Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego [...] we Wrocławiu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 września 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 560/22 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 maja 2023 r,. sygn. akt IV SA/Wr 560/22 w sprawie ze skargi J. K. na zarządzenie Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego [...] we Wrocławiu z dnia 14 lipca 2022 r., nr 25/2022 w przedmiocie odwołania z funkcji wicedyrektora szkoły podstawowej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 6 września 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

we Wrocławiu odmówił organowi przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wskazał, że wyrokiem z 31 maja 2023 r. sąd ten uchylił zaskarżone zarządzenie, zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania i zwrócił stronie skarżącej kwotę uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Pismem z 28 lipca 2023 r. pełnomocnik organu wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga ta, jako wniesiona po terminie, została odrzucona postanowieniem z 16 sierpnia 2023 r.

Pismem wniesionym w dniu 30 sierpnia 2023 r. pełnomocnik organu złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 maja 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 560/22. W uzasadnieniu wskazał, że działa w ramach utworzonego przez Urząd Miasta Wrocławia oddziału świadczącego pomoc prawną na rzecz jednostek oświatowych. Dział prawny dla spraw oświatowych posiada wspólny ze wszystkimi działami jednostki Zespół Obsługi i Administracji, zajmujący się m.in. wysyłką korespondencji. Wraz z otrzymaniem postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej pełnomocnik organu dowiedział się, że w toku czynności administracyjnych doszło do pomyłki w zakresie zaadresowania koperty, tj. zamiast do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przesyłka została nadana na adres Naczelnego Sądu Administracyjnego. W ocenie organu omyłkowe zaadresowanie koperty bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego w obecnym stanie rzeczy nie stanowi winy pełnomocnika, wobec czego wniosek zasługuje na uwzględnienie.

Sąd pierwszej instancji, odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wskazał, że pełnomocnik organu nie dochował wymaganej od niego staranności i dbałości o interesy procesowe mocodawcy. Nie sposób zgodzić się z pełnomocnikiem organu, że błędne zaadresowanie koperty bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez pracownika Zespół Obsługi i Administracji nie stanowi winy pełnomocnika w uchybieniu terminu. Jeżeli pracownik administracyjny odpowiedzialny za wysłanie skargi kasacyjnej do sądu dopuszcza się zaniedbania, to jest ono traktowane jako wina pełnomocnika profesjonalnego, który jako jego przełożony zlecił mu wykonanie takiego zadania. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy jednostki jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu. Dla oceny winy pełnomocnika pozostaje zatem bez znaczenia powoływana we wniosku okoliczność, że czynność adresowania i wysyłki pisma była wykonywana przez pracownika, a nie jego samego, a więc że błąd popełnił pracownik, a nie on sam. Zaniedbania personelu, którym posługuje się profesjonalny pełnomocnik, obciążają bowiem jego samego, a zatem nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu.

W konsekwencji sąd pierwszej instancji uznał, że w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik organu nie wykazał braku winy w niedotrzymaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i odmówił przywrócenia terminu, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: "p.p.s.a.").

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł organ. Pełnomocnik ponownie podkreślił, że jest zatrudniony w Zespole Radców Prawnych Centrum Usług Informatycznych i nie nadzoruje procesów Zespołu Obsługi i Administracji, wobec czego nie może odpowiadać za zaniechania tej jednostki organizacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z takim wnioskiem należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z takim wnioskiem należy dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że okoliczności przedstawione przez pełnomocnika organu we wniosku nie dają podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Należy w pełni podzielić stanowisko tego sądu, zgodnie z którym za nieprawidłowe zaadresowanie korespondencji ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zamiast do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, odpowiada pełnomocnik, jako osoba wysługująca się Zespołem Obsługi i Administracji w ramach wysyłania korespondencji sądowej. Dla wyniku niniejszej sprawy wpadkowej bez znaczenia jest fakt, że pełnomocnik organu nie ma żadnego wpływu na organizację pracy ww. Zespołu, a Zespół ten zapewnia obsługę kancelaryjną jego Zespołu Radców Prawnych. W istocie, aby przedmiotowy wniosek zasługiwał na uwzględnienie, to pełnomocnik organu powinien w nim wskazać usprawiedliwione przyczyny błędnego nadania korespondencji przez pracownika Zespołu Obsługi i Administracji, bowiem de facto to z jego ew. błędu wyniknęło uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

W orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym podmiot skarżący, który zlecił dokonanie czynności osobie trzeciej, ponosi odpowiedzialność za wybór tej osoby i jej działanie w powierzonym zakresie. Wina osoby trzeciej, która obciąża stronę postępowania, może dotyczyć bowiem zarówno pełnomocnika strony, jak i innych osób, którymi strona się wysługuje (por. postanowienie z dnia 7 listopada 2013 r., sygn. akt I FZ 425/13, Lex 1397101). Zdaniem Sądu to organ ponosi odpowiedzialność za właściwą organizację wewnętrznej pracy, a więc odpowiada za powierzenie czynności procesowej, jaką jest zaadresowanie i nadanie korespondencji sądowej, Zespołowi Obsługi i Administracji, którym to mimowolnie wysłużył się pełnomocnik organu, nadając błędnie korespondencję sądową. Innymi słowy, niezależnie od tego czy zawinił bezpośrednio fachowy pełnomocnik organu, czy też osoba, której organ powierzył dokonanie czynności procesowej, a za której działanie jest odpowiedzialny, to błędne zaadresowanie przedmiotowej przesyłki (co spowodowało, że nie dotarła ona we właściwym trybie na czas) przez osobę trzecią obciąża konsekwencjami sam organ. W przedmiotowej sprawie organ we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, w związku z czym nie zasługiwał on na uwzględnienie, o czym prawidłowo orzekł sąd pierwszej instancji.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.