Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. Inc. z siedzibą w N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Po 514/24, o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. Inc. z siedzibą w N. na decyzję Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu z dnia 31 maja 2024 r., nr 398000-COP.4103.21.2023.AFE, w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2020 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 11 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Po 514/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania — na wniosek J. Inc. (dalej "spółka" lub "skarżąca") — wykonania decyzji Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu z 31 maja 2024 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2020 r.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że podniesione we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji okoliczności nie mogą stanowić wystarczającego uzasadnienia dla jego uwzględnienia, gdyż skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów wskazujących na jej aktualną sytuację finansową. We wniosku spółka wskazała, że organ egzekucyjny zajął wierzytelności na jej rachunkach bankowych. Nie podała jednakże, jakie konkretnie rachunki bankowe zostały zajęte przez organ egzekucyjny, w jakiej wysokości posiadała środki na tych rachunkach, czy poza zajętymi rachunkami bankowymi posiada inne rachunki bankowe, czy na tych rachunkach posiada środki pieniężne oraz czy posiada środki pieniężne w gotówce. Skarżąca nie podała również w jakiej wysokości uzyskuje przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o uchylenie przedmiotowego rozstrzygnięcia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 61 § 3 w zw. z art. 163 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", przez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji, w której wykonanie decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki w postaci wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, mogących skutkować wygenerowaniem znacznego zadłużenia spółki, utratą płynności finansowej, a w konsekwencji jej upadłością.

W uzasadnieniu zażalenia powtórzono argumentację wniosku dotyczącą prowadzonego wobec spółki postępowania egzekucyjnego. Podniesiono także, że spółka nie posiada wystarczających środków finansowych, a jej sytuacja jest wręcz zła. Jak bowiem wynika z dokumentów wykazanych w toku niniejszego postępowania, a co zostało także zauważone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w zakresie rozpoznawania wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy, skarżąca w latach 2022-2023 odnotowywała stratę z działalności gospodarczej oraz prognozuje, że rok 2024 również zakończy ze stratą. Spółka nie posiada żadnego majątku (nieruchomości, samochody, udziały w innych spółkach). Ponadto wspólnicy spółki zaprzestali wypłacania na swoją rzecz wynagrodzenia ze spółki za pełnione funkcje, co spowodowane było spadkiem obrotów w spółce, a jeden z nich zmuszony był podjąć dodatkowe zatrudnienie. Wspólnicy, jako małżonkowie, posiadają ponadto zadłużenie w postaci zaciągniętego kredytu hipotecznego na zakup nieruchomości, która dodatkowo jest obciążona dwoma zastawami, jak też zobowiązani są opłacać raty leasingów oraz posiadają inne zobowiązania (np. podatek od nieruchomości), co powoduje, że nie otrzymaliby oni żadnego dodatkowego kredytu czy pożyczki, aby wspomóc skarżącą. Środki zgromadzone na kontach emerytalnych wspólników są zaś możliwe do dysponowania dopiero po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego.

W związku z powyższym, zdaniem skarżącej, wykonanie decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki w postaci powstania znacznych strat finansowych w prowadzonej działalności handlowej, pogłębiającego się zadłużenia, a nawet konieczności zakończenia działalności przez skarżącą.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zasady wykonalności takiego aktu lub czynności mimo wniesienia skargi. Niemniej w myśl art. 61 § 3 cytowanej ustawy sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Podjęcie działań nakierowanych na skorzystanie z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Powinna ona jednak mieć świadomość tego, że analizowane tu uprawnienie wiąże się z obowiązkiem należytego uzasadnienia składanego wniosku, tak stosownymi twierdzeniami, wnioskowaniami, jak i dokumentami, na okoliczność wykazania spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Konieczne jest zatem przedstawienie we wniosku szczegółowych informacji uzasadniających wystąpienie zdarzeń, które powodują ziszczenie się choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Materiał, do którego odnosi się sąd administracyjny, oceniając zasadność wniosku o wstrzymanie, może być materiałem, który po części został dołączony do wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 417/10; CBOSA). Ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, jak wynika to z jego konstrukcji, spoczywa na skarżącym.

W realiach niniejszej sprawy skarżąca zawarła w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu podatkowego, uzasadniając go w bardzo ograniczonym zakresie. Powołała się bowiem jedynie na prowadzone przez organ egzekucyjny postępowanie egzekucyjne, w toku którego dokonano zajęcia rachunków bankowych spółki. Jednocześnie jednak, jak trafnie wskazał sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, spółka nie podała, które konkretnie rachunki bankowe zostały zajęte przez organ egzekucyjny, w jakiej wysokości posiadała środki na tych rachunkach bankowych, czy poza zajętymi rachunkami bankowymi posiada inne rachunki bankowe, czy na tych rachunkach posiada środki pieniężne oraz czy posiada środki pieniężne w gotówce. Skarżąca nie podała również wysokości przychodów, jakie uzyskuje z prowadzonej działalności gospodarczej. Rację miał zatem sąd pierwszej instancji, przyjmując, że twierdzenia skarżącej podniesione we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie mogą stanowić wystarczającego uzasadnienia dla wstrzymania wykonania decyzji, jako że skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów wskazujących na jej aktualną sytuację finansową.

Należy także odnotować, że Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się już co do zasadności analogicznego wniosku skarżącej (motywowanego w ten sam sposób). Mianowicie postanowieniem z 30 maja 2025 r., sygn. akt I FZ 94/25, sąd ten oddalił zażalenie spółki na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 11 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Po 642/24, odmawiające wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu z 31 lipca 2024 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2018 r. W postanowieniu tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie naruszała art. 61 § 3 p.p.s.a przyjęta przez sąd pierwszej instancji ocena, że skarżąca w złożonym wniosku nie uprawdopodobniła należycie istnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Aby możliwym było podjęcie rozstrzygnięcia, którego domagała się skarżąca, spółka powinna była uprawdopodobnić okoliczności mieszczące się w granicach danych przesłanek i przedstawić na te okoliczności stosowną dokumentację obrazującą jej sytuację finansową i materialną, czego jednak nie uczyniła. Powyższej konstatacji nie może zmienić też analiza danych wynikających z przeprowadzonego w sprawie postępowania o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 18 grudnia 2024 r., sygn. akt I SPP/Po 117/24 (utrzymanym w mocy postanowieniem z 20 stycznia 2025 r., sygn. akt I SPP/Po 117/24) odmówiono spółce przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W zakresie wstrzymania wykonania decyzji nie jest wystarczające złożone do akt sprawy o prawo pomocy oświadczenie o sytuacji finansowej i materialnej spółki, zwłaszcza że spółka poparła je tylko częściowo dokumentami, o przedłożenie których wezwał ją sąd, tłumacząc to brakiem możliwości przetłumaczenia ich na język polski.

Uwagi te, ze względu na zbieżność okoliczności faktycznych i prawnych oraz argumentacji skarżącej, zachowują aktualność również na gruncie obecnie rozpoznawanej sprawy. Dodać jedynie należy, że postępowanie w przedmiocie prawa pomocy zakończyło się w rozpoznawanej sprawie postanowieniem z 10 grudnia 2024 r., sygn. akt I SPP/Po 92/24, odmawiającej skarżącej jego przyznania, utrzymanym w mocy postanowieniem z 20 stycznia 2025 r., sygn. akt I SPP/Po 92/24).

Dopiero w zażaleniu skarżąca nieco szerzej wyjaśniła, w czym upatruje w ozpoznawanej sprawie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji podatkowej wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja ta pozostaje jednak bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji z dwóch powodów.

Po pierwsze postępowanie zażaleniowe służy dokonaniu kontroli instancyjnej (zweryfikowaniu prawidłowości) postanowienia sądu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a nie ponownej ocenie zasadności wniosku w tym przedmiocie.

Po drugie zaś argumentacja skarżącej w dalszym ciągu nie jest wystarczająca do uznania, że w sprawie ziściła się choć jedna z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Podstawy do takiego wniosku nie stanowi fakt, że spółka nie posiada majątku i jej sytuacja finansowa jest trudna, a okoliczności dotyczące wspólników spółki — w sensie prawnym podmiotów odrębnych od skarżącej — pozostają całkowicie bez znaczenia dla oceny zasadności wniosku spółki o wstrzymanie zaskarżonej decyzji organu podatkowego.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.