Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Paweł Zaborniak /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Spółdzielni [...] w [....] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2023 r. nr BP.501.666.2023.0949.KA12.489395 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym – skargę oddala –

Przedmiotem skargi Spółdzielni [...] w [...] (dalej: Skarżący" lub "Strona") jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "Organ II instancji" lub "organ odwoławczy") z 7 grudnia 2023 r., nr BP.501.666.2023.0949.KA12.489395, dotycząca nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, dnia 6 lutego 2023 r. w [...] na autostradzie [....] zatrzymany został do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą [....] o nr rej. [...] kierowany przez [...], wykonującego krajowy przewóz drogowy na potrzeby własne odpadów żelaza i stali o kodzie 17 04 05 w ilości 9,5 t z firmy Spółdzielnia [....] w [...] do firmy T Sp. z o.o. z siedzibą w [...].

W toku kontroli kontrolujący w wyniku oględzin pojazdu stwierdzili, że pojazd nie został oznakowany zgodnie z wymogami wynikającymi z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r. poz. 1742), tj. nie był oznakowany tabliczką z napisem "ODPADY". W konsekwencji dokonanych ustaleń Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "Organ I instancji") zawiadomił Spółdzielnię [....] w [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu, które zakończyło się wydaniem przez Organu I instancji decyzji administracyjnej z 7 marca 2023 r. nr WITD.DI.0152.XII0455/13/23, nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 10 000 złotych tytułem popełnienia naruszeń z lp. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie pismem z 16 marca 2023 r., w którym wskazała, że nałożona kara jest nieadekwatna do naruszonego obowiązku, bowiem pojazd marki [...] o nr rej. [...] był oznakowany tablicą z napisem "ODPADY" niemniej tablica była położona za przednią szybą. Znak był widoczny, oznakowanie było nieprawidłowe ale czytelne.

Główny Inspektor Transportu Drogowego opisaną na wstępie decyzją z 7 grudnia 2023 r. nr BP.501.666.2023.0949.KA12.489395 utrzymał zaskarżoną decyzję Organu I instancji w całości w mocy.

Stosownie do art. 4 pkt 22 lit. v) ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U z 2022 r. poz. 2201 ze zm. – dalej "u.t.d."), przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2022 r. poz. 699, 1250, 1726).

Organ II instancji wskazał, zgodnie z art. 24 ust. 1 i 6 ustawy o odpadach, transport odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów w tym stan skupienia oraz zagrożenia, które mogą powodować odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7 Środki transportu odpadów są oznakowane w sposób zgodny z przepisami wydanymi na podstawie ust. 7.

W myśl § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1137, z póżn. zm.) oznacza się tablicą:

1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;

2) na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie (ust. 1). Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenie stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 zł (ust. 3). Stosownie do art. 92a ust. 7 pkt 1 u.t.d wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9 załącznika nr 3 do ustawy.

Według lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Odnośnie naruszeń Strony organ odwoławczy podzielił pogląd Organu I instancji co do faktu, iż pojazd nie został oznakowany zgodnie z wymogami wynikającymi z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, tj. nie był oznakowany tabliczką z napisem "ODPADY".

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Organ II instancji wskazał, że kary pieniężne za naruszenie powstałe na gruncie ustawy o transporcie drogowym są określone w sposób sztywny i nie mają charakteru uznaniowego. W ocenie organu II instancji w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d. Strona w postępowaniu nie przedłożyła dowodów na potwierdzenie, iż w sprawie zaistniały okoliczności wyłączające jej odpowiedzialność za popełnienie naruszeń.

Organ odwoławczy ocenił, że materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji jest wystarczający do uznania, iż strona ponosi odpowiedzialność za popełnienie naruszeń z lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję GITD z 7 grudnia 2023 r. Spółdzielnia [....] w [...] zaskarżając ww. decyzję poddała w wątpliwość czy wysokość nałożonej kary jest proporcjonalna do naruszenia wskazanego w decyzji Organu I i II instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. W jej ocenie użyte w § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Środowiska pojęcie oznakowania w sposób "trwały" jest pojęciem niedookreślonym. Ustawa, jak i rozporządzenie nie definiują tego pojęcia. Przyjmując wykładnię gramatyczną, trudno nie przyjąć założenia, że oznakowanie na samochodzie przewożącym odpady można zamontować w sposób inny niż trwały. W wyniku jednak zdarzeń, których kierowca/przewoźnik samochodu nie jest w stanie przewidzieć, tj. oporów powietrza, które działają na samochód oraz innych warunków atmosferycznych oznakowanie może ulec przemieszczeniu. Z oświadczenia kierowcy samochodu przewożącego odpady wynika, ze tablica była zamontowana prawidłowo z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni niemniej uległa, z przyczyn niezależnych od przewoźnika, częściowemu odklejeniu. W wyniku odpadów atmosferycznych powtórne oznakowanie w sposób trwały było niemożliwe. W związku z tym zaistniały okoliczności o których mowa w art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W ocenie Organu zarzuty Skarżącego nie znajdują uzasadnienia. Ze zgromadzonego materiału dowodowego w postaci m.in. protokołu kontroli, dokumentacji fotograficznej, dokumentacji przewozowej oraz protokołu przesłuchania kierowcy wynika, że w dniu kontroli Strona dokonywała przewóz drogowy odpadów bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach. Zachowanie Skarżącego w pełni wyczerpało dyspozycję naruszenia lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. Nadto Organ II instancji wskazał, iż analiza materiału dowodowego nie pozwoliła przyjąć, że w sprawie mogło dojść do sytuacji nadzwyczajnych uzasadniających zastosowanie art. 92c u.t.d.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona, przez co została przez Sąd oddalona w całości.

Sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137; zwana dalej P.u.s.a.), zaś zakres kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.).

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przedmiotem kontroli Sądu uczyniono w tej sprawie decyzję GITD o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym (u.t.d.) nakładającej na Spółdzielnię karę pieniężną w wysokości 10 000 złotych tytułem popełnienia naruszeń z lp. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Zdaniem Organów obu instancji pojazd Spółdzielni nie został oznakowany zgodnie z wymogami wynikającymi z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r. poz. 1742), bowiem nie został oznakowany tabliczką z napisem "ODPADY".

Wobec tego przedmiotu kontroli sądowej należy wspomnieć, że w myśl lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, zostało zagrożone karą w wysokości 10 000 zł. Przepisami wydanymi na podstawie w/w przepisu ustawy o odpadach są unormowania rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. poz. 1742; zwane dalej rozporządzeniem w sprawie wymagań). To rozporządzenie określa szczegółowe wymagania dla transportu odpadów, w tym dla środków transportu i sposobu transportowania, oraz oznakowanie środków transportu. Środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm.), oznacza się tablicą:

1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;

2) na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm.

To oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni. Jednocześnie, oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne. Natomiast wzór oznakowania określa załącznik nr 1 do rozporządzenia – zob. § 9 ust. 1 – 5 rozporządzenia w sprawie wymagań. Odpowiednie oznaczenie pojazdu ma na celu ujawnienie pojazdu objętego kontrolą na podstawie przepisów o transporcie drogowym, jako przewożącego odpady. Istotą obowiązku przewoźnika jest zatem sam fakt oznaczenia pojazdu - z uwagi na właściwości odpadów i ich wpływ na środowisko oraz bezpieczeństwo życia i zdrowia ludzi, a samo jego zrealizowanie wyłącza możliwość uznania, że zaistniało naruszenie określone pod lp. 4.8 złącznika 3 do ustawy (zob. wyrok WSA w Opolu z 8 marca 2022 r., sygn. II SA/Op 6/22, LEX nr 3329095).

Wywiedzione w skardze zarzuty przeciw decyzjom Organów obu instancji nie znalazły potwierdzenia w toku sądowej kontroli. Zdaniem WSA nie mogło dojść do postulowanego naruszenia § 9 ust. 4 rozporządzenia, bowiem oznakowanie o jakim mowa w tym przepisie nie zostało na pojeździe Spółdzielni zamontowane w sposób prawidłowy, czyli także odporny na czynniki atmosferyczne. Otóż jak wynika z treści protokołu z przesłuchania świadka z dnia 6 lutego 2023 r. [...], który tego dnia jako kierowca przewoził odpady w imieniu i na podstawie uprawnień przewozowych dla Skarżącej Spółdzielni, zapomniał On umocować tablice informującą o rodzaju ładunku na zewnątrz pojazdu. Taką tablicę posiadał w pojeździe, która była zasłonięta szybą. Dopiero w trakcie kontroli umocował tablicę z nazwą odpad z przodu pojazdu. Protokół został w/w świadkowi odczytany i następnie podpisany. Ten dowód został prawidłowo oceniony przez Organy, bowiem opisywał on istotne dla sprawy okoliczności faktyczne w czasie bezpośrednio poprzedzającym stwierdzenie przez funkcjonariuszy Inspekcji naruszeń w/w przepisów prawa. Tym bardziej, że taki stan rzeczywisty niewykonania obowiązku związanego z przewozem odpadów, dodatkowo potwierdzają kopie fotografii pojazdu Spółdzielni marki [...] znajdujące się w aktach administracyjnych tej sprawy. Posiadanie tablicy w pojeździe nie stanowi o wykonaniu obowiązku informującego uczestników ruchu oraz organy kontroli drogowej o transportowaniu tak newralgicznego ładunku jakim są niewątpliwie odpady. Nie może być zatem mowy o ewentualności odklejenia się tablicy z nazwą Odpady, jak twierdzi skarżąca Spółdzielnia. Nie zaistniały zatem okoliczności o jakich mowa w art. 92c u.t.d. bowiem przewoźnik, w imieniu którego działał kierowca pojazdu miał w tej sprawie bezpośredni wpływ na powstałe naruszenie prawa regulującego transport odpadów.

WSA nie znalazł także przyczyn dla których mógłby podzielić stanowisko Skarżącej strony o sprzeczności przepisów u.t.d. o wysokości kary pieniężnej w kwocie 10’000 zł za wykonywanie przewozu drogowego odpadów bez oznakowania zgodnie z przepisami rozporządzenia z wywodzoną z zasady demokratycznego państwa prawnego zasadą proporcjonalności (patrz. szerz. A. Olaś, Rozdział 2 Zasada proporcjonalności jako fundament systemu demokratycznego państwa prawnego [w:] Zasada proporcjonalności w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2024 r.). Otóż o wysokości kary pieniężnej w stwierdzonym tu delikcie administracyjnym postanowił ustawodawcą w treści powołanego wyżej lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. W polskim systemie prawnym domniemanie konstytucyjności przepisu ustawy może zostać podważone wyłącznie mocą wyroku Trybunału Konstytucyjnego – art. 188 pkt 1 Konstytucji RP. Do czasu orzekania przez WSA w tej sprawie TK nie oceniał zgodności z przepisami Konstytucji RP kwestionowanej pod kątem art. 2 Konstytucji RP regulacji u.d.t. określającej w sposób sztywny wysokość kary za brak właściwego oznakowania pojazdu przewożącego odpady.

Również WSA nie dostrzegł choćby potencjalnego niebezpieczeństwa takiej niezgodności, uznając że określona w lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. wysokość kary pieniężnej ma oddziaływać na przewoźników prewencyjnie i odstraszająco, aby w ten sposób motywować ich do przestrzegania obowiązku odpowiedniego posługiwania się tablicami informującymi o transportowaniu odpadów. Przepisy o tym obowiązku zostały skorelowane z regulacjami ustawy o odpadach, o transporcie odpadów, ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych oraz ustawy o systemie monitorowania drogowego, przewidującymi szczególne obowiązki przewoźników wykonujących transport odpadów i powiązane z nimi uprawnienia podmiotów wykonujących kontrolę drogową. Celem tych regulacji jest zapewnienie transparentności przewozu odpadów w celu przeciwdziałania odnotowanym w tym obszarze nadużyciom prawa, szczególnie niebezpiecznym dla zdrowia, życia ludzkiego, środowiska oraz mienia. Wysokość kary z lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. jest więc adekwatna z punktu widzenia potrzeby ochrony dóbr ważkich dla dobra wspólnego, a zagrożonych niewłaściwym obrotem odpadami.

Sąd działając poza granicami zarzutów skargi nie dostrzegł w działaniach procesowych organów obu instancji jakichkolwiek powodów do zastosowania kompetencji kasacyjnych. Decyzje wydane w toku postępowania, jako zgodne z przepisami procesowymi i materialnoprawnymi powinny zatem pozostać w obrocie prawnym i wywoływać określone w nich skutki.

Z wyłożonych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania przez WSA nie orzeczono z uwagi na art. 200 P.p.s.a.