Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "B." Sp. z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 469/19 w sprawie ze skargi "B." Sp. z o.o. w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 grudnia 2018 r. nr BP.502.321.2018.0155.OL14.6888 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie lub sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 12 czerwca 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 469/19 oddalił skargę "B." Sp. z o.o. w S. (dalej: spółka lub skarżąca) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: Inspektor, GITD) z 12 grudnia 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 23 października 2018 r. o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 15 000 zł za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak za przejazd pojazdu bez zezwolenia kategorii VII, w pozostałych przypadkach. Sąd pierwszej instancji oddalając skargę działał na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.).

Spółka zaskarżyła wyrok WSA w Warszawie domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznania sprawy na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono:

I. naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 w zw. z art. 244 § 1 ustawy Kodeks postępowania cywilnego mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na niewłaściwej ocenie materiału dowodowego i przekroczeniu zasad swobodnej oceny dowodów z dokumentów urzędowych – dowodów rejestracyjnych pojazdów poprzez przyjęcie, że przyczepa o numerze rejestracyjnym [1] stanowi samodzielny pojazd trzyosiowy odrębny od naczepy [2], podczas gdy takie stwierdzenie jest sprzeczne ze stanem faktycznym, bowiem zarówno konstrukcja przedmiotowej przyczepy, jak i treść dokumentu urzędowego – dowodu rejestracyjnego prowadzą do wniosku, iż nie stanowi ona odrębnego pojazdu;

II. naruszenie prawa materialnego, tj.:

2. art. 62 pkt 4 i 4b w zw. z art. 2 pkt 31, 50 i 52 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm.; dalej: p.r.d.) poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że kontrolowany zespół pojazdów składał się z trzech pojazdów i jego przejazd wymagał zezwolenia, podczas gdy zespół ten w rzeczywistości składał się z dwóch pojazdów, dla której to liczby zezwolenie nie jest wymagane;

3. ewentualnie, niezastosowanie art. 140aa ust. 4 pkt 1a p.r.d. poprzez ich niezastosowanie i oddalenie skargi, w sytuacji gdy z uwagi na dochowanie należytej staranności przez skarżącą zachodziła podstawa do umorzenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej.

W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie przedstawiła argumenty mające świadczyć o trafności zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Inspektor wniósł o jej rozpoznanie na rozprawie.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2023 r., na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2021, poz. 2095 ze zm.) sprawa została skierowana do rozpoznania w dniu 21 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, o czym zostali poinformowani strony i uczestnicy postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd drugiej instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego załatwienia sprawy.

W myśl art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Oznacza to, że sąd drugiej instancji nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i sąd pierwszej instancji. Wobec powyższego NSA odstąpił od przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu, przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna spółki oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji, co do zasady, NSA w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty procesowe, a dopiero w dalszej dokonuje oceny stosowania prawa materialnego. Zachowanie takiej kolejności rozpoznawania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego może być dokonana dopiero wówczas, gdy zostanie ustalone, że stan faktyczny sprawy jest niesporny, albo że nie został on skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym.

Skarga kasacyjna spółki nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

Niezasadność skargi kasacyjnej spółki ma oparcie w dwóch płaszczyznach, a więc formalnej i merytorycznej. W tym pierwszym obszarze należy stwierdzić, że skarga kasacyjna spółki nie spełnia prawem określonych wymogów formalnych, zatem jest środkiem prawnym, który nie daje podstaw do oceny zaskarżonego wyroku w pełnym zakresie jaki wynikałby ze stawianych zarzutów. Sąd drugiej instancji zauważa i podkreśla, że skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym to sformalizowany środek prawny. Z tego powodu może być sporządzona przez określony prawem katalog osób, które jako podmioty profesjonalne mają gwarantować dopełnienie wymogów stawianych tej skardze przez ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślić trzeba, że tylko formalnie poprawna skarga kasacyjna może być podstawą skutecznej kontroli skarżonego wyroku. Braki w tym zakresie czynią skargę niedopuszczalną, jeżeli dotyczą wad związanych z nadaniem jej biegu lub przedmiotem zaskarżenia, albo ograniczają w sposób istotny zakres kontroli wyroku, co ma miejsce wówczas, gdy na podstawie jej uzasadnienia można jednak jednoznacznie ustalić zakres naruszeń podnoszonych przez stronę w stosunku do skarżonego wyroku oraz ich istotę. Możliwość taka jest konsekwencją uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1, w której złagodzono formalizm skargi kasacyjnej, dopuszczając do merytorycznego rozpoznania te z nich, które są formalnie wadliwe, ale dają sądowi drugiej instancji możliwość ustalenia treści stawianych naruszeń.

Warunek taki spełniają te skargi kasacyjne, które zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wskazują naruszone przepisy (zarzuty) i wyjaśniają w uzasadnieniu istotę tych naruszeń oraz wskazują poprawne – zdaniem strony – stosowanie przepisów, których naruszenie skarżąca zarzuca. W praktyce oznacza to, że NSA może rozpoznać skargę kasacyjną dotkniętą wadami w sytuacji, gdy zarzut jest wadliwy, ale w uzasadnieniu skargi jest wyjaśnione na czym polega naruszenie konkretnych przepisów objętych zarzutami. Oznacza to, że uzasadnienie skargi kasacyjnej musi być konkretne, a więc odnosić się do jednoznacznie wskazanych przepisów prawnych. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna tylko częściowo wypełnia przedstawione warunki.

Wprawdzie stawia ona zarzuty w podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. i podnosi naruszenie art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 i art. 244 § 1 k.p.c., jednak w ogóle nie wykazuje na czym polegało naruszenie przepisów objętych zarzutem przez skarżony wyrok. Ogólne uwagi na temat ustaleń faktycznych sprawy, w której zapadł skarżony wyrok nie są uzasadnieniem spełniającym wymogi prawa. Z tego też powodu NSA nie może oceniać wyroku sądu pierwszej instancji z punktu widzenia tak ujętych zarzutów.

Natomiast merytorycznej oceny można dokonać w zakresie zarzutów naruszenia prawa materialnego. Wprawdzie i te są formalnie ułomne, bowiem nie wskazują przepisów naruszonych przez sąd pierwszej instancji, to jednak z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że spółka zarzuca błąd wykładni w zakresie art. 64 pkt 4 i 4b w związku z art. 2 pkt 31, art. 50 i art. 52 p.r.d. polegający na błędnym przyjęciu przez organy i sąd pierwszej instancji, że kontrolowany zespół pojazdów składał się z trzech pojazdów i przejazd nim wymagał zezwolenia.

Odnosząc się do tak ujętego zarzutu NSA stoi na stanowisku, że zarówno organy transportu drogowego, jak i WSA w Warszawie poprawnie przyjęły, że pojazdem jest ciągnik, naczepa i przyczepa, jeżeli każdy z tych elementów mechanicznych ma swoje indywidualne oznaczenie na etapie wprowadzania (dopuszczania) do ruchu, a więc posiada własny nr VIN oraz spełnia wymogi, by być przedmiotem odrębnej rejestracji, bowiem na gruncie przepisów objętych zarzutem tylko pojazd w rozumieniu prawnym może być zarejestrowany. Z tego powodu trafnym jest pogląd sądu pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie zespół pojazdów składał się z trzech pojazdów, a to oznacza, że jego przejazd mógł się odbywać na podstawie stosownego zezwolenia. Brak zezwolenia musi skutkować uznaniem, że przejazd zespołem pojazdów nienormatywnych naruszał prawo, a to było wystarczającą podstawą do wymierzenia kary za przejazd pojazdu nienormatywnego jak za przejazd pojazdu bez zezwolenia kategorii VII. W konsekwencji prowadzi to do przyjęcia, że niezasadny jest zarzut kasacyjny podnoszący naruszenie art. 140aa ust. 4 pkt 1a p.r.d., bowiem w rozpoznawanej sprawie nie było podstaw do umorzenia postępowania w sprawie nałożenia kary.

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.