Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 lutego 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1049/17 o oddaleniu wniosku I.C. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Izabeli Ostrowskiej od orzekania w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 1049/17 ze skargi I.C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2017 r., znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania nieważnościowego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 28 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek I.C. (dalej jako "skarżąca") o wyłącznie sędziego WSA Izabeli Ostrowskiej od orzekania w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2017 r. w przedmiocie umorzenia postępowania nieważnościowego.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że na rozprawie w dniu 16 lutego 2018 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o wyłączenie sędziego Izabeli Ostrowskiej, ponieważ sędzia orzekała w sprawie VII SA/Wa 1796/15 zakończonej nieprawomocnym wyrokiem z 30 listopada 2016 r., w którym rozstrzygano kwestię przymiotu strony skarżącej w tym postępowaniu.

Oddalając wniosek Sąd I instancji wskazał, że w tej sprawie nie zachodzi żadna okoliczność, wymieniona w art. 18 i 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej jako "p.p.s.a."), która uzasadniałaby wyłączenie sędziego od orzekania w tej sprawie. Sąd I instancji wyjaśnił, że w powołanej przez skarżącą sprawie VII SA/Wa 1796/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącej na decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] czerwca 2015 r., umarzającą postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniem skarżącej od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z [...] grudnia 2014 r. Natomiast niniejsza sprawa dotyczy decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2017 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] maja 2016 r. umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z [...] grudnia 2014 r. Taka sytuacja nie wypełnia przesłanki wyłączenia z art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca.

Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 19 p.p.s.a. przez oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego, pomimo zaistnienia przesłanek do jego uwzględnienia. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a. przez sporządzenie lakonicznego uzasadnienia, w szczególności w odniesieniu do podstaw rozstrzygnięcia i wyjaśnienia podnoszonych przez skarżącą okoliczności stanowiących podstawę do wyłączenia sędziego.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wyłączenie sędziego Izabeli Ostrowskiej od orzekania w tej sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli związków z rozpoznawaną sprawą, które uzasadniałaby wyłączenie od orzekania. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza przyczynami wyłączenia z mocy samego prawa - art. 18 § 1 p.p.s.a. - wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego na mocy art.19 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w tej sprawie. Brak było podstaw do wyłączenia sędziego zgodnie z wnioskiem skarżącej. Nie zaszła bowiem żadna z okoliczności, o których stanowi art. 18 p.p.s.a. Ponadto podniesione przez skarżącą argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 19 p.p.s.a. W szczególności nie jest taką okolicznością subiektywne przekonanie skarżącej o braku bezstronności sędziego wynikające z orzekania w innej sprawie dotyczącej skarżącej. Przesłanką uzasadniającą wyłączenie sędziego nie jest "powstanie wątpliwości co do bezstronności sędziego", ale zaistnienie okoliczności takie wątpliwości uzasadniających. Chodzi więc o obiektywnie postrzegane okoliczności, które mogą uzasadniać powstanie wątpliwości, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. Skarżąca nie wykazała, że okoliczności takie zaistniały, ponieważ nie ma takiego charakteru przekonanie strony, że wydane przez sędziego rozstrzygnięcie w innej sprawie jest nieprawidłowe. Oparcie instytucji wyłączenia sędziego jedynie na subiektywnym przekonaniu strony, że sędzia "orzeka błędnie", z naruszeniem przepisów i stronniczo, niweczyłoby całkowicie podstawowe zasady sprawowania przez sądy wymiaru sprawiedliwości – zasadę niezawisłości i niezależności sędziego. Środkiem mogącym podważyć niezgodne z prawem rozstrzygnięcie sądu jest natomiast stosowny środek odwoławczy, taki jak skarga kasacyjna lub zażalenie. Nie może zatem świadczyć o bezstronności sędziego okoliczność, że orzekał już o legalności innej, wydanej w postępowaniu zwyczajnym decyzji organu odwoławczego o umorzeniu postępowania odwoławczego, nawet jeżeli przedmiotem obecnie przeprowadzanej kontroli jest decyzja wydana w ramach postępowania nadzwyczajnego dotyczącego decyzji wydanej w trybie zwykłym przez organ I instancji. Bez znaczenia jest przy tym, że w obu przypadkach ocena sądu administracyjnego dotyczy interesu prawnego skarżącej. Zasady wyłączenia sędziego w przypadku przeprowadzenia kontroli legalności decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym i nadzwyczajnym zostały określone w art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Ustawodawca ograniczył krąg przypadków, w których orzekanie przez sędziego może powodować jego wyłączenie, tylko do przypadków dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, sędzia brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Brak jest podstaw do przyjęcia, że kontrola legalności decyzji wydawanych wobec tej samej strony, która nie mieści się w granicach zakreślonych przez art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., uzasadnia wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 tejże ustawy.

Sędzia, której dotyczył wniosek, złożyła wymagane oświadczenie w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (przykładowo postanowienia NSA z 12 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 147/12, z 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13 oraz z 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14, dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca nie wskazała ani nawet nie uprawdopodobniła żadnych okoliczności, które uzasadniałyby wniosek, należało więc uznać zarzuty w tej kwestii za nietrafne. Uzasadnienie Sądu I instancji jest prawidłowe i odnosi się do wszystkich podnoszonych przez skarżącą okoliczności. Stąd też zarzuty zażalenia nie zasługiwały na uwzględnienie.

Z tych względów i na podstawie art. 184 w z związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.