Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 3 grudnia 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń A.S., M.S., J.T., M.G., K.P., M.S. i A.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Po 267/25 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skarg T.M. i K.N. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lutego 2025 r., nr WOA.7721.138.2024.MSK w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, 2. zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 100 zł na rzecz A.S. tytułem uiszczonego wpisu od zażalenia, 3. zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 100 zł na rzecz A.T. tytułem uiszczonego wpisu od zażalenia.

Postanowieniem z 15 lipca 2025 r., II SA/Po 267/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Poznaniu, w sprawie z wniosku K.N., wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WWINB) z 18 lutego 2025 r., nr WOA.7721.138.2024.MSK, w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku.

W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że K.N. (skarżący) wniósł skargę na opisaną w rubrum postanowienia decyzję WWINB, która utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Poznania z 24 kwietnia 2024 r. nakazującą K.N. i T.M. przywrócenie poprzedniego sposobi użytkowania budynku znajdującego się na nieruchomości przy ul. [...] w P., poprzez zaprzestanie wykorzystywania budynku jako użyteczności publicznej w zakresie sportu i rekreacji. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł, że przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego, co jest istotą decyzji WWINB, spowoduje konieczność wypowiedzenia umowy najmu z podmiotem prowadzącym zajęcia sportowe i rekreacyjne w spornym budynku, a określoną grupę osób pozbawi możliwości zadbania o swoje zdrowie.

W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy w pełni podtrzymał swoje stanowisko, ale nie odniósł się do wniosku o wstrzymanie jego decyzji.

Wskazując na powyższe, sąd pierwszej instancji podzielił obawy skarżącego, że wypowiedzenie umowy najmu podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą o charakterze zbieżnym ze sposobem użytkowania spornego budynku może być trudną do odwrócenia szkodą związaną z wykonaniem zaskarżonej decyzji. Konsekwencje cywilnoprawne, a także finansowe mogą być szkodliwe dla skarżącego. Chociaż skarżący nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej, to sąd a quo nie miał wątpliwości, że powaga potencjalnych konsekwencji wykonania decyzji WWINB może być niewspółmierna.

Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli A.S., M.S., J.T., M.G., K.P. i M.S., wskazując, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm., Ppsa). W ocenie żalących się w rozpatrywanej sprawie sąd wojewódzki skupił się wyłącznie na ewentualnych konsekwencjach ekonomicznych dla strony skarżącej (wynajmującego), całkowicie pomijając zagrożenia i szkody dotyczące mieszkańców sąsiednich nieruchomości. Zdaniem wnoszących zażalenie sąd pierwszej instancji przyjął jednostronną perspektywę, wskazując na potencjalne straty finansowe wynikające z wypowiedzenia umowy najmu lokalu wykorzystywanego przez siłownię. Tymczasem nie odniósł się w żaden sposób do trwającego od lat naruszenia prawa w postaci samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku, znacznego hałasu i drgań generowanych przez zajęcia typu crossfit, dewastacji mienia i spadku wartości nieruchomości.

Żalący się podnoszą, że zaskarżone postanowienie całkowicie ignoruje interes publiczny i społeczny – prawa mieszkańców do życia w spokoju, bezpieczeństwie oraz do ochrony mienia. Budynek, w którym prowadzone są zajęcia nie posiada jakiejkolwiek izolacji akustycznej, co za tym idzie nie jest kompletnie dostosowany do prowadzenia zajęć generujących tak duży hałas i drgania. Prowadzenie działalności rekreacyjno-sportowej w tym budynku odbywa się wbrew jego przeznaczeniu i bez wymaganych zezwoleń. Sąd wojewódzki, udzielając ochrony tymczasowej, de facto legitymizuje samowolę budowlaną i naraża sąsiednie budynki na szkody.

Żalący się, jako mieszkańcy budynku przy ul. [...] odnotowali ponadto: pękające ściany, hałas i drgania, utratę możliwości spokojnego użytkowania lokali. Dysponują nagraniami z zajęć oraz wypowiedziami współwłaściciela obiektu świadczącymi o celowym eskalowaniu konfliktu. Z uwagi na powyższe żalący wnoszą o uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w Poznaniu i odmowę wstrzymania wykonania decyzji WWINB.

Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł także A.T., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie, oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonalności oraz zasądzenie na rzecz uczestnika zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu uczestnik postępowania zarzuca błędną wykładnię art. 61 § 3 Ppsa polegającą na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a nadto przez wydanie tego postanowienia w sytuacji, w której wniosek o wstrzymanie nie został należycie uzasadniony (co oznacza faktycznie niedopuszczalne działanie przez sąd z urzędu w tym zakresie).

W ocenie w/w żalącego się sama utrata dochodów z czynszu najmu nie może zostać uznana samoczynnie za "znaczną szkodę" (zwłaszcza w sytuacji, w której sąd nie miał wiedzy o sytuacji finansowej skarżącego) i słusznie została przez sąd określona wyłącznie jako "szkodliwa". Co jednak umknęło sądowi to okoliczność, że samo wystąpienie szkody ("szkodliwość" wykonania decyzji) nie może zostać uznana za dostateczną przesłankę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż godziłoby to w zasadę trwałości decyzji administracyjnych oraz zasadniczej niedewolutywności skarg do sądów administracyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenia zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 1 Ppsa, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Reguła zatem jest niesuspensywność skargi sądowoadministracyjnej Stosownie zaś do art. 61 § 3 Ppsa, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

Uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest uzależnione od działań podjętych przez podmiot domagający się przyznania mu tego rodzaju ochrony. Nie może on przy tym powołać się wyłącznie na niebezpieczeństwo powstania jakiejkolwiek szkody, lecz musi wykazać, że szkoda, która powstanie na skutek wykonania decyzji, będzie "znaczna", a skutki wykonania decyzji trudne do odwrócenia. Oznacza to, że obowiązek dowodzenia w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy, a nie na sądzie. Sąd jedynie ocenia, czy w istocie wskazana przez stronę szkoda ma znaczny rozmiar lub istnieje niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu skarżący winien tak określić szkodę lub w taki sposób wskazać skutki, które nastąpiłyby w związku z wykonaniem decyzji, by sąd mógł stwierdzić w oparciu o konkretne dane, okoliczności, dokumenty, że wielkość szkody jest znaczna, a skutki trudne do odwrócenia. Przy czym należy zauważyć, że przez pojęcie "znacznej szkody" należy rozumieć taką szkodę majątkową i niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Można o niej mówić również, jeżeli rozmiary szkody spowodowanej wykonaniem zaskarżonej decyzji są większe niż zwykle wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Natomiast "trudne do odwrócenia skutki" to takie prawne lub faktyczne konsekwencje, które powodują trwałą zmianę, przy czym powrót do stanu poprzedniego następuje tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zapatrywania sądu pierwszej instancji, że w realiach przedmiotowej sprawy zaszły przesłanki do udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej. Argumentacja zawarta we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji była na tyle ogólna, że nie mogła przemawiać za jego zasadnością. Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych obrazujących jego aktualną sytuację materialną i finansową. Określone twierdzenia o utracie dochodów wskutek rozwiązania umowy najmu spornego budynku – wbrew ocenie sądu pierwszej instancji – nie mogły świadczyć o niebezpieczeństwie wyrządzania znacznej szkody, skoro we wniosku nie zawarto wyliczeń ewentualnej szkody i nie przedstawiono konkretnych danych odnoszących się do sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego.

Podkreślić ponownie należy, że uwzględnienie wniosku na podstawie art. 61 § 3 Ppsa może nastąpić w sytuacji wyjątkowej, zagrażającej chronionym dobrom strony skarżącej. Nie chodzi zatem o niebezpieczeństwo wyrządzenia jakiejkolwiek szkody, ale takiej, która może przybrać znaczne rozmiary. Tymczasem skarżący wraz z wnioskiem nie przedłożył żadnej dokumentacji świadczącej o tym, że utrata dochodu z najmu spornego budynku może rzeczywiście spowodować znaczną szkodę w jego majątku w rozumieniu art. 61 § 3 Ppsa.

Nie można tym samym zgodzić się z sądem wojewódzkim, który przyjął, że w okolicznościach niniejszej sprawy wykazano, aby wykonanie decyzji do czasu zakończenia postępowania sądowego mogło wywołać nieodwracalne skutki. Skarżący nie przestawił swojej sytuacji finansowej i majątkowej, zatem nawet potencjalny spadek dochodów z utraty kwoty najmu spornego budynku (przy tym zupełnie skarżący nie podał, o jaką to kwotę w stosunku miesięcznym chodzi) nie mógł uzasadnić zastosowania art. 61 § 3 Ppsa i odstępstwa od reguły ujętej w art. 61 § 1 Ppsa. Jak już wyżej zaznaczono, to na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania, że w danej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W interesie strony skarżącej leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na ziszczenie się przesłanek z art. 61 § 3 Ppsa oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dowodami.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 61 § 3 Ppsa, orzekł jak w sentencji.

Sąd nie orzekał o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego z wniosku A.T. zawartego w jego zażaleniu, albowiem wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 (art. 209 Ppsa). Postanowienie wydane w przedmiotowej sprawie nie należy do żadnej z tych kategorii orzeczeń.

Zwrot uiszczonych przez żalących się wpisów znajduje uzasadnienie w treści art. 232 § 1 pkt 2 Ppsa w zw. z art. 2 ustawy z 12 września 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2025, poz. 1427).