Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Po 887/16 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 17 listopada 2016 r. o sygn. akt III SA/Po 887/16, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił A. P. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: Dyrektor) z dnia [...] czerwca 2016 r., ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego – 127 779,96 zł.

Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że A. P. został wezwany do uiszczania kwoty 2000 zł wpisu od skargi na powyższą decyzję w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W dniu 29 sierpnia 2016 r. wezwanie odebrała osoba upoważniona do odbioru korespondencji, o treści którego poinformowała przebywającego na urlopie, poza granicami kraju od 26 sierpnia 2016 r., skarżącego. Skarżący uiścił wpis 6 września 2016 r. i wniósł o przywrócenie terminu, powołując się na wyjazd zagraniczny i planowany powrót do Polski 5.09.2016 r. Na skutek awarii samochodu skarżący ostatecznie przyjechał do Polski 6 września 2016 r. i tego dnia przelał kwotę wpisu na konto Sądu. Do wniosku załączył oświadczenia mechanika samochodowego oraz pracownika sekretariatu w swoim przedsiębiorstwie, mające uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. Mechanik wyjaśnił, że dostał polecenie udania się do D. w Niemczech w związku z awarią pojazdu skarżącego 5.09.2016 r., na miejsce dotarł o godz. 18, usunął awarię w około 3 godziny i wraz ze skarżącym wrócili do Polski 6.09.2016 r. ok. 2 w nocy; pracownik sekretariatu wyjaśnił, że skarżący odebrał sądowe wezwanie do uiszczenia wpisu w firmie 6.09.2016 r.

Oceniając zachowanie skrzącego Sąd I instancji uznał, że ponosi on winę za niedochowanie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Sąd zauważył, że skarżący miał wiedzę o obowiązku opłacenia skargi oraz o skutkach niedochowania terminu do jej opłacenia. Mimo to chciał uiścić wpis w ostatnim dniu, czyli po powrocie do kraju. W sytuacji gdy samochód, którym skarżący podróżował uległ awarii, skarżący podjął czynności zmierzające do jej usunięcia, lecz nie podjął żadnych kroków w celu realizacji obowiązku uiszczenia wpisu. Za oczywiste przyjął Sąd, że awaria samochodu jest zdarzeniem nagłym i niespodziewanym, za które skarżący winy ponosić nie może, jednak stwierdził, iż skarżący zadbał o to, aby podjąć kroki w celu naprawy samochodu i ukończenia podróży, a nie zadbał o dochowanie terminu do opłacenia skargi. Skoro doszło do awarii i skarżący polecił swojemu pracownikowi aby ten przyjechał w okolice D., to skarżący wiedział, że przedłuży się jego powrót do kraju, więc mógł dokonać przelewu (np. internetowo) lub polecić osobie trzeciej aby dokonała opłacenia skargi. Z powyższych powodów WSA stwierdził, że skarżący nie dołożył należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, co przywrócenia terminu nie uzasadnia.

W zażaleniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) A. P. domagał się zmiany postanowienia Sądu z dnia 17 listopada 2016 r. i przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Składający zażalenie wyjaśnił, że nie jest właścicielem przedsiębiorstwa [A.], które ma siedzibę pod adresem podanym przez niego do korespondencji (z którego korzysta grzecznościowo, gdyż w godzinach urzędowania zawsze przebywają tam osoby mogące podejmować korespondencję; do skarżącego korespondencja nie docierała, bo często wyjeżdża za granicę, więc ten adres podaje) i nie mógł zlecić osobom tam pracującym – ich oświadczenia załączył do wniosku o przywrócenie terminu – dokonania przelewu wpisu od skargi, ponieważ nie są jego pracownikami. Zatrudniony w [A.] mechanik zgodził się przyjechać do Niemiec i pomóc skarżącemu ze względu na znajomość z nim. Poza tym skarżący wyjaśnił, że nie jest przedsiębiorcą, tylko prowadzi gospodarstwo rolne, a zdarzenie losowe w postaci awarii samochodu, uniemożliwiło mu powrót do kraju dnia 5.09.2016 r. jak planował i uiszczenie wpisu w terminie. Za bezpodstawne uznał skarżący wskazanie Sądu, iż mógł dokonać przelewu internetowo lub polecić dokonanie przelewu osobie trzeciej, mimo że nie miał komu zlecić wyłożenia za siebie 2000 zł. Błędne jest wobec powyższego przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnił wystarczająco braku winy w uchybieniu terminu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie jest zasadne.

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W przepisie art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r. o sygn. akt I PKW 273/99, publik. OSNAP z 2000 r. nr 20, poz. 757).

Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia NSA: z dnia 10.09.2010 r. o sygn. akt II OZ 849/10, z dnia 2.10.2002 r. o sygn. akt V SA 793/02, publik. Monitor Prawniczy z 2002 r. nr 23, poz. 1059).

W ocenie NSA kontrolowane postanowienie, którym WSA w Warszawie odmówił A. P. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi jest zgodne z prawem, ponieważ skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminowi.

Wprawdzie pisemne motywy orzeczenia są wadliwe w tej części, w której Sąd za pracowników skarżącego uznał zarówno udzielającego skarżącemu pomocy mechanika samochodowego, jak też osobę, która odebrała adresowane do skarżącego wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, zatrudnione w przedsiębiorstwie K. P. [A.], zaś samego skarżącego za przedsiębiorcę, mimo że jest on producentem rolnym, to jednak pozostałe rozważania Sądu i płynąca z nich konkluzja są prawidłowe, bo Sąd słusznie stwierdził, że skarżący dopuścił się w tej sprawie niedbalstwa, czyli nie dołożył należytej staranności w załatwianiu własnych spraw.

Jest tak dlatego, że skarżący na urlopie w Niemczech przebywał od 26 sierpnia 2016 r., a nieopłaconą skargę złożył do WSA 20 lipca 2016 r., czyli bez mała na miesiąc przed wyjazdem. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący był osobą nieporadną życiowo, dla której niezrozumiałe są elementarne czynności związane z wszczęciem procesu przed sądem administracyjnym, zatem bez wątpienia powinien mieć świadomość, że skoro zaskarżył decyzję nakazującą zwrot płatności rolniczej (opiewającą na ponad 127 tyś. zł), to spoczywa na nim prawny obowiązek opłacenia skargi (art. 214 § 1 p.p.s.a.), o co zostanie niechybnie przez Sąd wezwany (art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a.).

Zdaniem NSA skarżący, przewidując, że WSA takie wezwanie do niego skieruje i udając się na urlop przed jego otrzymaniem, winien tak pokierować swoimi sprawami, aby odebrać i wykonać wezwanie w terminie, a jeżeli, będąc za granicą, obiektywnie nie mógł odebrać wezwania i skorzystał w tym celu z pomocy innej osoby (która wezwanie odebrała oraz niezwłocznie telefonicznie poinformowała skarżącego o jego treści), to uznać należy, iż skarżący – zdając sobie sprawę, że jego samochód uległ za granicą awarii i z tego powodu może nie dotrzymać terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, ponieważ nie dojedzie na czas do Polski by opłacić wpis – nie dołożył choćby minimum staranności w załatwianiu własnych spraw. Nie zwrócił się bowiem o pomoc do tej samej osoby co odebrała wezwanie lub do innej osoby aby w terminie dokonała wymaganej czynności procesowej w imieniu i na rzecz skarżącego.

Trzeba mieć także na uwadze, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż nie mógł w terminie opłacić wpisu samodzielnie, korzystając w tym celu – na co zasadnie wskazał Sąd I instancji w kontrolowanym postanowieniu – z powszechnie dostępnych środków komunikowania się na odległość (przelew internetowy).

W opisanych okolicznościach trudno uznać, że skarżący dołożył wszelkich starań w przezwyciężeniu obiektywnej przeszkody w dochowaniu terminu do uiszczenia wpisu, tym bardziej że przecież potrafił należycie zadbać o swoje nie cierpiące zwłoki sprawy i zorganizować naprawę uszkodzonego samochodu, jak również odbiór korespondencji w firmie [A.] przez osoby trzecie, jednak, nie wiedzieć czemu, co do zapłaty wpisu w terminie takimi umiejętnościami się już nie wykazał.

W sytuacji gdy jedynymi okolicznościami mającymi uprawdopodobnić brak winy A. P. w uchybieniu terminowi w rozumieniu art. 87 § 2 p.p.s.a. pozostają wyłuszczone we wniosku o przywrócenie terminu i piśmie wniosek ten uzupełniającym, wyjazd zagraniczny oraz nagła awaria samochodu w ostatnim dniu termin do uiszczenia wpisu, podtrzymane następnie w zażaleniu, to NSA nie dostrzega podstaw do uchylenia kontrolowanego postanowienia Sądu, odmawiającego skarżącemu stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócenia uchybionego 1 dzień terminu do uiszczenia wpisu od skargi.

Niezbędne jest jeszcze wyjaśnienie, że NSA nie podważa oświadczonego przez skarżącego i mechanika samochodowego faktu awarii samochodu skarżącego i zgadza się ze stanowiskiem, iż awaria samochodu jest zdarzeniem nagłym, jednakże uznaje, iż wystąpienie takiego zdarzenia, samo w sobie, nie może usprawiedliwiać braku winy w uchybieniu terminu.

Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.