Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędziowie Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Katarzyna Radom, Protokolant Referent Agnieszka Zych-Zaborska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 17 grudnia 2025 r. nr SKO 4532.169.2025 w przedmiocie uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane i zobowiązania do jego zwrotu oddala skargę w całości.

Decyzją z dnia 12 kwietnia 2021 r. nr DZWS/SP/003967/2021 Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we Wrocławiu przyznał M. L. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem J. L.

W dniu 22 listopada 2024 r. strona poinformowała pracownika MOPS o przyznaniu świadczenia wspierającego dla syna, przesyłając jednocześnie informację ZUS Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin z dnia 18 listopada 2024 r. o przyznaniu świadczenia wspierającego na okres od 22 lutego 2024 r. do 29 lutego 2024 r. w kwocie 964,20 zł oraz od 1 marca 2024 r. do 30 czerwca 2026 r. w kwocie 3.919,00 zł miesięcznie. W informacji tej wskazano, że decyzja Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dotycząca potrzeby wsparcia została wydana w dniu 2 października 2024 r., a wniosek o przyznanie świadczenia wspierającego został złożony w dniu 4 listopada 2024 r.

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej decyzją z dnia 20 grudnia 2024 r. nr DZSW/ZK/014496/2024 uchylił decyzję własną z dnia 12 kwietnia 2024 r. na podstawie art. 63 ust. 6 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. oz. 1429).

Następnie decyzją z dnia 20 grudnia 2024 r. nr DZSW/ZZ/014526/2024 MOPS uznał świadczenie pielęgnacyjne wypłacone stronie za okres od 22 lutego 2024 r. do 30 listopada 2024 r. w łącznej kwocie 27.716,30 zł za nienależnie pobrane, podlegające zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu decyzją z dnia 29 września 2025 r. nr SKO 4532.131.2025 stwierdziło nieważność decyzji MOPS z dnia 20 grudnia 2024 r. nr DZSW/ZZ/014526/2024.

Ponownie orzekając w sprawie, decyzją z dnia 23 października 2025 r. nr DZSW/ZZ/007927/2024 na podstawie art. 63 ust. 1, ust. 6., ust. 11 i ust. 16 ustawy o świadczeniu wspierającym MOPS uznał świadczenie pielęgnacyjne wypłacone stronie za okres od 22 lutego 2024 r. do 30 listopada 2024 r. w łącznej kwocie 27.716,30 zł za nienależnie pobrane, podlegające zwrotowi bez ustawowych odsetek za opóźnienie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne zostało wypłacone stronie za okres od 22 lutego 2024 r. do 30 listopada 2024 r., a za ten sam okres osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. Dlatego też świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za ten okres stanowi nienależnie pobrane świadczenie.

W odwołaniu strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w sprawie, zarzucając naruszenie art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym w związku z art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Strona zauważyła, że przypadek określony w art. 63 ust. 11 u.ś.w. jest uregulowany w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Warunkiem uznania świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane jest świadomość świadczeniobiorcy o braku prawa do obierania danego świadczenia, a świadomość ta musi wynikać z uprzedniego pouczenia. Natomiast strona pobierając świadczenie pielęgnacyjne nie mogła i nie powinna przypuszczać, że jej syn otrzyma świadczenie wspierające z mocą wsteczną od 22 lutego 2024 r. Nie można zatem stwierdzić, że strona pobierając świadczenie pielęgnacyjne miała od tej daty świadomość, że w przyszłości ziszczą się okoliczności, które przesądzą o braku podstaw do jego pobierania. Poza tym skarżąca nie została pouczona przez organ o konieczności poinformowania organu o złożeniu wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz syna, zawnioskowania o zaprzestanie wypłacania świadczenia pielęgnacyjnego czy też o obowiązku zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego. Takim pouczeniem z pewnością nie jest pismo informacyjne z dnia 29 września 2023 r (brak dowodu doręczenia stronie pisma), w którym organ przedstawił okoliczności dotyczące wprowadzenia przez ustawodawcę świadczenia wspierającego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu decyzją z dnia 17 grudnia 2025 r. nr SKO 4532.169.2025 utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym stanowi lex specialis względem art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zatem art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym wyklucza zastosowanie w sprawie art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem SKO nie ulega wątpliwości, że za od 22 lutego 2024 r. do 30 listopada 2024 r. syn strony uzyskał świadczenie wspierające, a więc pobrane przez stronę za ten okres świadczenie pielęgnacyjne stanowi nienależnie pobrane świadczenie. Uznanie świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane nie wymaga w tym przypadku prowadzenia ustaleń, czy świadczeniobiorca był pouczony o tym, że przyznanie prawa do świadczenie wspierającego stanowi negatywną przesłankę przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a także czy był pouczony o obowiązku niezwłocznego poinformowania organu o uzyskaniu przez osobę wymagającą opieki prawa do świadczenia wspierającego. Uznanie świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane nie jest uzależnione od tego, czy osoba pobierająca to świadczenie przejawiała złą wolę lub miała świadomość, że świadczenie to się nie należy. Chodzi tu jedynie o obiektywny stan rzeczy, a więc pobranie za ten sam okres zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i świadczenia wspierającego, również ze skutkiem wstecznym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym w związku z art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała podobnie jak w odwołaniu, że przypadek określony w art. 63 ust. 11 u.ś.w. jest uregulowany w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Warunkiem uznania świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane jest świadomość świadczeniobiorcy o braku prawa do obierania danego świadczenia, a świadomość ta musi wynikać z uprzedniego pouczenia. Decydujące znaczenie ma zatem świadomość osoby pobierającej świadczenie.

Natomiast strona pobierając świadczenie pielęgnacyjne nie mogła i nie powinna przypuszczać, że jej syn otrzyma świadczenie wspierające z mocą wsteczną od 22 lutego 2024 r. Nie można zatem stwierdzić, że strona pobierając świadczenie pielęgnacyjne miała od tej daty świadomość, że w przyszłości ziszczą się okoliczności, które przesądzą o braku podstaw do jego pobierania. Świadomość, że świadczenie jest nienależne ma istnieć w dacie jego pobierania, nie może dotyczyć sytuacji przyszłych, niemożliwych do przewodzenia w dacie pobierania świadczenia.

Poza tym skarżąca nie została pouczona przez organ o konieczności poinformowania organu o złożeniu wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz syna, zawnioskowania o zaprzestanie wypłacania świadczenia pielęgnacyjnego czy też o obowiązku zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego. Takim pouczeniem z pewnością nie jest pismo informacyjne z dnia 29 września 2023 r., w którym organ przedstawił okoliczności dotyczące wprowadzenia przez ustawodawcę świadczenia wspierającego. Pomijając okoliczność, że brak jest dowodu doręczenia stronie tego pisma, to pismo to ma charakter wyłącznie informacyjny i nie wskazuje żadnego rygoru, a zatem nie stanowi czytelnego pouczenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie z uwagi na złożenie skargi z uchybieniem terminu, ewentualnie o oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 3 kwietnia 2026 r. skarżąca wskazała, że nie została poinformowana, iż przyznanie świadczenia wspierającego z wyrównaniem spowoduje obowiązek zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego za okres wcześniejszy. Przekazano jedynie, że świadczenie pielęgnacyjne należy wstrzymać od momentu uzyskania decyzji o przyznaniu świadczenia wspierającego. W wyniku błędnych informacji udzielonych przez organ została pozbawiona realnej możliwości skorzystania z nowych rozwiązań prawnych w sposób najkorzystniejszy, np. przeniesienie świadczenia pielęgnacyjnego na drugie dziecko oraz równolegle ubieganie się o świadczenie wspierające dla pierwszego dziecka, co pozwoliłoby uzyskanie wsparcia dla obojga dzieci. Ponadto postępowanie w sprawie przyznania świadczenia wspierającego trwało znacznie dłużej z przekroczeniem przewidzianych przepisami terminów. Skarżąca wyjaśniła również, że decyzję otrzymała w dniu 22 stycznia 2026 r. i dochowała terminu do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 334) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że nieuzasadniony jest wniosek SKO o odrzucenie skargi. Decyzja SKO została doręczona stronie w dniu 22 stycznia 2026 r. (potwierdzenie odbioru decyzji), a nie jak twierdzi organ w dniu 16 stycznia 2025 r., natomiast skarga została nadana w dniu 19 lutego 2026 r. w placówce pocztowej, tj. z zachowaniem ustawowego 30 dniowego terminu.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowił art. 63 ust. 11 ustawy z dnia 28 listopada 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429, dalej "u.ś.w.").

Przede wszystkim należy przypomnieć, że od 1 stycznia 2024 r. nastąpiła zmiana przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, która wprowadziła nowe rozwiązania w systemie świadczeń dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów. Ustawa ta wprowadziła bowiem do systemu prawnego nowy rodzaj świadczenia - świadczenie wspierające, które - jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy - ma na celu udzielenie osobom z największymi trudnościami w samodzielnym funkcjonowaniu pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób. Świadczenie wspierające, w odróżnieniu od świadczeń opiekuńczych przeznaczonych dla opiekuna osoby wymagającej opieki, jest świadczeniem kierowanym bezpośrednio do osoby z niepełnosprawnościami.

Ustawa ta wprowadziła zmiany również w przepisach regulujących zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Celem zmian w ustawie o świadczeniach rodzinnych było umożliwienie podejmowania aktywności zawodowej przez opiekunów osób niepełnosprawnych uprawnionych do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna. Natomiast dla niepełnosprawnych osób pełnoletnich przewidziane jest świadczenie wspierające, z którego osoby takie w założeniu ustawodawcy mają finansować koszty opieki (zob. uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o świadczeniu wspierającym, druk nr 3130 Sejmu RP IX kadencji).

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 44 ze zm., dalej "u.r.z.s."), potrzeba wsparcia to następstwo braku lub utraty autonomii fizycznej, psychicznej, intelektualnej lub sensorycznej (art. 4b ust. 1 u.r.z.s.) i ustala się ją osobom legitymującym się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności (art. 4b ust. 2 w zw. z art. 1 ust. 1 u.r.z.s.). W decyzji właściwy organ ustala poziom potrzeby wsparcia osoby niepełnosprawnej w wartościach punktowych (art. 6b5 w zw. z art. 4b ust. 3 u.r.z.s.). Decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia wydaje wojewódzki zespół na wniosek osoby, o której mowa w art. 4b ust. 2, albo na wniosek podmiotu, o którym mowa w art. 6b ust. 1 i 2, dotyczący osoby, o której mowa w art. 4b ust. 2 (art. 6b3 ust. 1 u.r.z.s.), a więc na wniosek osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego, względnie ośrodka pomocy społecznej lub centrum usług społecznych.

Uzyskanie decyzji o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia stanowi natomiast warunek konieczny wystąpienia przez osobę niepełnosprawną mającą potrzebę wsparcia z wnioskiem o przyznanie świadczenia wspierającego wprowadzonego ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, którego celem - zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 tej ustawy - jest udzielenie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę wsparcia pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób (ust.1). Świadczenie wspierające przysługuje zaś osobie w wieku od ukończenia 18. roku życia posiadającej decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia, w której potrzebę wsparcia określono na poziomie od 70 do 100 punktów w skali potrzeby wsparcia, o której mowa w art. 4b ust. 1 u.r.z.s.

Z art. 9 ust. 1-3 u.ś.w. wynika, że ustalenie prawa do świadczenia wspierającego oraz jego wypłata następują na wniosek osoby, o której mowa w art. 3 ust. 2, lub osoby upoważnionej do jej zastępowania. Wniosek składa się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie wcześniej niż w miesiącu, w którym decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia stała się ostateczna. Zgodnie z art. 11 ust. 1 u.ś.w. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego jest składany wyłącznie w postaci elektronicznej. Przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wspierającego nie wymaga wydania decyzji (art. 13 ust. 1 u.ś.w.).

Należy w tym miejscu zauważyć, że jednym z elementów wniosku o przyznanie świadczenia wspierającego jest wskazanie daty, od której ZUS ma przyznać świadczenie wspierające. Możliwe jest wskazanie zarówno "najwcześniejszej możliwej daty", jak i "konkretnego dnia". Skoro pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego nie stanowi przeszkody dla przyznania świadczenia wspierającego, to nie jest wykluczone przyznanie świadczenia wspierającego za okres pokrywający się z okresem pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Jakkolwiek prawo do świadczenia wspierającego oraz do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje tej samej osobie, to są one świadczeniami konkurencyjnymi w tym sensie, że w istocie służą temu samemu celowi, czyli finansowaniu opieki nad osobą z niepełnosprawnością. Nie jest zatem możliwe pobieranie obu tych świadczeń w tym samym okresie, o czym stanowi art. 63 ust. 6 ustawy o świadczeniu wspierającym.

Ustawodawca uznał, że w takiej sytuacji należy dać pierwszeństwo prawu do świadczenia wspierającego. Tak więc opiekun osoby niepełnosprawnej traci prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego (przyznawanego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r.) za okres, w którym osoba z niepełnosprawnością pobiera świadczenie wspierające. Złożenie przez osobę wymagającą opieki lub osobę uprawnioną do jej reprezentowania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego powoduje wstrzymanie wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51 (art. 63 ust. 9 u.ś.w.).

W art. 63 ust. 11 u.ś.w. ustawodawca wskazał natomiast, że świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające, uznaje się za nienależnie pobrane. Przepis ten definiując pojęcie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w kontekście sytuacji równoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia wspierającego, wprowadza domniemanie prawne, zgodnie z którym za świadczenie nienależnie pobrane uznaje się świadczenie, które było świadczeniem należnym w dacie jego pobrania, ale stało się świadczeniem nienależnym w wyniku zdarzeń mających miejsce po jego pobraniu. Było ono bowiem wypłacane na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej w okresie, w którym nie wystąpiły jeszcze przesłanki uzasadniające pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z mocą wsteczną.

Co istotne, art. 63 ust. 11 u.ś.w. poza przesłanką jednoczesnego pobierania dwóch świadczeń nie wymaga spełnienia innych warunków dla uznania, że świadczenie pielęgnacyjne zostało nienależnie pobrane. Na definicję nienależnie pobranego świadczenia określoną w art. 63 ust. 11 u.ś.w. składa się bowiem wyłącznie element obiektywny w postaci pobrania przez opiekuna świadczenia pielęgnacyjnego w tym samym okresie, za który jego podopieczny otrzymał świadczenie wspierające. Z kolei element subiektywny, czyli stan świadomości osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne, pozostaje zasadniczo bez znaczenia.

Jak wynika z przywołanych powyżej przepisów u.ś.w., opiekun osoby z niepełnosprawnością traci prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia, od którego ZUS przyznał osobie z niepełnosprawnością świadczenie wspierające. Nie ma przy tym znaczenia, że świadczenie wspierające zostało przyznane z datą wsteczną. Jeżeli opiekun po dniu, od którego zostało przyznane świadczenie wspierające, pobierał świadczenie pielęgnacyjne, to świadczenie to zostało nienależnie pobrane pomimo tego, że opiekun w chwili jego pobrania nie wiedział o tym, że utracił prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w wyniku przyznania świadczenia wspierającego osobie, którą opiekował się.

Omawiane unormowania ustawy o świadczeniu wspierającym nakładają się na odpowiednie unormowania ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczące nienależnie pobranych świadczeń. Należy w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Tak więc świadczeniem "nienależnie pobranym", w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., nie jest każde świadczenie, które zostało wypłacone mimo wystąpienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia (świadczenie nienależne), lecz tylko takie, co do którego osoba pobierająca była pouczona o braku prawa do jego pobierania. W ten sposób świadczeniobiorca, działający w dobrej wierze, w zaufaniu do organów administracji publicznej, jest chroniony przed zaniedbaniami po stronie tych organów, polegającymi na braku odpowiedniego pouczenia. Nie oznacza to bynajmniej, że w każdym przypadku warunkiem koniecznym uznania świadczenia nienależnego za nienależnie pobrane jest ustalenie stanu świadomości i zamiaru osoby pobierającej świadczenie. Należy w tym miejscu zauważyć, że w art. 30 ust. 2 pkt 1a-5 u.ś.r. zostały wymienione różnego rodzaju okoliczności powodujące ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, co do których nie wymaga się, że dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane jest konieczne, aby osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Przepis art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. zawiera zatem unormowanie o ogólnym charakterze i zakres jego zastosowania jest ograniczony przez unormowania szczególne.

Przepis art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. nie uległ zmianie w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Skoro ustawa o świadczeniu wspierającym zawiera szczególne unormowania dotyczące równoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego oraz świadczenia wspierającego, to przepis art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. powinien być wykładany oraz stosowany z ich uwzględnieniem. Oznacza to, że jakkolwiek przyznanie świadczenia wspierającego z datą wsteczną skutkuje utratą prawa opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego od daty przyznania świadczenia wspierającego, to warunkiem koniecznym uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane ze względu na pobieranie świadczenia wspierającego przez osobę z niepełnosprawnością nie jest stwierdzenie, że opiekun w dacie jego pobrania miał świadomość, że jest ono nienależne. Jeżeli przyjąć w omawianej kwestii odmienne stanowisko, warunkujące uznanie świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane od stanu świadomości opiekuna w momencie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, to unormowanie zawarte w art. 63 ust. 11 u.ś.w. stałoby się bezprzedmiotowe. Opiekun mógłby bowiem w każdym przypadku zasadnie twierdzić, że w chwili pobierania świadczenia pielęgnacyjnego nie wiedział o tym, że w przyszłości utraci prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za dany okres.

Należy w tym miejscu odnotować, że w tego rodzaju sytuacji utrata prawa opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego jest skutkiem wskazania we wniosku o przyznanie świadczenia wspierającego daty przyznania tego świadczenia pozwalającej na przyznanie go z mocą wsteczną. Jeżeli taki wniosek składa opiekun osoby z niepełnosprawnością, to niewątpliwie w dacie składania wniosku data przyznania świadczenia wspierającego nie jest pewna, ale opiekun powinien liczyć się z tym, że utraci prawo do świadczenia pielęgnacyjnego także za wcześniejszy okres, za który już pobrał to świadczenie, a z tym będzie wiązać się uznanie takiego świadczenia za nienależnie pobrane. Jakkolwiek zatem opiekun nie został w szczególny sposób pouczony w decyzji dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego o konieczności zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego pobranego za ten sam okres, w którym osoba z niepełnosprawnością uzyskała prawo do świadczenia wspierającego, to składając w imieniu osoby z niepełnosprawnością wniosek o przyznanie świadczenia wspierającego został pouczony o konieczności zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego jako nienależnie pobranego za okres pokrywający się z okresem, za który przyznano świadczenie wspierające. Należy podkreślić, że dla uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane nie ma jednak znaczenia, kto złożył wniosek o przyznanie świadczenia wspierającego i w związku z tym został pouczony o ewentualnej konieczności zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego.

W rozpoznawanej sprawie należy stwierdzić, że wbrew zarzutom skargi organy nie naruszyły powołanego w petitum skargi art. 63 ust. 11 u.ś.w. w związku z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Z akt sprawy wynika bowiem, że decyzją z 12 kwietnia 2021 r. MOPS przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem od dnia 1 kwietnia 2021 r., a świadczenie to było kolejnymi decyzjami przedłużane na dalsze okresy. Natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał niepełnosprawnemu synowi skarżącej świadczenie wspierające w dniu 18 listopada 2024 r. na okres od 22 lutego 2024 r. do 30 czerwca 2026 r., a więc również za okres przeszły. Świadczenie wspierające zostało przyznane od daty złożenia wniosku o ustalenie poziomu wsparcia, bowiem wniosek o świadczenie wspierające został wniesiony w terminie 3 miesięcy od dnia wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Decyzja ustalająca poziom wsparcia została wydana 2 października 2024 r., a wniosek o świadczenie wspierające został złożony w dniu 4 listopada 2024 r. Zgodzić się tym samym należy z organami, że skoro w okresie od 22 lutego 2024 r. do 30 listopada 2024 r. skarżąca otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne, to doszło do jednoczesnego wypłacenia świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz skarżącej oraz świadczenia wspierającego na rzecz jej syna.

Należy podzielić stanowisko organów, że świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za ten ww. okres miało charakter świadczenia pobranego nienależnie, stosownie do treści art. 63 ust. 11 u.ś.w., co w konsekwencji obligowało organ do wydania zaskarżonej decyzji.

Należy podkreślić, że art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r nie ma zastosowania w sprawie ze względu na treść art. 63 ust. 6 oraz ust. 11 u.ś.w. Zgodnie bowiem z art. 63 ust. 6 u.ś.w., świadczenie pielęgnacyjne (jak i inne wymienione tam świadczenia) nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego. Niewątpliwie przepisy u.ś.w. stanowią lex specialis w stosunku do przepisów u.ś.r. Świadczenie wspierające oraz świadczenie pielęgnacyjne są bowiem (jak już wskazano wyżej) świadczeniami konkurencyjnymi. Skorzystanie przez osobę z niepełnosprawnością z prawa do świadczenia wspierającego wiąże się z tym, że jej opiekun traci prawo do dotychczas pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego. Co istotne, art. 63 ust. 11 u.ś.w. jest regulacją odrębną i niezależną od art. 30 ust. 2 u.ś.r. Oznacza to, że poza przesłanką jednoczesnego pobierania dwóch świadczeń, regulacja ta nie wymaga spełnienia innych warunków dla uznania, że świadczenie pielęgnacyjne zostało nienależnie pobrane. Na definicję nienależnie pobranego świadczenia określoną w art. 63 ust. 11 u.ś.w. składa się bowiem wyłącznie element obiektywny w postaci pobrania przez opiekuna świadczenia pielęgnacyjnego w tym samym okresie, za który jego podopieczny otrzymał świadczenie wspierające, z kolei element subiektywny, czyli stan świadomości (woli) osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne pozostaje zasadniczo bez znaczenia. Stanowisko to jest powszechnie akceptowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 18 czerwca 2026 r., sygn. akt I OSK 988/25, wyrok NSA z 15 kwietnia 2026 r., sygn. akt I OSK 545/25, wyrok z 15 kwietnia 2026 r., sygn. akt I OSK 621/25, wyrok WSA we Wrocławiu z 14 stycznia 2026 r., sygn. akt IV SA/Wr 413/25, wyrok WSA w Łodzi z 19 grudnia 2025 r., sygn. II SA/Łd 551/25; wyrok WSA w Gliwicach z 26 listopada 2025 r., sygn. II SA/Gl 981/25; wyrok WSA w Kielcach z 25 listopada 2025 r., sygn. II SA/Ke 401/25; wyrok WSA w Gliwicach z 21 listopada 2025 r., sygn. II SA/Gl 1128/25; wyrok WSA w Warszawie z 22 października 2025 r., sygn. VIII SA/Wa 690/25; wyrok WSA w Białymstoku z 16 października 2025 r., sygn. II SA/Bk 1318/25; wyrok WSA w Poznaniu z 16 października 2025 r., sygn. II SA/Po 457/25; wyrok WSA w Gdańsku z 15 października 2025 r., sygn. II SA/Gd 422/25; wyrok WSA w Lubinie z 8 maja 2025r., sygn. akt II SA/Lu 74/25 oraz wyrok WSA w Gliwicach z 23 maja 2025r., sygn. akt II SA/Gl 1671/24; wszystkie powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak podała skarżąca, została poinformowana przez organ o warunkach przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach (bez omówienia najkorzystniejszego dla niej wariantu) i okolicznościach, w następstwie których prawo to ustanie, a wypłacone świadczenie podlegać będzie zwrotowi. Jednakże nie została poinformowana o konieczności zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego za okres wsteczny, tj. od daty przyznania wstecznie świadczenia wspierającego. Nie była więc świadoma, że pobiera od 22 lutego 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne nienależnie. Okoliczności te skarżąca może podnieść w toczącym się postępowaniu o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia.

Jak już powyżej powiedziano, we wniosku o przyznanie świadczenia wspierającego zamieszczone są informacje odnośnie powstania nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego i konieczności zwrotu tego świadczenia za okres wsteczny. Zamieszczono też informację, że można wskazać datę, od której ZUS ma przyznać świadczenie wspierające, tak aby okresy pobierania obu świadczeń się nie pokrywały. Należy też zauważyć, że po nadesłaniu przez skarżącą w dniu 22 listopada 2024 r. informacji o przyznaniu synowi świadczenia wspierającego pracownik MOPS skontaktował się ze skarżącą w dniu 27 listopada 2024 r. i poinformował stronę o konieczności zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 22 lutego 2024 r., a skarżąca poprosiła o podanie kwoty do zwrotu za okres od 22 lutego 2024 r. Do zwrotu należności nie doszło z uwagi na zapowiedź pracownika odnośnie naliczenia odsetek za zwłokę. Poinformowano również skarżącą o możliwości złożenia wniosku o udzielenie ulg w spłacie należności. Oznacza to, że w momencie otrzymania przez syna świadczenia wspierającego z wyrównaniem skarżąca wiedziała o konieczności zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego.

Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku.