Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 17 maja 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi A. Spółki Akcyjnej w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 listopada 2010r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok. I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 kwietnia 2010r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej Spółki kwotę [...],- ([...] złotych) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.

Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując odwołanie T. P. SA z siedziba w W. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 stycznia 2010 r. nr [...] o odmowie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 grudnia 2008 r. utrzymującej w mocy decyzje Wójta Gminy z dnia 16 października 2008 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008r., zawiesiło na podstawie art. 201 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej z urzędu postępowanie w sprawie.

W uzasadnieniu wskazano, że przed Naczelnym Sądem Administracyjnym toczy się postępowanie ze skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, syg. Akt III SA/Po 229/09 oddalającego skargę T. P. SA na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] z dnia 19 grudnia 2008r. Skoro, jak wskazał organ, podatnik domaga się stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w odniesieniu do której toczy się postępowanie ze skargi przed sądem administracyjnym, to w ocenie Kolegium, rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest uzależnione od wcześniejszego orzeczenia sądu administracyjnego podjętego po rozpoznaniu skargi.

W zażaleniu od tego postanowienia strona wniosła o uchylenie postanowienia organu I instancji, zarzucając błędne przyjęcie, że sprawa sądowoadministracyjna ze skargi na decyzję ostateczną jest zagadnieniem wstępnym, od którego zależy rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Postanowieniem z dnia 2 listopada 2010 r. Nr [...], wydanym na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 i art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał , iż uzasadnione było zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczenia w następstwie rozpoznania skargi kasacyjnej od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji, zarzucając im naruszenie art. 201 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej poprzez bezpodstawne przyjęcie istnienia zagadnienia wstępnego powodującego konieczność zawieszenia postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż nie ma konieczności oczekiwania na sądowe rozstrzygnięcie skargi na sporną decyzję administracyjną.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostawało, że skarżąca spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 grudnia 2008 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok po uprzednim złożeniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargi na tę decyzję. Nie ulega też wątpliwości, że obowiązujące przepisy prawa nie regulują kwestii dopuszczalności po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego wszczęcia przez organ administracji publicznej postępowania nadzwyczajnego, w tym, w celu stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Przepis art. 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., stanowi jedynie o konieczności zawieszenia postępowania sądowego w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania. Z powyższej regulacji wynika, że weryfikacja decyzji na drodze administracyjnej i sądowoadministracyjnej oparta jest na zasadzie konkurencyjności. Wybór drogi weryfikacji decyzji należy do podmiotów legitymowanych do wniesienia żądania wszczęcia postępowania nadzwyczajnego oraz skargi do sądu administracyjnego, przy czym ustawodawca przyznaje pierwszeństwo weryfikacji aktu w nadzwyczajnych trybach postępowania stanowiąc, że uruchomienie jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego powoduje zawieszenie postępowania sądowego ze skargi na ten sam akt (zob. B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, Komentarz 2007, Wrocław 2007, s. 924-925 oraz J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008, s. 741-742). W piśmiennictwie prezentowany jest również pogląd, który Sąd w niniejszym składzie podziela, że powyższe uregulowanie zawarte w art. 56 p.p.s.a. przemawia – a contrario za dopuszczalnością wszczęcia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, w tym, w celu stwierdzenia nieważności aktu po złożeniu skargi do sądu administracyjnego. W przypadku złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji już po wniesieniu skargi na nią do sądu administracyjnego, organ może wobec tego wszcząć nadzwyczajne postępowanie administracyjne i do czasu wydania wyroku dokonywać samodzielnej oceny istnienia przesłanek z art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Jeżeli postępowanie administracyjne zakończy się wyeliminowaniem decyzji ostatecznej przed zakończeniem sprawy sądowej, postępowanie sądowe zostanie umorzone. Natomiast w przypadku wcześniejszego zakończenia sprawy sądowej, ograniczone będą możliwości wzruszenia decyzji w administracyjnym trybie nadzwyczajnym, co wynika z art. 249 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej, nakazującego odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w przypadku, gdy sąd oddali skargę na tę decyzję, za wyjątkiem żądania opartego na art. 247 § 1 pkt. 4 Ordynacji podatkowej (decyzja dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną). Na możliwość badania określonych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji również po oddaleniu skargi na tę decyzję prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego wskazuje też uchwała NSA z 07.12.2009 r., sygn. I OPS 6/09, ONSAiWSA 2010/2/18. Natomiast, jak wskazano wyżej , wydanie przez sąd wyroku eliminującego decyzję z obrotu prawnego (poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności) oznaczać będzie konieczność umorzenia postępowania nadzwyczajnego. Podobny skutek procesowy wywoła wydanie wyroku oddalającego skargę, chyba że organ ustali istnienie określonych przesłanek skutkujących koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji. W związku z powyższym, nie można podzielić przyjętego przez organ w niniejszej sprawie poglądu o zakazie wszczynania i prowadzenia nadzwyczajnych postępowań administracyjnych po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. Taki zakaz nie wynika bowiem z żadnego przepisu. Skoro zaś w art. 56 p.p.s.a. ustawodawca dopuścił możliwość kontroli decyzji ostatecznej zarówno w trybie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, jak i w trybie postępowania sądowoadministracyjnego, to należy przyjąć, że możliwość taka powinna istnieć bez względu na to, które z tych postępowań zostało wszczęte jako pierwsze. Należy bowiem zwrócić uwagę, że uruchomienie i przeprowadzenie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego z urzędu może się odbyć w ramach samokontroli, a jednocześnie żaden przepis nie zabrania stronie zgłoszenia żądania przeprowadzenia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, gdy uprzednio skorzystała ona z prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego na ten sam akt (por. Z. Kmiecik, Zbieg środków prawnych przysługujących od decyzji organów administracji publicznej, Casus 2008 Nr 47, s. 20; R. Hauser, J. Drachal, E. Mzyk, Dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne, Warszawa – Zielona Góra 2003, s. 107). W konsekwencji, nieuprawnione jest również stanowisko organu o konieczności zawieszenia nadzwyczajnego postępowania podatkowego w celu stwierdzenia nieważności decyzji do czasu rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny sprawy ze skargi na tę decyzję na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Stosownie do tego przepisu organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie postępowania podatkowego na tej podstawie jest zatem zasadne, gdy rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu podatkowym zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd zagadnienia wstępnego, przez co rozumie się sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, ocena zaś tego zagadnienia wstępnego należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu niż ten, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2001 r., III SA 32/00).

Tymczasem, taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Samo bowiem stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet będzie miał wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji. Na interpretację zagadnienia wstępnego jako przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego nie mają wpływu względy natury celowościowej i ekonomiki postępowania (zob. W. Jakimowicz, O kwestii prejudycjalnej w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym, ST 2003/10/29).

Z powyższych względów, w niniejszej sprawie nie było, w ocenie Sądu, podstaw do zawieszenia postępowania przez organ podatkowy do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny. Jakkolwiek pomiędzy postępowaniem podatkowym prowadzonym w trybie nadzwyczajnym, a postępowaniem sądowym ze skargi na tę samą decyzję ostateczną, istnieje zależność w tym sensie, że w przypadku wcześniejszego zakończenia sprawy sądowej, organ podatkowy będzie zobligowany uwzględnić rozstrzygnięcie wydane w tym postępowaniu, to jednak okoliczność ta nie stanowi o istnieniu przeszkody w prowadzeniu postępowania podatkowego w sytuacji, gdy sprawa nie została jeszcze prawomocnie rozstrzygnięta przez sąd administracyjny. Takie stanowisko oznaczałoby bowiem przyznanie pierwszeństwa postępowaniu sądowemu przed postępowaniem administracyjnym (podatkowym), co nie znajduje uzasadnienia w obowiązującej regulacji prawnej. Dopiero zatem wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznający skargę kasacyjną skarżącej spółki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sygn. akt III SA/Po 229/09, jako prawomocne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej winien być uwzględniony przez organ administracji.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji.