I OSK 1223/07 - Wyrok

Data orzeczenia	2008-05-15	
Data wpływu	2007-08-03	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Janina Antosiewicz
Jolanta Sikorska /sprawozdawca/
Wojciech Chróścielewski /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6320 Zasiłki celowe i okresowe	
Hasła tematyczne	Pomoc społeczna	
Sygn. powiązane	IV SA/Gl 315/06	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2004 nr 64 poz 593; art. 2 ust. 1; Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270; art. 184;  Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędziowie Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 marca 2007r. sygn. akt IV SA/Gl 315/06 w sprawie ze skargi H. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu sprawy ze skargi H. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. z dnia [...] nr SKO [...] w przedmiocie zasiłku celowego, wyrokiem z dnia 29 marca 2007r. sygn. akt IV SA/GI 315/06 oddalił skargę.

W uzasadnieniu podał, że decyzją z dnia [...] nr [...], Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.-B., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta na podstawie art. 3,7,8, 13 ust. 1, 17 ust. 1 pkt 5, 39 ust. 2, i 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz. 593 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa o pomocy społecznej) i art. 104 k.p.a. odmówił H. H. przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów związanych z "wyrobieniem dowodu osobistego", wykonaniem do niego zdjęć oraz specjalistycznymi konsultacjami lekarskimi, ponieważ przebywa on w Areszcie Śledczym, obywając karę pozbawienia wolności. Wskazał, że przepis art. 13 ust. 1 powołanej ustawy wyłącza możliwość uzyskania prawa do świadczeń z pomocy społecznej przez taką osobę. Nadto organ zauważył, że przebywając w jednostce penitencjarnej wnioskodawca ma zaspokojone podstawowe potrzeby życiowe oraz podstawową opiekę medyczną.

W odwołaniu od tej decyzji H. H. wniósł o zmianę powyższej decyzji, podnosząc, że z otrzymywanej renty w wysokości 120 zł przeznaczył kwotę 50 zł na uzyskanie dowodu osobistego, co stanowi dla niego znaczne obciążenie finansowe, zwłaszcza że ma inne potrzeby takie jak: wydatki na znaczki, długopisy, papier i inne materiały biurowe oraz żywność.

Decyzją z dnia [...] nr SKO [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B., na podstawie art. 13 ust. 1, art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zwracając uwagę na charakter wnioskowanego świadczenia oraz wskazując na kierunek dokonywanej kontroli w ramach występującego w sprawie uznania administracyjnego. Zaakcentował, że w odniesieniu do odwołującego się ustawa wyłącza możliwość przyznania prawa do świadczenia z powodu odbywania kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Opolu sygn. akt [...] w wymiarze 5 lat i 6 miesięcy. Jednostka penitencjarna, w której skarżący odbywa karę pozbawienia wolności zapewnia mu dostęp do opieki medycznej oraz zaspokaja podstawowe potrzeby życiowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. H. wyraził niezadowolenie z otrzymanego orzeczenia oraz powołał się na swoją tragiczną, jego zdaniem, sytuację zdrowotną oraz materialną.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podnosząc, że prawo do zasiłku zależy od spełnienia łącznie dwóch przesłanek – pierwszą z nich stanowi kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz stan wymieniony w art. 7 pkt 2-15 tej ustawy, do którego zalicza się ubóstwo, sieroctwo, bezdomność, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwałą lub ciężką chorobę. Ustawa wyłącza jej zastosowanie w stosunku do osób odbywających karę pozbawienia wolności, o czym stanowi jej art. 13 ust. 1.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach powołał się na art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym pomoc ta jest instytucją polityki społecznej mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W rozdziale pierwszym ustawy znalazły się ogólne zasady dotyczące przyznawania świadczeń. Zakres podmiotowy obejmuje osoby i rodziny z powodu ryzyk społecznych wymienionych w art. 7, przy uwzględnieniu kryterium dochodowego określonego w art. 8, przy czym ustawa zawiera negatywną przesłankę podmiotową w stosunku do osób odbywających karę pozbawienia wolności (art. 13 ust. 1). Przepis ten nie przewiduje wyjątków, a zatem ma charakter normy bezwzględnie obowiązującej, co oznacza, że osobom odbywającym karę pozbawienia wolności nie przysługuje jakiekolwiek świadczenie objęte powołaną ustawą niezależnie od położenia, czy stanu osoby wnioskującej.

Skarżący, jak wynika z akt administracyjnych, odbywa karę pozbawienia wolności w wymiarze 5 lat i 6 miesięcy orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Opolu w sprawie sygn. akt [...] (pismo Dyrektora Aresztu Śledczego w B.-B. z dnia 12 października 2005 r., k-25), co miało miejsce w dacie zarówno składania wniosku, jak też orzekania przez organ administracyjny.

W tym stanie rzeczy wypełniona została dyspozycja przepisu art. 13 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej, co skutkuje negatywnym rozstrzygnięciem organów decyzyjnych.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., Sąd I instancji oddalił skargę. W ocenie tego Sądu przedstawione w skardze zarzuty okazały się chybione, a brak było zarzutów branych pod uwagę z urzędu.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik skarżącego zarzucił mu naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 67 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 8 ust. 2, art. 32 ust. 1, art. 2 Konstytucji RP i art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez niezastosowanie wprost przepisów ustawy zasadniczej, do czego uprawnia wzorzec konstytucyjny zawarty w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP i przyjęcie założenia, że decyzja administracyjna wydana w oparciu o przepis ustawy niezgodny z ustawą zasadniczą może być legalna, co w pewnym zakresie stanowi naruszenie także normy ustrojowej zawartej w art. 1 ust. 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

Powołując się na przepis art. 188 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, a następnie uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.- B. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.-B., z uwagi na naruszenie jedynie przepisów prawa materialnego.

W skardze zawarł również wniosek o zwrócenie się na podstawie art. 193 Konstytucji RP w związku z art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, czy przepis art. 13 ustawy o pomocy społecznej, który odmawia osobom odbywającym karę pozbawienia wolności udzielania zabezpieczenia społecznego jest zgodny z art. 67 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP.

Wniósł także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielnej z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte przez skarżącego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że stanowisko Sądu I instancji jest sprzeczne z konstytucyjnym porządkiem państwa. Nie można bowiem uznać za legalną decyzji, która wydana została w oparciu o niezgodny z wzorcem konstytucyjnym przepis art. 13 ustawy o pomocy społecznej. Wątpliwości autora skargi kasacyjnej budzi, czy Sąd I instancji, dokonując kontroli zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego, może samodzielnie dokonać kontroli konstytucyjności danego unormowania, czy też w uzasadnionych sytuacjach powinien wystąpić z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, zawieszając postępowanie do czasu rozstrzygnięcia tego zagadnienia. Zauważa, że kwestia dopuszczalności kontroli przepisu ustawy jest sporna w orzecznictwie sądów powszechnych, Sądu Najwyższego oraz sądów administracyjnych oraz, że kwestia ta zdaje się być raczej jednolita na gruncie orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. O ile bowiem orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego zdaje się wskazywać, że to jedynie sąd konstytucyjny może dokonywać kontroli przepisów, o tyle problem ten w orzecznictwie sądów powszechnych i administracyjnych nie jest tak jednolicie rozstrzygany. Tytułem przykładu przytoczono wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2000r. sygn. V SA 613/00, (publ. BIP 2001/03), w którym wskazano, że kognicja NSA obejmuje w ramach bezpośredniego stosowania Konstytucji także możliwość niezastosowania in concreto przepisu ustawy. W takim wypadku istnieje powinność stosowania bezpośredniej normy konstytucyjnej na wypadek konfliktu pomiędzy treścią normy konstytucyjnej i ustawowej. Decyduje o tym zasada zobowiązująca sąd do podległości normie hierarchicznie wyższej spośród dwóch typów aktów normatywnych wymienionych w art. 178 Konstytucji RP. Podobne stanowisko wyrażono w wyroku Sądu Najwyższego, w myśl którego sądy powszechne są uprawnione do badania przepisów ustawowych z Konstytucją. Podkreślono również, że istnieją poglądy odmienne, np. wyrok NSA z dnia 1 września 2004r. sygn. FSK 46/04). Autor skargi kasacyjnej opowiedział się za koncepcją dopuszczającą w niektórych przypadkach kontrolę konstytucyjności przepisu przez sąd powszechny i administracyjny, zwłaszcza, gdy czas wydania rozstrzygnięcia ma ogromne znaczenie z punktu widzenia interesu skarżącego, co w niniejszej sprawie w ocenie pełnomocnika skarżącego z pewnością miało miejsce. Skarżący zwrócił się bowiem już w listopadzie 2005r. o przyznanie zasiłku celowego na m. in. na wyrobienie dowodu osobistego, gdyż brak tego dokumentu uniemożliwia mu wykonywanie istotnych czynności życiowych, co pogarsza komfort jego życia. Mając na uwadze, że Trybunał rozpoznaje znaczną ilość skarg, przy czym okres oczekiwania na rozpoznanie skargi wynosi około 16 miesięcy, zwrócono uwagę, że rozstrzygnięcie w sprawie może utracić dla skarżącego znaczenie, ponieważ opuści on w międzyczasie jednostkę penitencjarną i będzie mógł skorzystać z przysługującej mu ochrony opieki społecznej.

Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego wskazano, że zgodnie z art. 67 Konstytucji RP obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa. W myśl zaś ust. 2 tego przepisu, obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Dodano, że tą normę konstytucyjną należy odczytywać łącznie z innymi przepisami ustawy zasadniczej, w szczególności z zasadą praworządnego państwa ucieleśniającego zasady sprawiedliwości społecznej oraz przede wszystkim z zasadą równego traktowania wszystkich obywateli.

Ponadto wskazano, że pojęcie "zabezpieczenie społeczne" nie jest tożsame z pomocą społeczną, gdyż obejmuje także ubezpieczenia społeczne oraz zaopatrzenie społeczne (T. Zieliński, Ubezpieczenia Społeczne Pracowników, Zarys sytemu prawnego - część ogólna, Warszawa - Kraków 1994, s. 13-17), a Konstytucja nie przesądza o formach realizacji prawa do zabezpieczenia społecznego (K. Kolasiński, Prawo pracy i zabezpieczenia społecznego, Toruń 2001, s. 134). Powołano się też na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 listopada 1996r. (sygn. akt K 7/95, publ. OTK w 1996r., s. 416), w którym stwierdzono, że zabezpieczenie społeczne pojmowane jest współcześnie jako stan urządzeń i świadczeń służących zaspokojeniu usprawiedliwionych potrzeb obywateli, którzy utracili lub doznali ograniczenia zdolności do pracy, albo zostali obciążeni nadmiernie kosztami utrzymania rodziny. Pomoc społeczna ma w odniesieniu do ubezpieczenia, czy zaopatrzenia społecznego charakter uzupełniający.

Wskazano również, że w doktrynie wyrażono pogląd, zgodnie z którym cechą wyróżniającą pomoc społeczną, w porównaniu do innych form systemów świadczeniowych, jest brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy, co wynika w szczególności z zasady indywidualizacji leżącej u podstaw koncepcji pomocy społecznej (K. Kolasiński, Pojęcie i kryteria rozróżniania form zabezpieczenia społecznego, PiZS 1969, z. 5). Podniesiono, że swoboda władzy ustawodawczej jest jednak ograniczona zasadami i przepisami konstytucyjnymi oraz obowiązkiem poszanowania chronionych przez te zasady i przepisy wartości, ale w wypadkach wątpliwych domniemanie powinno przemawiać na rzecz zgodności rozstrzygnięć ustawowych z Konstytucją, zaś obalenie tego domniemania wymaga bezspornego wykazania sprzeczności zachodzącej między ustawą i Konstytucją.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego w niniejszej sprawie mamy do czynienia z taką sprzecznością normy konstytucyjnej z regulacją ustawową. Ustawodawca wprowadzając bowiem zakaz objęcia pomocą społeczną obywateli odbywających karę pozbawienia wolności naruszył zasadę równego traktowania, kierując się jedynie interesem fiskalnym państwa. Dodatkowo wskazano, że jednym z celów projektu ustawy o pomocy społecznej jest przebudowa systemu pomocy społecznej w taki sposób, aby osobom i rodzinom zapewnić wsparcie w przezwyciężeniu trudnych sytuacji i umożliwić życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rozwiązanie zawarte w art. 13 ustawy o pomocy społecznej odbiera obywatelom pozbawionym wolności tą część godności, która łączy się z normalnym funkcjonowaniem w warunkach izolacji penitencjarnej. Przepis art. 13 powołanej ustawy może być też odczytany jako podwójne ukaranie, co jest niedopuszczalne w naszym porządku prawnym z uwagi na zasadę praworządnego państwa prawnego ucieleśniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Wobec powyższych rozważań, w sytuacji gdyby Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił wykładni art. 8 Konstytucji RP, pełnomocnik skarżącego wniósł o wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego i zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia tej kwestii.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna wniesiona w rozpoznawanej sprawie odpowiada wymaganiom formalnym, lecz podniesione w niej zarzuty nie mogły być uznane za uzasadnione. Wobec tego, że nie stwierdzono występowania przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z § 1 powołanego przepisu prawa, Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany był rozpoznać sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieusprawiedliwiony podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego. Stwierdzić należy, że oddalając skargę Sąd I instancji prawidłowo powołał się na przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. Zgodnie z owym przepisem prawa: pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Określając zasady i kryteria przyznawania świadczeń, wśród których najistotniejsze jest kryterium dochodowe oraz niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, w art. 13 ust. 1 ustawodawca wyłączył z kręgu beneficjentów pomocy społecznej osoby obywające karę pozbawienia wolności. Osoby odbywające wymienioną karę tracą prawo do wszystkich świadczeń pomocowych i nie nabywają uprawnień do świadczeń w czasie odbywania tej kary. Oceniając ten przepis trafnie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji stwierdził, że przepis ten ma charakter normy bezwzględnie obowiązującej, a więc pozbawia prawa do świadczeń ten krąg podmiotów niezależnie od położenia, czy stanu osoby domagającej się świadczenia.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej wyłączenie to nie narusza wskazanej w skardze kasacyjnej konstytucyjnej zasady prawa do zabezpieczenia społecznego, zasady równości wobec prawa, jak również zasady sprawiedliwości społecznej.

Zauważyć bowiem należy, że kara pozbawienia wolności stanowi środek przymusu państwowego orzekany za przestępstwa, wyrażający społeczne potępienie czynu i polegający na sprowadzeniu dolegliwości na sprawcę przestępstwa. Z natury rzeczy jej wykonanie wiąże się z pozbawieniem lub ograniczeniem pewnych swobód obywatelskich, z których w warunkach izolacji odbywający ją nie może korzystać. Celem kary pozbawienia wolności, oprócz represji, jest poprawa i reedukacja skazanego, a nie wyrządzenie mu dolegliwości fizycznych lub poniżenie jego godności. W związku z powyższym oprócz prawem przewidzianych ograniczeń, skazanemu przysługują określone prawa określone w przepisach ustawy z dnia 5 marca 1997r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. Nr 90, poz. 557 ze zm.), zwanej dalej k.k.w. W myśl art. 69 k.k.w. kara pozbawienia wolności wykonywana jest w zakładach karnych, podlegających Ministerstwu Sprawiedliwości, finansowanych z budżetu Państwa. Przepisy tego Kodeksu w art. 101 do 120 określają prawa i obowiązki skazanego. Zgodnie z art. 102 k.k.w. skazany ma prawo – na koszt Państwa - m.in. do odpowiedniego ze względu na zachowanie zdrowia wyżywienia, odzieży, warunków bytowych, pomieszczeń oraz świadczeń zdrowotnych i odpowiednich warunków higieny. Zgodnie z art. 111 k.k.w. skazany otrzymuje do użytku z zakładu karnego odpowiednią do pory roku odzież, bieliznę oraz obuwie, o ile nie korzysta z własnych. Zakład karny zapewnia skazanemu warunki niezbędne do utrzymania higieny osobistej, w szczególności otrzymuje on z zakładu karnego pościel oraz inne środki do utrzymania higieny i czystości w celi. Skazanemu zapewnia się bezpłatne świadczenia zdrowotne, leki i artykuły sanitarne (art. 115 § 1 k.k.w.). Skazanemu odbywającemu karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo wyboru lekarza i pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej, świadczeniodawcy udzielającego ambulatoryjnych świadczeń opieki zdrowotnej, lekarza dentysty oraz szpitala, określone w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135). Z § 4 owego przepisu prawa wynika, że świadczenia zdrowotne udzielane są skazanemu przede wszystkim przez zakłady opieki zdrowotnej dla osób pozbawionych wolności, a w sytuacji, gdy m.in. konieczne jest natychmiastowe udzielenie świadczeń zdrowotnych ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia skazanego lub konieczne jest przeprowadzenie specjalistycznych badań, leczenia lub rehabilitacji skazanego, pozawięzienne zakłady opieki zdrowotnej współdziałają ze służbą zdrowia w zakładach karnych w zapewnieniu skazanym świadczeń zdrowotnych (art. 115 § 5 k.k.w.).

Z powołanych regulacji prawnych wynika, że odbywając karę pozbawienia wolności skazany ma zapewnione warunki do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, w tym nie tylko bytowych ale także zdrowotnych, których koszty pokrywane są z budżetu państwa. Dzięki świadczeniom z budżetu państwa w zakresie wymienionym w powołanych przepisach prawa osoby pozbawione wolności zwolnione są z zaspokajania własnym staraniem podstawowych potrzeb bytowych. Ta właśnie przesłanka legła u podstaw wyłączenia skazanych, odbywających karę pozbawienia wolności, z kręgu podmiotów uprawnionych do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej.

Odmienność sytuacji prawnej osób osadzonych w zakładach karnych oraz zapewnienie im – na podstawie omówionych wyżej regulacji – uprawnień pozwalających na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych – sprawia, że wyłączeniu ich z kręgu osób uprawnionych do świadczeń z pomocy społecznej przewidzianemu w art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie można postawić zarzutu naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej zasad konstytucyjnych.

Na marginesie już tylko zauważyć należy, w związku z drugim celem, na który skarżący miał zamiar przeznaczyć zasiłek celowy, że wydane w oparciu o delegację wynikającą z art. 36a ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (j.t. Dz. U. z 1984r. Nr 32, poz. 174 ze zm.) rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2000r. (Dz. U. Nr 105, poz. 1110 ze zm.) ustanawia wprawdzie w § 1 zasadę odpłatności za wydanie dowodu osobistego, jednakże w § 2 wymienia wyjątki od tejże zasady, określając przypadki, w których nie pobiera się opłaty za wydanie dowodu osobistego. Zwolnieniem z obowiązku uiszczenia opłaty nie zostały wprawdzie objęte osoby odbywające karę pozbawienia wolności, zwolnieniem tym jednak objęto przypadki konieczności wymiany dowodu osobistego z przyczyn niezależnych od osoby ubiegającej się o wymianę dowodu osobistego.

W świetle powyższych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zachodziły warunki do zastosowania art. 8 ust. 2 Konstytucji RP w związku z czym podniesiony w tym względzie zarzut skargi kasacyjnej uznać należało za niezasadny.

Zbędnym było także w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego przez Sąd odwoławczy z pytaniem o treści wskazanej w skardze kasacyjnej z tego względu, że rozstrzygnięcie sprawy tego nie wymagało.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Odnosząc się do zgłoszonego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika skrzącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu kasacyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że w postępowaniu kasacyjnym brak jest podstaw prawnych do orzekania w tym zakresie. Przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za udzieloną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a.