Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska po rozpoznaniu dnia 5 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Krajowej Rady Notarialnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Wa 800/16 o odrzuceniu skargi kasacyjnej Krajowej Rady Notarialnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt II SAB/Wa 800/16 w sprawie ze skargi T. S. na bezczynność Przewodniczącego Wyższego Sądu Dyscyplinarnego przy Krajowej Radzie Notarialnej w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 2 sierpnia 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną Krajowej Rady Notarialnej od wyroku tego Sądu z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt II SAB/Wa 800/16. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w sprawie Krajowa Rada Notarialna nie była stroną toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego, zatem nie ma uprawnienia do wniesienia skargi kasacyjnej. Krajowa Rada Notarialna nie złożyła też wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika i nie został jej doręczony odpis wyroku z uzasadnieniem, dlatego skargę kasacyjną Sąd uznał za niedopuszczalną.

Zażalenie na powyższe orzeczenie wniosła Krajowa Rada Notarialna, podnosząc, że o przysługującym jej przymiocie strony postępowania świadczy zasądzenie od Krajowej Rady Notarialnej na rzecz skarżącej kosztów postępowania, nadto to właśnie Krajowa Rada Notarialna była wyłącznie uprawniona do rozpoznania przedmiotowego wniosku o udostępnienie informacji publicznej i występowania w sprawie jako organ i reprezentant notariatu. Sądowi I instancji Rada zarzuciła niewyjaśnienie w uzasadnieniu przyczyn rozstrzygnięcia, które jest lakoniczne i wewnętrznie sprzeczne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie kluczowym zagadnieniem, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku, jest kwestia ustalenia właściwego organu do udzielenia informacji publicznej: czy tym organem jest Krajowa Rada Notarialna, czy też Przewodniczący Wyższego Sądu Administracyjnego przy Krajowej Radzie Notarialnej. Istotą postępowania jest zatem rozstrzygnięcie powyższej kwestii.

Krajowa Rada Notarialna twierdzi, że jest organem ustawowo zobowiązanym do rozpoznania wniosku T. S. o udostępnienie informacji publicznej, co uczyniła uchwałą z dnia 19 sierpnia 2016 r., natomiast Przewodniczący Wyższego Sądu Dyscyplinarnego przy Krajowej Radzie Notarialnej stoi na stanowisku, iż nie posiada zdolności sądowej i nie może być stroną postępowania w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną Rady, wskazując, że nie przysługuje jej przymiot strony postępowania, nie jest też organem właściwym w sprawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podzielając stanowisko wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 r. OPS 1/04, odrzucenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369), "p.p.s.a.", może nastąpić jedynie wówczas, gdy nie ma wątpliwości, że została ona wniesiona przez podmiot, który w ogóle nie może być stroną w rozumieniu art. 12 w zw. z art. 32 i 33 p.p.s.a. Status strony postępowania sądowoadministracyjnego nie może wynikać tylko z faktycznego traktowania podmiotu jako strony – także brak statusu strony nie może wynikać wyłącznie z pomijania danego podmiotu przez Sąd.

W sprawie Krajowa Rada Notarialna działała po części jako organ, po części jako uczestnik postępowania (prowadziła akta administracyjne, rozpoznała wniosek skarżącej, złożyła odpowiedź na skargę), przy czym Wojewódzki Sąd Administracyjny od początku nie doręczał Radzie korespondencji. Dopiero przy odrzuceniu skargi kasacyjnej Sąd I instancji wprost odmówił Krajowej Radzie Notarialnej przymiotu strony postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec nieuznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Krajowej Rady Notarialnej za organ działający w sprawie, należało w takiej sytuacji rozważyć uwzględnienie jej statusu jako uczestnika postępowania, bowiem brała ona udział w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wniosku T. S. o udzielenie informacji publicznej, uznając siebie za organ właściwy do jego rozpoznania – wprawdzie przekonanie organu o swej właściwości nie czyni z niego strony postępowania, lecz w okolicznościach niniejszej sprawy tak właśnie jest, a wynika to z wspomnianej na wstępie jej istoty. Odrzucenie skargi kasacyjnej należało zatem uznać za przedwczesne, bowiem w sprawie mogłoby dojść do wyłączenia kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w sytuacji, gdy Sąd I instancji wadliwie przyjąłby, iż danemu podmiotowi nie przysługuje status uczestnika w postępowaniu sądowym - w takim przypadku kontrola ta może zostać dokonana jedynie poprzez rozpoznanie skargi kasacyjnej podmiotu, którego stanowiska Sąd nie uznał odmawiając mu możliwości uczestnictwa w sprawie. Należy też zwrócić uwagę, iż odrzucając skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny niejako wkroczył w niedopuszczalny sposób w sferę właściwą dla Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonując postanowieniem kontroli swojego wyroku, którego istotą jest przesądzenie o właściwości Przewodniczącego Wyższego Sądu Dyscyplinarnego przy Krajowej Radzie Notarialnej. W świetle powołanej wyżej uchwały (OPS 1/04) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną może z urzędu badać, czy skarga została wniesiona przez stronę i w zależności od oceny w tym względzie skarga kasacyjna zostanie uwzględniona albo oddalona.

Wprawdzie z art. 173 § 2 i art. 177 § 1 p.p.s.a. wynika, że skargę kasacyjną można wnieść wyłącznie po doręczeniu stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, zaś Krajowej Radzie Notarialnej odpis ten nie został z urzędu doręczony, jednak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy, przeszkody proceduralne w przyjęciu skargi kasacyjnej nie mogą przesądzać o jej dopuszczalności, co wynika z powyższych rozważań.

Nadto zasadnie Krajowa Rada Notarialna wywodzi swój interes prawny z faktu, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny zasądził od Rady na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. Trudno odmówić w takiej sytuacji możliwości zaskarżenia przez Radę choćby tego punktu wyroku, który bezwątpienia wpływa na jej sferę praw i obowiązków.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.