Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Krupiński sędzia NSA Roman Ciąglewicz - spr. Sędziowie asesor WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant referent Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi P. K. na orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w O. z dnia [...], sygn. akt [...] w przedmiocie funkcjonariusza Straży Pożarnej POSTANAWIA odrzucić skargę.

Uzasadnienie.

Pismem z dnia [...], nr [...], Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w P. wymierzył st. asp. P. K. - dowódcy sekcji Jednostki Ratowniczo - Gaśniczej w Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w P. - karę upomnienia, za niewłaściwe wypełnienie polecenia służbowego, wydanego w dniu 29 lipca 2003 r. Komendant powołał się na przepisy art. 117 ust.1 pkt 1 oraz art. 118 ust.1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2002 r. Nr 47, poz.1230 ze zm.).

W piśmie z dnia [...], skierowanym do P. K. Komendant zawarł uzasadnienie wymierzenia P. K. kary nagany. Według tego uzasadnienia, w dniu 29 lipca 2003 r. P. K. telefonicznie poinformował Komendanta Powiatowego PSP w P., że nie ma możliwości pełnienia służby na Powiatowym Stanowisku Kierowania, ze względu na zapylenie stanowiska pracy, spowodowane wymianą okna. Komendant wezwał strażaka i poprosił go o opisanie tego faktu w notatce służbowej. P. K. najpierw odmówił sporządzenia notatki, a następnie sporządził ją po wydaniu przez Komendanta polecenia służbowego. Z uwagi na treść notatki uznano, iż polecenie służbowe zostało wypełnione niewłaściwe. Wskazano również, iż ukarany został pouczony o możliwości odwołania się od decyzji do Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w O.

W odwołaniu skierowanym do Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Wojewódzkim PSP w O. P. K. stwierdził, że nie zgadza się z decyzją Komendanta Powiatowego w P. Zarzucił nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawie. Podniósł także brak w piśmie formy decyzji administracyjnej i brak pouczenia co do możliwości odwołania się od nałożonej kary dyscyplinarnej. Dodał, iż w piśmie nie jest wskazana dokładna przyczyna nałożenia kary.

Orzeczeniem z dnia [...], sygn. akt [...], Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w O., "utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję". Uzasadniając orzeczenie organ wskazał, iż w trakcie rozprawy po rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz wysłuchaniu stron, stwierdzono, że obwiniony nie wykonał polecenia służbowego. Komisja powołała się na przepisy art. 121 ust.1 pkt 2a, art. 121 ust.5, art. 124b ust.1, art. 124n ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. W orzeczeniu zawarto również pouczenie o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, P. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia. Zarzucił naruszenie art. 413 § 2 Kpk poprzez brak opisu czynu i jego kwalifikacji prawnej. Nadto zarzucił naruszenie art. 424 § 2 Kpk poprzez brak właściwego uzasadnienia. Zdaniem skarżącego orzeczenie narusza także art. 439 § 1 pkt 6 Kpk, gdyż nie podpisano orzeczenia, a tylko jego uzasadnienie. Zgłosił również zarzut niewłaściwego składu Komisji (pięcioosobowy zamiast trzyosobowego), czym naruszono przepis art. 439 § 1 pkt 2 Kpk. W rezultacie skarżący w dalszym ciągu nie wie o co został obwiniony i za co go ukarano.

W odpowiedzi na skargę Komisja Dyscyplinarna przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej wniosła o oddalenie skargi. W odpowiedzi streszczono przebieg postępowania i wskazano, że Komisja działała w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy. Przedłużenie w czasie procedury rozpatrywania odwołania było efektem upływu kadencji poprzedniej Komisji i oczekiwaniem na powołanie Komisji nowym składzie.

W piśmie z dnia 16 września 2004 r., skarżący podtrzymując zarzuty zawarte w skardze wyjaśnił, iż nie został pouczony przez Komendanta o możliwości odwołania od decyzji wydanej w I instancji. Zwrócił również uwagę, że nazwa komisji dyscyplinarnej błędnie została określona jako Oddziałowa Komisja Dyscyplinarna. W piśmie skarżący zawarł również domniemanie, iż nałożenie na niego kary nastąpiło z powodu jego przynależności do NSZZ "Solidarność" oraz pełnienia funkcji Przewodniczącego Komisji Zakładowej.

Odpowiadając na pismo skarżącego Komisja Dyscyplinarna, w piśmie z dnia 6 października 2004 r., wskazała, iż jako organ ustawowy w swojej działalności nie podlega ona żadnemu kierownictwu służbowemu, ani czynnikom związkowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

skargę należało odrzucić.

Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Zakres właściwości sądów administracyjnych określają przepisy art. 3 § 2 i 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pierwszy z tych przepisów wymienia akty i czynności na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Orzeczenia dyscyplinarne dotyczące strażaków pełniących służbę w Państwowej Straży Pożarnej nie zostały wymienione wśród aktów i czynności unormowanych w art. 3 § 2 pkt 1 - 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na mocy jednak art. 2 § 3 tej ustawy, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy szczególne przewidują sądową kontrolę.

Do przepisów szczególnych przewidujących sądową kontrolę należy art. 124j ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz.1230 ze zm.). W dacie wydania zaskarżonego orzeczenia przepis ten stanowił, że na orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne w drugiej instancji stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Jak z tego wynika, warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego jest należenie zaskarżonego orzeczenia do "orzeczeń kończących postępowanie dyscyplinarne drugiej instancji". Zaskarżone orzeczenie podjęto w ramach przepisów rozdziału 11 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej : "Odpowiedzialność dyscyplinarna strażaków". Nie oznacza to jednak, że wydano je w toku postępowania dyscyplinarnego. Podstawę materialną orzeczenia stanowił przepis art. 118 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Przewiduje on wymierzenie kary upomnienia na piśmie, przez przełożonego dyscyplinarnego, za przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi, nieuzasadniające wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Ostatnia z wymienionych przesłanek wprost wskazuje na to, iż upomnienie na piśmie wydawane przez przełożonego dyscyplinarnego, nie jest aktem podejmowanym w ramach postępowania dyscyplinarnego. Konsekwencją takiego uregulowania proceduralnego jest także odmiennie, w stosunku do postępowania dyscyplinarnego, unormowana właściwość organu uprawnionego do wymierzenia upomnienia na piśmie. Organem tym jest przełożony dyscyplinarny strażaka, a zatem w myśl art. 120 omawianej ustawy, właściwy przełożony uprawniony do mianowania lub powołania. W sprawach dyscyplinarnych orzekają zaś, według art. 121 ust.1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, komisje dyscyplinarne. Co prawda odwołanie od kary upomnienia wymierzonej przez przełożonego dyscyplinarnego przysługuje ukaranemu do właściwej komisji dyscyplinarnej, ale z przepisu art. 118 ust.2 ustawy nie wynika, aby wniesienie odwołania do komisji dyscyplinarnej wszczynało postępowanie dyscyplinarne. Postępowanie odwoławcze przed właściwą komisją dyscyplinarną nie stanowi postępowania dyscyplinarnego, które zgodnie z art. 124 ust.1 omawianej ustawy jest wszczynane na wniosek rzecznika dyscyplinarnego, na żądanie przełożonego dyscyplinarnego. Przepis art. 118 ust.2 zdanie drugie ustawy stanowi, że w przypadku wniesienia odwołania komisja wydaje orzeczenie (nie może, przy tym, orzec na niekorzyść ukaranego). Jednak nie można przyjąć, by odwołanie rozpoczynało procedurę orzekania dyscyplinarnego przed komisją pierwszej, a następnie komisją drugiej instancji. Nie jest, w omawianym przepisie, przewidywany tryb odwoławczy od orzeczenia komisji, wydanego na skutek odwołania od kary wymierzonej przez przełożonego dyscyplinarnego. Środek służący strażakowi do zakwestionowania kary upomnienia jest określany jako odwołanie. Tego typu środek w procedurach znanych polskiemu systemowi prawnemu uruchamia postępowanie odwoławcze, prowadzone przez organ rozpatrujący sprawę ponownie, jako organ drugiej instancji. Nie jest w przypadku odwołania tak, jak ze sprzeciwem, który niweluje skutki dotychczasowych czynności procesowych i otwiera procedurę dwuinstancyjnego postępowania (np. sprzeciw od wyroku zaocznego w postępowaniu cywilnym, czy sprzeciw od postanowienia referendarza w postępowaniu przed sądem administracyjnym). Orzeczenie wydane przez komisję dyscyplinarną rozpatrującą odwołanie od kary upomnienia wymierzonej przez przełożonego dyscyplinarnego nie jest więc, jak już zasygnalizowano, orzeczeniem wydanym w postępowaniu dyscyplinarnym : nie stanowi orzeczenia komisji pierwszej instancji, ani orzeczenia odwoławczej komisji dyscyplinarnej, podjętego na podstawie art. 124f ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Orzeczenie to kończy postępowanie w sprawie wymierzenia strażakowi, przez przełożonego dyscyplinarnego, kary upomnienia na piśmie, ale nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie dyscyplinarne w drugiej instancji, w rozumieniu przepisu art. 124j ustawy o Państwowej Straży Pożarnej.

Jeszcze jedna odmienność wskazująca na oryginalność procedury określonej przepisem art. 118 polega na krótszym okresie przedawnienia. Według art. 118 ust.1 ustawy, karę upomnienia na piśmie można wymierzyć nie później, niż przed upływem 3 miesięcy od powzięcia wiadomości o przewinieniu. Zgodnie zaś z art. 119 ust.1, postępowanie dyscyplinarne nie może być wszczęte po upływie 1 roku od popełnienia czynu.

Powyższe spostrzeżenia prowadzą do wniosku, że orzeczenie komisji dyscyplinarnej wydane na skutek odwołania strażaka ukaranego karą upomnienia na piśmie, przez przełożonego dyscyplinarnego, w trybie art. 118 ust.1 i 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz.1230 ze zm.), nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie dyscyplinarne w drugiej instancji, a zatem nie przysługuje na nie, w myśl art. 124j tej ustawy, skarga do sądu administracyjnego.

Wobec powyższego należało, na mocy art. 58 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucić skargę.