Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1662/08 o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1662/08 w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Postanowieniem z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1662/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek W. P. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tegoż Sądu z dnia 20 lutego 2009 r. w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] 2008 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż skarżącemu zostało przyznane prawo w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wyznaczyła początkowo dla skarżącego adw. R. S., a następnie wyznaczyła w jego miejsce adw. M. M., który - po otrzymaniu pełnomocnictwa od skarżącego i zapoznaniu się z aktami sprawy - sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 maja 2009 r. została przyznana adw. M. M. jako pełnomocnikowi z urzędu stosowna kwota, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu oraz tytułem poniesionych kosztów sądowych.

Pismem z dnia 29 maja 2009 r. skarżący zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] o przyznanie mu kolejnego adwokata z urzędu, stwierdzając, że nie wie, dlaczego adw. M. M. nie zgodził się prowadzić jego sprawy, i że nie ma teraz "żadnego adwokata".

Okręgowa Rada Adwokacka w [...] zmieniła pełnomocnika z urzędu dla skarżącego, wyznaczając w miejsce adw. M. M. - adw. J.J., który po uzyskaniu od skarżącego pełnomocnictwa, sporządził skargę kasacyjną od wydanego przez Sąd w niniejszej sprawie wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia.

Pismami z dnia 23 lipca 2009 r. oraz z dnia 7 września 2009 r. Sąd zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] o wyjaśnienie, dlaczego w miejsce adw. M. M. został wyznaczony nowy pełnomocnik dla skarżącego, w sytuacji, gdy przyznane skarżącemu prawo pomocy zostało już zrealizowane. Rada nie udzieliła odpowiedzi na powyższe pisma. Jednocześnie Sąd zwrócił się także do adw. J. J. o wskazanie, czy - wobec tego, że przyznane skarżącemu w niniejszej sprawie prawo pomocy zostało już zrealizowane - jest pełnomocnikiem skarżącego z wyboru. W odpowiedzi na wezwanie Sądu adw. J. J. wskazał, iż zgodnie ze stosownym zarządzeniem Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego i z powyższego obowiązku się wywiązał, sporządzając skargę kasacyjną od wydanego w sprawie wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia.

Sąd wskazał, że w ramach przyznanego prawa pomocy strona skarżąca może upełnomocnić tylko jednego profesjonalnego pełnomocnika. Sąd podał, iż możliwe jest wyznaczenie innego pełnomocnika kiedy wyznaczony pełnomocnik nie uzyskał pełnomocnictwa skarżącego oraz, gdy z określonych, obiektywnych powodów nie chce on lub nie może działać. Jednak w sytuacji, gdy wyznaczony adwokat otrzyma pełnomocnictwo strony skarżącej, które nie zostanie odwołane, podejmie stosowne działania i zajmie stanowisko w sprawie, a ponadto, gdy otrzyma za podjęte czynności należne wynagrodzenie, przyznane prawo pomocy zostaje zrealizowane (skonsumowane). W takich okolicznościach brak jest podstaw do wyznaczania kolejnego adwokata w sprawie przez samorząd adwokacki, nawet jeśli strona zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej z wyraźnym wnioskiem. Sąd może bowiem przyznać wynagrodzenie tylko jednemu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu w danej sprawie.

Sąd podkreślił, że w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat nie spełnił jej oczekiwań (np. sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej), czy też, gdy strona wypowiedziała pełnomocnictwo przyznanemu jej z urzędu pełnomocnikowi.

Sąd uznał, że wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] adw. M. M. podjął w sprawie stosowne działania - sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej oraz zgodnie z obowiązującymi przepisami, otrzymał należne wynagrodzenie za wykonane czynności. Pełnomocnik wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku, a prawo pomocy zostało zrealizowane. Natomiast fakt, że skarżący nie zgadza się z dokonaną przez niego oceną sprawy, wyrażoną w sporządzonej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, nie oznacza, że ustanowiony pełnomocnik "nie zgodził się prowadzić sprawy", i że skarżący "nie ma żadnego adwokata do jej prowadzenia", bowiem udzielone przez niego pełnomocnictwo adw. M. M. ani nie zostało wcześniej wypowiedziane, ani nie wygasło, a podjęte przez niego czynności i otrzymane za nie wynagrodzenie świadczą o skonsumowaniu prawa pomocy. Sąd stwierdził, że wyznaczenie przez Okręgową Radę Adwokacką w [...]kolejnego pełnomocnika - adw. J. J. w miejsce pełnomocnika skarżącego - adw. M. M., w ramach zrealizowanego prawa pomocy, nie może wywoływać skutków prawnych.

W ocenie Sądu, skoro prawo pomocy w przedmiotowej sprawie prawo to zostało już zrealizowane, to jakikolwiek wniosek procesowy, w tym także wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, pochodzący od kolejnego, wyznaczonego przez samorząd adwokacki w ramach zrealizowanego prawa pomocy, adwokata umocowanego przez stronę, nie może być uznany za prawnie skuteczny, bowiem kolejny wyznaczony przez samorząd adwokat nie ma legitymacji do występowania w imieniu skarżącego w ramach zrealizowanego prawa pomocy.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył W. P., reprezentowany przez adwokata J.J., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, iż nie doszło do spełnienia przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej oraz naruszenia art. 244 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że adwokat J. J. nie jest pełnomocnikiem skarżącego z urzędu, w sytuacji gdy z akt sprawy oraz ustalonego stanu faktycznego wynika przeciwny wniosek.

W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż wyznaczenie przez Okręgową Radę Adwokacką adwokata J. J. niejako w zastępstwie poprzedniego pełnomocnika ma ten skutek, iż pełnomocnik wskazany przez Radę Adwokacką ma obowiązek wykonywać swoje czynności w takim samym zakresie jak poprzedni pełnomocnik z urzędu, który został zwolniony przez ORA z tej funkcji.

Wskazano, iż pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego jest ważne i niezasadny jest wniosek, że adwokat J. J. złożył skargę jako osoba nieuprawniona. Natomiast kwestia czy pełnomocnik występuje z urzędu, czy też z wyboru oraz to czy Państwo, czy strona ureguluje jego wynagrodzenie jest kwestią drugorzędną i nie może być podstawą do oceny czy pełnomocnik jest osoba uprawnioną do wykonywania swoich czynności. Zdaniem skarżącego nawet skonsumowanie prawa pomocy poprzez wypłacenie wynagrodzenia poprzedniemu pełnomocnikowi nie powoduje, iż następny pełnomocnik nie jest uprawniony do działania, jeżeli posiada stosowne pełnomocnictwo.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do treści art. 34 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników.

W niniejszej sprawie Okręgowa Rada Adwokacka w [...], wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnikiem z urzędu adwokata R. S., a następnie w jego miejsce adwokata M. M., który po uzyskaniu stosownego pełnomocnictwa od skarżącego sporządził opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 20 lutego 2009 r. Następnie w dniu 3 czerwca 2009 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] zmieniła pełnomocnika z urzędu dla skarżącego, wyznaczając w miejsce adwokata M. M. – adwokata J. J. celem zbadania zasadności podstaw skargi kasacyjnej, któremu skarżący w dniu 10 lipca 2009 r. udzielił stosowne pełnomocnictwo.

Nie można podzielić stanowiska zaprezentowanego przez Sąd pierwszej instancji, że kolejny wyznaczony przez samorząd adwokat nie ma legitymacji do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Należy wskazać, że strona dla której został ustanowiony pełnomocnik z urzędu może zwrócić się do właściwej rady adwokackiej z wątpliwościami, co do zasadności odmowy sporządzenia skargi kasacyjnej. W przypadku podzielenia zastrzeżeń strony, rada może wyznaczyć innego adwokata. W sytuacji, gdy nowo wyznaczony adwokata, jeżeli znajdzie uzasadnione podstawy do złożenia skargi kasacyjnej może wnosić o przywrócenie terminu do dokonania tej uchybionej czynności.

Stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż wniosek o przywrócenie terminu pochodzi od osoby nieuprawnionej nie jest trafny i z tego względu, że W. P. udzielił adwokatowi J. J. pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie i Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skoro w niniejszej sprawie skarżący udzielił adwokatowi J. J. pełnomocnictwa, to adwokat ten jest uprawniony do działania w imieniu skarżącego. Podzielić należy także stanowisko wnoszącego zażalenie, iż osobną kwestią jest kwestia uregulowania wynagrodzenia tego pełnomocnika i nie ma ona wpływu na ważność udzielonego pełnomocnictwa. Tym samym Sąd pierwszej instancji, zobligowany był do merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej.

Z powyższych względów, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji.