Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 29 maja 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędziowie Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski (spr.), Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Protokolant Asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2007 roku na rozprawie sprawy w Wydziale I ze skargi E. G. na bezczynność Dyrektora Izby Celnej w Ł. w sprawie zwrotu nadpłaconego podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego postanawia -odrzucić skargę

Pismem z dnia 11 stycznia 2007r. pełnomocnik E. G. wystąpił do Dyrektora Izby Celnej w Ł. z ponagleniem, wnosząc skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. w sprawie wniosku skarżącej z dnia 22 czerwca 2006 r. o zwrot nadpłaconego podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. W uzasadnieniu pisma podniesiono, że organ pierwszej instancji trzykrotnie przedłużał termin załatwienia wniosku skarżącej. Według skarżącej powyższy wniosek winien być zgodnie z art.139 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm.) załatwiony niezwłocznie, tym bardziej, że w przedmiotowej sprawie nie jest konieczne przeprowadzenie postępowania dowodowego.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 141 § 1 pkt 1, art. 216 i art. 217 Ordynacji podatkowej uznał ponaglenie strony za nieuzasadnione. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ orzekający stwierdził, że zgodnie z art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej załatwienie sprawy w postępowaniu administracyjnym powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Natomiast w myśl art.140 cytowanej ustawy, organ administracyjny jest obowiązany zawiadomić stronę o każdym przypadku niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Organ orzekający wskazał, ze w przedmiotowej sprawie organ celny pierwszej instancji po wezwaniu strony do uzupełnienia złożonego wniosku, w kolejnych postanowieniach wyznaczał nowy termin załatwienia sprawy i podawał przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie.

W dniu 28 lutego 2007 r. pełnomocnik E. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na bezczynność Dyrektora Izby Celnej w Ł..

W uzasadnieniu skargi strona powtórzyła swoje stanowisko i argumenty zawarte w ponagleniu z dnia 11 stycznia 2007r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wyjaśnił, że w stosunku do strony skarżącej nie prowadzi postępowania administracyjnego w przedmiocie jej wniosku o zwrot podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego, w związku z czym, postawiony zarzut bezczynności jest całkowicie bezzasadny.

Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik Dyrektora Izby Celnej wniósł o odrzucenie przedmiotowej skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje;

Skarga podlega odrzuceniu.

Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.) powoływanej dalej jako ustawa p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 ustawy p.p.s.a.).

Ustawodawca dokonał jedynie przykładowego wyliczenia środków zaskarżenia, używając w treści przepisu zwrotu "taki jak", który w tym przypadku należy rozumieć jako synonim słowa "w szczególności" (podobnie W. Chróścielewski, Wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, Państwo i Prawo z 2004 r., Nr 3, s. 65). Przyjęcie takiej interpretacji przesądza z kolei o konieczności szerokiego traktowania pojęcia środki zaskarżenia i takiego rozumienia treści cytowanego przepisu, że wyczerpanie środków zaskarżenia oznacza skorzystanie przez stronę ze wszelkich (poza nadzwyczajnymi) prawnie dopuszczalnych środków działania przed organem administracji, które mogą wpłynąć na uzyskanie rozstrzygnięcia w żądanym zakresie. Nie sposób pominąć funkcjonalnej wykładni treści cytowanego przepisu, wyrażającego zamiar ustawodawcy by sprawa administracyjna została załatwiona w postępowaniu przed organami administracji, a zatem w postępowaniu mniej sformalizowanym i niejako dostępniejszym dla strony. Ewentualna kontrola sądowa odbywać ma się dopiero na etapie, gdy z takich czy innych przyczyn do załatwienia sprawy dojść nie mogło, przy czym kontrola sądowoadministracyjne jest kontrolą jedynie pod kątem zgodności z prawem.

Zgodnie z art. 141 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia lub do ministra właściwego do spraw finansów publicznych, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby skarbowej lub dyrektora izby celnej. Przepis ten stanowi analogiczne unormowanie do przepisu art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), przy czym kodeks używa określenia "zażalenie", co w zasadzie przesądza, w świetle art. 52 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że warunkiem sine qua non dopuszczalności skargi do sądu na bezczynność jest wyczerpanie trybu z art. 37 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie również w orzecznictwie – postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 1997 r. sygn. akt III SAB 47/96 (LEX nr 30232) czy też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 1997 r. sygn. akt IV SAB 31/97 (OSP 1998/10/185).

Przyjęcie, że wyliczenie środków zaskarżenia w treści art. 52 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma charakter przykładowy przesądza, że również ponaglenie z art. 141 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa jest środkiem prawnym, z którego skorzystanie warunkuje dopuszczalność skargi do Sądu. Za takim stanowiskiem przemawiają nadto dwie okoliczności. Po pierwsze nieracjonalne byłoby przyjęcie, że w przypadku bezczynności organu podatkowego można składać skargę bezpośrednio do sądu, a w przypadku bezczynności organu administracji działającego w oparciu o przepisu kodeksu postępowania administracyjnego koniecznym jest wcześniejsze złożenie zażalenia w trybie art. 37 § 1 kodeksu. Po drugie zaś, przyjęcie odmiennej koncepcji prowadziłoby do niedopuszczalnej konkurencji środków zaskarżenia – podatnik mógłby według własnego wyboru i całkowicie dowolnie korzystać z ponaglenia z art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej lub od razu wnosić skargę do sądu.

Nie ulega zatem wątpliwości, że warunkiem koniecznym dla skuteczności wniesionej przez E. G. skargi na bezczynność Dyrektora Izby Celnej, było wcześniejsze złożenie ponaglenia do ministra właściwego do spraw finansów publicznych i dopiero brak działania ze strony tegoż organu, ewentualnie wydanie rozstrzygnięcie zdaniem strony niezasadnego, mogłoby prowadzić do kontroli sądowoadministracyjnej.

Należy podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca wystąpiła do Sądu ze skargą na bezczynność Dyrektora Izby Celnej w Ł., mimo że – jak słusznie podniesiono w odpowiedzi na skargę – merytoryczne postępowanie administracyjne (o zwrot podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu) było prowadzone przez Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł..

Wybór organu, którego bezczynność, w opinii skarżącej, powinna być przedmiotem kontroli sądowej należał do strony postępowania.

Twierdzenie, że wyczerpano tryb wystąpienia z ponagleniem, obligatoryjny przed wniesieniem skargi do sądu, byłoby w tej sprawie uzasadnione, gdyby skarga została wniesiona na bezczynność Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł..

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn (innych niż wymienione w art. 58 § 1 pkt 1 – 5) wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Inną przyczyną w rozumieniu cytowanego przepisu jest między innymi wniesienie skargi do sądu bez wyczerpania toku instancji.

Wobec powyższego Sąd orzekł jak w postanowieniu.