Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska, Sędziowie sędzia NSA Tadeusz Cysek, asesor WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2005 r. sprawy ze skargi A. z siedzibą w Japonii na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wydaniem zezwolenia na dopuszczenie środka ochrony roślin do obrotu i stosowania I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2003 r. II. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz A. z siedzibą w Japonii kwotę 500,00 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

IV SA/Wa 387/05

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, iż zezwolenie wydane przez ten organ w dniu [...] sierpnia 2001 r. Nr [...] na dopuszczenie do obrotu i stosowania środka ochrony roślin A. produkcji Przedsiębiorstwa B. Sp.z.o.o. w O. zostało wydane z naruszeniem prawa i odstąpił od uchylenia wymienionego zezwolenia z powodu okoliczności, o których mowa w art. 146 § 2 kpa.

W uzasadnieniu wskazano, iż prowadzone było postępowanie w sprawie dopuszczenia do obrotu i stosowania środka ochrony roślin A. produkcji B. Sp. z o.o. W toku tego postępowania Spółka A. z siedzibą w Japonii pismem z dnia 24 kwietnia 2001 r. zwróciła się z wnioskiem o dopuszczenie jej jako strony do udziału w sprawie. Minister poinformował spółkę A., iż ze względu na brak interesu prawnego nie może być stroną toczącego się postępowania o wyrażenie zgody na dopuszczenie A. do obrotu i stosowania. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister podtrzymał swoje stanowisko. Spółka A. wniosła na powyższe skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 20.12.2001 r. stwierdził nieważność zaskarżonego aktu. Sąd stwierdził przede wszystkim, iż odmowa dopuszczenia do udziału w postępowaniu wymaga zachowania formy postanowienia. Jednocześnie w ocenie NSA organ winien rozpatrzyć argumenty wskazujące na interes prawny spółki A., przy czym nie powinien ograniczać się do przepisów ustawy o ochronie roślin uprawnych, ale także zbadać czy poprzez rejestrację środka nie zostaną naruszone inne przepisy.

Przed wydaniem wyroku przez NSA Minister [...] sierpnia 2001 r. wydał zezwolenie na dopuszczenie do obrotu i stosowania środka A..

W tej sytuacji spółka A. powołując się na wyrok NSA z dnia 20.12.2001 r. pismem z dnia 17.01.2002 r. wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Wznawiając postępowanie Minister stwierdził, , iż spółka A. powinna być uznana za stronę postępowania zakończonego wydaniem zezwolenia z dnia [...].08.2001 r.. W tej sytuacji skoro strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, to wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 kpa.. W ocenie organu jednak, mimo, iż zezwolenie zostało wydane z naruszeniem prawa procesowego, to wadliwość ta nie wpłynęła na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Spółka A. podniosła, iż B. Sp. z o.o. nie może być uznana za producenta środka A. w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie roślin uprawnych, bowiem środek ten wytworzyła z naruszeniem praw A. wynikających z łączącej te spółki umowy z dnia 01.06.1996 r.. W odpowiedzi na powyższy zarzut B. złożyła dokumenty, z których wynika, że została opracowana na jej potrzeby technologia produkcji trzech związków chemicznych niezbędnych do produkcji przedmiotowego środka ochrony roślin.

W konsekwencji zdaniem Ministra rejestracja środka nastąpiła zgodnie z przepisami prawa materialnego, B. spełnił wszelkie przesłanki do uzyskania zezwolenia, a A. nie wykazała, że dysponuje prawami własności intelektualnej do technologii produkcji środka.. Powoływana natomiast umowa cywilna zawarta między tymi podmiotami została rozwiązana, a A. nie wystąpiło na drogę procesu cywilnego w oparciu o jej postanowienia.

Wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez A. z siedzibą w Japonii Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...].02.2004r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu stwierdzono, odpowiadając za zarzuty skarżącego, iż Minister jako datę wszczęcia postępowania z wniosku B. o wydanie zezwolenia na dopuszczenie do obrotu i stosowania środka uznał dzień [...].03.2001 r. w oparciu o pismo Instytutu Ochrony Roślin, który w tamtym stanie prawnym był jednostką odpowiedzialną za koordynację procesu rejestracyjnego środków ochrony roślin. Środek A. oparty na substancji biologicznie czynnej produkcji B. został pozytywnie zaopiniowany przez Państwowy Zakład Higieny (opinia z dn. 23.04.2001 r.) oraz Instytut Środowiska (opinia z dn. 06.04.2001 r.). Przedłożone dowody wskazują, iż środek ten został wyprodukowany na bazie substancji B., nie zaś A..

W skardze do sądu administracyjnego A. z siedzibą w Japonii zarzuciło zaskarżonej decyzji naruszenie art. 15 ustawy z dn. 12.07.1995 r. o ochronie roślin, polegające na błędnym przyjęciu, że B. jako producent środka A. przedłożył w postępowaniu o rejestrację badania wymagane normą tego przepisu, bowiem badania te zostały przedłożone w innym postępowaniu i stanowiły badanie substancji biologicznie czynnej środka A., na którego zezwolenie zostało cofnięte decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...].03.2001 r.

W ocenie skarżącego przy wydaniu decyzji naruszono także art. 146 § 2 kpa poprzez uznanie, że wadliwość stanowiąca naruszenie prawa, która wystąpiła przy wydaniu zezwolenia nr [...] nie wpłynęła na prawidłowe zastosowanie w sprawie prawa materialnego. Nadto naruszono art. 6 kpa i 107 § 3 kpa nakazujące podejmowanie przez organy rozstrzygnięć na podstawie wyłącznie obowiązujących norm prawnych oraz pełne i wyczerpujące wyjaśnienie zawartego w decyzji rozstrzygnięcia.

Skarżący podniósł także naruszenie art. 105 § 1 kpa "poprzez umorzenie z urzędu postępowania z wniosku B. o zmianę producenta".

W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, iż wniosek o dopuszczenie do obrotu preparatu A. został złożony w dn. 19.09.2000 r. jako wniosek o zmianę producenta w zezwoleniu uprzednio wydanym na środek A. produkowany z substancji pochodzenia japońskiego. W związku z decyzją z dn. [...].03.2001 r. o cofnięciu tegoż zezwolenia, postępowanie o zmianę treści zezwolenia (zmiana producenta z japońskiej spółki na B.) powinno zostać umorzone. Tymczasem po [...].03.2001 r. wniosek o zmianę producenta środka A. został przez B. zmodyfikowany na wniosek o rejestrację nowego preparatu A..

Ponadto B. w celu rejestracji substancji swojej produkcji winien złożyć zarówno odrębny wniosek, jak również komplet badań tego konkretnie preparatu, a nie wycofanego z obrotu środka A., co w ocenie skarżącego miało miejsce. Skarżący podnosi, iż przedłożone przez B. badania dotyczą nie preparatu, którego dotyczy postępowanie rejestracyjne, lecz preparatu A. do czego B. nie był uprawniony zgodnie z łączącą strony umową z dnia 01.06.1996 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnośnie zarzutu wykorzystania badań preparatu składającego się ze związków produkcji japońskiej Minister podniósł, że istnieją dokumenty wskazujące, iż przedmiotem badań był środek wyprodukowany na bazie substancji biologicznie czynnych B.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek zarzuty w niej zawarte nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Ze względu na charakter naruszeń stwierdzonych przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie było także możliwe uwzględnienie skargi w sposób w niej wskazany. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, w ocenie zaś Sądu koniecznym było stwierdzenie nieważności obydwu aktów wydanych w sprawie.

Kontrolowana decyzja wydana została w postępowaniu wznowieniowym. Postanowieniem z dn. [...].04.2002 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa wznowił na wniosek A. postępowanie w sprawie z wniosku Przedsiębiorstwa B. Sp. z o.o. o wydanie zezwolenia na dopuszczenie do obrotu i stosowania środka ochrony roślin A., zakończone decyzją ostateczną z dn. [...].08.2001r.

W uzasadnieniu wskazano, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dn. 20.12.2001 r. wypowiedział się, że organ prowadzący postępowanie rejestracyjne powinien był dopuścić spółkę A. do udziału w przedmiotowym postępowaniu i rozpatrzyć argumenty wskazujące na jej interes prawny. W powołaniu się na powyższy wyrok NSA Minister stwierdził, że Spółka A. bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, co skutkuje wznowieniem postępowania.

Otóż należy stwierdzić, że postępowanie wznowieniowe jest dwufazowe. Na etapie wstępnym organ bada, czy żądanie wznowienia opiera się na jednej lub więcej podstaw wznowieniowych wymienionych w art. 145 § 1 kpa i 145 a kpa. Ma obowiązek zatem rozważyć, czy wymienione w treści wniosku o wznowienie postępowania okoliczności mieszczą się w katalogu podstaw wskazanych w art. 145 § 1 kpa i 145 a kpa. Następnie koniecznym jest ustalenie, czy wniosek został złożony w terminie określonym w art. 148 kpa. Stwierdzenie zaistnienia tych okoliczności skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania. W niniejszej sprawie organ zasadnie wydał takie postanowienie, skarżący bowiem zachował termin jednego miesiąca do żądania wznowienia postępowania i wskazał jako podstawę okoliczność mieszczącą się w ustawowym katalogu.

Po wydaniu postanowienia o wznowieniu następuje następna faza tego nadzwyczajnego trybu postępowania polegająca na zbadaniu, czy w istocie zaistniała wskazana przez skarżącego ustawowa podstawa wznowienia tj. czy strona nie brała bez swej winy udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem zezwolenia na dopuszczenie do obrotu i stosowania środka ochrony roślin A.

Obowiązkiem zatem Ministra przede wszystkim było rozważenie na gruncie obowiązujących przepisów czy spółka A. posiada interes prawny w uczestniczeniu w wyżej określonym postępowaniu, a następnie czy nie brała w nim udziału bez własnej winy. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2001 r. (II SA 2645/01), wbrew treści uzasadnienia tego orzeczenia, przyjął, że A. posiada przymiot strony.

W ocenie Sądu nie można wywodzić z uzasadnienia wyżej wymienionego wyroku, iż Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że spółka japońska posiada interes prawny. Zatem bezpodstawne było przyjęcie, iż NSA przesądził kwestię posiadania interesu prawnego. Wyrok ten stwierdza wadliwość działania organów polegającą na przyjęciu przy ustaleniu ewentualnego interesu prawnego spółki japońskiej jedynie przepisów ustawy z dn. 17.07.1995 r. o ochronie roślin uprawnych. W ocenie NSA interes prawny musi wywodzić się z przepisów prawa materialnego, co oznacza obowiązek badania według tego kryterium nie tylko przepisów cytowanej ustawy, lecz także innych aktów prawa powszechnie obowiązującego. Organ rejestrujący środek ochrony roślin nie powinien ograniczać się do przepisów ustawy o ochronie roślin uprawnych , ale także zbadać, czy poprzez rejestrację tego środka nie zostaną naruszone inne przepisy prawa. Mając na uwadze wywód zawarty w uzasadnieniu powołanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, iż Minister nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie wskazanym w tymże uzasadnieniu.

Badając zaistnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 kpa Minister przede wszystkim powinien przeprowadzić postępowanie celem ustalenia czy istnieje przepis prawa materialnego stanowiący źródło istnienia interesu prawnego Spółki A. w tym konkretnym postępowaniu. Powołany bowiem wyżej wyrok NSA z dn. 20.12.2001 r. nie przesądził tej kwestii. Organ winien zbadać, czy podana przyczyna wznowieniowa zaistniała tj. czy rzeczywiście strona nie brała udziału w postępowaniu. Okoliczność, iż spółka A. nie brała udziału w postępowaniu o rejestrację środka A. jest bezsporna. Minister musi jednak ustalić, czy spółka ta może być traktowana jako strona w rozumieniu art. 28 kpa. Nie wyjaśnienie powyższego stanowi rażące naruszenie prawa tj. art. 145 § 1 pkt 4 kpa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji, jak również decyzji poprzedzającej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 i 135 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak na wstępie.

O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 i 205 § 2 powołanej ustawy.