oraz system informatyczny KIEROWCA nie ma możliwości zamówienia i wyprodukowania prawa jazdy tak, aby w rubryce widniała kreska". Stwierdzenie to w sposób jednoznaczny oznacza, iż nawet Prezydent Miasta K. przyjął wykładnię przepisów prawa taką jak Sąd I instancji, to i tak musiałby wpisać w pozycji 11 dokumentu prawa jazdy datę ważności uprawnienia, z uwagi na system informatyczny, który tego wymaga.

10. Wreszcie nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego kasacyjnie, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 tej ustawy polegającego na braku powołania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustaleń odnośnie podstaw prawnych rozstrzygnięcia. Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika bowiem jednoznacznie, że Prezydent Miasta K. dokonał błędnej wykładni punktu 2.2.4 11 Załącznika nr 1 do Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 2 sierpnia 2012 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami.

11. Z przedstawionych wyżej przyczyn, skoro zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił, w oparciu o przepis art. 184 p.p.s.a.

12. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. i § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radcowskie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Podnosząc wynagrodzenie radcy prawnego za reprezentowanie skarżącego, Sąd wziął pod uwagę fakt, że trwanie przez organ administracji w bezprawnym uporze zmusił skarżącego do poniesienia wysiłku finansowego, który musiał zostać zrekompensowany, ażeby zasadzie praworządności stało się zadość. Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę wkład pracy pełnomocnika procesowego w przyczynienie się do wyjaśnienia sprawy i jej rozstrzygnięcia.