Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 31 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wójta Gminy Nowy Dwór na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 13 maja 2024 r. Nr 408.53/G-2/XV/24 w przedmiocie uchylenia postanowienia i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy dot. zawieszenia postępowania w ustaleniu wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi p o s t a n a w i a odrzucić skargę. ,

Wójt Gminy Nowy Dwór wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 13 maja 2024 r., nr 408.53/G-2/XV/24, w przedmiocie uchylenia postanowienia i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy dot. zawieszenia postępowania w ustaleniu wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu.

Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a."), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

W rozpatrywanej sprawie skargę złożył Wójt Gminy Nowy Dwór, a przedmiotem zaskarżenia uczynił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku wydane na skutek zażalenia J. U. na postanowienie Wójta Gminy Nowy Dwór z 3 kwietnia 2024 r., nr RK.3135.1.24, o zawieszeniu postępowania w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za grudzień 2023 r. Na mocy zaskarżonego postanowienia Kolegium uchyliło kontrolowane postanowienie Wójta Gminy Nowy Dwór i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Należy zatem stwierdzić, że strona skarżąca w niniejszej sprawie jest organem, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji administracyjnego toku postępowania, co do którego wypowiedział się organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu.

Rozpatrując dopuszczalność wniesionej skargi, sąd wskazuje, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej, niezależnie od tego czy nastąpiło na podstawie ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, bądź sądowoadministracyjnego (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 19 stycznia 2012 r., II OSK 2585/11; z 10 stycznia 2012 r., I OSK 2428/11; z 22 września 2011 r., II GSK 1020/11; powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, załatwiający w drodze decyzji (postanowienia) sprawę indywidualną organ administracji publicznej pierwszej instancji, nie działa jako nosiciel interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., lecz jako podmiot wykonujący przyznane mu kompetencje władczego rozstrzygania spraw administracyjnych (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2011 r., I OSK 97/11).

NSA w uchwale z 16 lutego 2016 r., I OPS 2/15, podkreślił, że w demokratycznym państwie prawnym niedopuszczalna jest wykładnia przepisów prawa, zgodnie z którą jednostka samorządu terytorialnego, realizując poprzez swoje organy powierzone jej zadania z zakresu administracji publicznej, najpierw jest władna w sposób władczy i jednostronny kształtować sytuację prawną podmiotów od niej niezależnych, a następnie jest uprawniona do wnoszenia środków zaskarżenia od podejmowanych przez te organy decyzji. Przeciwny pogląd prowadziłby do przyznania jednostkom samorządu terytorialnego szerszej ochrony niż przysługująca podmiotom, których interesom mają służyć podczas wykonywania zadań z zakresu administracji publicznej, i o których sytuacji prawnej rozstrzygają.

Brak legitymacji jednostki samorządu terytorialnego do inicjowania kontroli sądowoadministracyjnej w takiej konfiguracji procesowej jest również podkreślany w wypowiedziach przedstawicieli nauki prawa (zob. np.: W. Chróścielewski, Jednostka samorządu terytorialnego jako strona postępowania administracyjnego prowadzonego przez jej organ, "Państwo i Prawo" 4/2003; M. Stahl, Samorząd terytorialny w orzecznictwie sądowym. Rozbieżności i wątpliwości, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 6/2006, s. 42-44; J.P. Tarno, Status prawny jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym i sądowym, "Państwo i Prawo" 2/2006).

Sąd przypomina, że brak możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego przez organ jednostki samorządu terytorialnego – w przypadku, w którym organ ten wydał akt w pierwszej instancji – nie narusza konstytucyjnej zasady sądowej ochrony samodzielności jednostek samorządu terytorialnego (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 29 października 2009 r., K 32/08; OTK ZU 9A/2009, poz. 139). TK stwierdził bowiem, że "art. 165 ust. 1 i 2 Konstytucji nie wymaga zapewnienia jednostkom samorządu terytorialnego statusu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sytuacji, w której jednostka ta nie występuje jako adresat działań władczych innych organów władzy publicznej, ale sama podejmuje takie działania wobec innych podmiotów. Konstytucja nie nakłada też obowiązku przyznania w takiej sytuacji jednostkom samorządu terytorialnego prawa do wniesienia skargi na decyzje organu odwoławczego. Istotne znaczenie ma tu m.in. fakt, że – jak wspomniano wyżej – jednostki te nie mają własnych praw ani prawnie chronionych interesów, których mogłyby dochodzić w relacjach z administrowanymi. Dotyczy to również tych sytuacji, kiedy decyzja administracyjna wydawana przez organ jednostki samorządu terytorialnego dotyka stosunków cywilnoprawnych, których jednostka ta jest stroną. Nie można też zgodzić się z poglądem, że przyznanie w rozważanej sytuacji jednostkom samorządu terytorialnego prawa do wniesienia skargi na decyzje organu odwoławczego i zapewnienie im statusu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi konieczny warunek realizacji przez nie zadań publicznych i zdolności do funkcjonowania".

To zaś oznacza, że organ pierwszej instancji nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. i nie może skarżyć rozstrzygnięcia organu drugiej instancji, dotyczącego wydanego przez niego aktu w sprawie indywidualnej.

Skarga wniesiona przez Wójta Gminy Nowy Dwór podlegała zatem odrzuceniu jako niedopuszczalna, stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.