Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Agnieszka Miernik Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2009 r. sprawy ze skarg O. Sp. z o. o. z siedzibą w W. oraz Prezydenta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz O. Sp. z o. o. z siedzibą w W. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty W. z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...], orzekającą zwrot części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] i

ul. [...] (dawnej ul. [...]), stanowiącej obecnie działki ewid. nr [...] z obrębu [...] o łącznej pow. [...] m2 .

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 25 maja 1995 r. J. M. wystąpiła z wnioskiem o zwrot w/w nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] i ul. [...] (dawniej ul. [...]) wywłaszczonej decyzją Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1972 r., nr [...], i zgodnie z decyzją lokalizacyjną nr [...] z dnia [...] lipca 1971 r. przeznaczona była pod budowę osiedla mieszkaniowego [...].

Zgodnie z wnioskiem strony, decyzją z dnia [...] października 2004 r., nr [...]Starosta W. orzekł o zwrocie części - [...] m2 z wyżej wymienionej nieruchomości.

W związku z powyższym przedmiotem niniejszego postępowania była część wywłaszczonego terenu o powierzchni [...] m2.

Decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...] Starosta W. orzekł o zwrocie na rzecz J. M. części w/w nieruchomości położonej w W. przy ul [...] i ul. [...] (dawnej ul. [...]) stanowiącej działki ew. nr [...] o łącznej pow. [...] m2 .

Po rozpatrzeniu złożonych przez Prezydenta W. i przez O. Sp. z o. o. odwołań Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] uchylił decyzję Starosty W. z dnia [...] października 2006 r., nr [...] i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wojewoda uchylił przedmiotową decyzję z uwagi na dopuszczenie do udziału w postępowaniu o zwrot nieruchomości jako strony O. Sp. z o. o. oraz A. O., którzy władają omawianym terenem jako dzierżawcy.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta W. decyzją z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] orzekł o zwrocie na rzecz J. M. przedmiotowego terenu, ponownie uznając dzierżawców za strony postępowania.

Po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta W. i O. Sp. z o. o. od powyższej decyzji Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. uchylił wskazaną wyżej decyzję Starosty W. z dnia [...] maja 2007 r. Wojewoda uchylił przedmiotową decyzję z uwagi na nie zastosowanie się przez Starostę W. do zaleceń organu wyższego stopnia przedstawionych w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] w zakresie dopuszczenia jako stron postępowania dzierżawców omawianego terenu.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta W. decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] orzekł o zwrocie na rzecz J. M. części wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] i ul. [...] (dawnej ul. [...]), stanowiącej obecnie działki ewid. nr nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2, znów uznając dzierżawców za strony postępowania.

Od przedmiotowej decyzji odwołał się Prezydent W. oraz O. Sp. z o.o., wnosząc o uchylenie decyzji o zwrocie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia

[...] listopada 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty W. z dnia [...] lutego 2008r., nr [...]. Wojewoda uznał dzierżawców za strony postępowania. W ocenie organu odwoławczego, na części wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul [...] i [...] (dawnej ul. [...]) stanowiącej działki nr [...] o łącznej pow. [...] m2 , cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

Wojewoda uzasadniając swoją decyzję powołał się na pismo Naczelnika Wydziału Architektury Urzędu Gminy W. z dnia 13 kwietnia 2000 r., z którego wynika, iż "na wnioskowanej nieruchomości nie została rozpoczęta realizacja celu wywłaszczenia polegająca na budowie osiedla mieszkaniowego [...]. Ponadto, cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na całości nieruchomości, a inwestor, na wniosek którego nastąpiło przejęcie przedmiotowego gruntu, nie posiadał ostatecznych decyzji pozwolenia na budowę". Ponadto Wojewoda powołał się na pismo z dnia 26 sierpnia 2003 r., nr [...], w którym Biuro Naczelnego Architekta Miasta Urzędu W. wskazało, iż "na przedmiotowej nieruchomości nie rozpoczęto prac związanych z budową osiedla [...], a na podstawie decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] lipca 1971 r. zatwierdzony został plan realizacyjny – ogólny zagospodarowania terenu inwestycji osiedle [...]. Nie zrealizowano celu wywłaszczenia na całości omawianej nieruchomości".

Zdaniem Wojewody ustalenie rodzaju inwestycji jaka miała być zrealizowana powinno być dokonanie w szczególności na podstawie decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny wraz z załącznikiem graficznym w postaci tego planu. Według Wojewody pobudowanie innych obiektów niż przewidywał plan realizacyjny prowadzi do wniosku, iż nieruchomość nie została wykorzystana zgodnie z celem na jaki została wywłaszczona.

Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli Prezydent W. oraz O. Sp. z o. o. (dawne O. Sp. z o. o.) w W., wnosząc o jej uchylenie.

Prezydent W. zarzucił zaskarżonej decyzji niezgodność z prawem, polegającą na obrazie art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy będącej przedmiotem orzeczenia.

O.Sp. z o. o. w W. zarzuciła zaskarżonej decyzji, iż została ona wydana przez organ z rażącym naruszeniem prawa, gdyż stronie nie został zapewniony czynny udział w postępowaniu. Strona nie została powiadomiona o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie i nie mogła przedstawić swojego stanowiska dotyczącego zebranych dowodów przed wydaniem decyzji. Ponadto strona skarżąca podniosła, iż mimo że Spółka w postępowaniu administracyjnym reprezentowana była przez pełnomocnika adw. J. S., który w jej imieniu złożył odwołanie od decyzji, to do dnia złożenia skargi Wojewoda [...] nie doręczył pełnomocnikowi decyzji, której dotyczy niniejsza skarga. Skarżąca Spółka wskazała również, iż organ błędnie uznał, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości. Jak to zostało ustalone w postępowaniu nieruchomość została wywłaszczona pod budowę osiedla mieszkaniowego [...], a przedmiotowe działki przeznaczone były pod budowę garażu oraz przydrożnej stacji obsługi i stacji paliw. Obecnie na działkach znajdują się firmy świadczące usługi motoryzacyjne (warsztaty samochodowe), a więc zasadnym jest przyjęcie, iż zrealizowano na nich cel wywłaszczenia polegający na posadowieniu stacji obsługi pojazdów.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa co skutkuje jej uchyleniem.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd były skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Starosty W. z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...], orzekającą zwrot części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] i ul. [...] (dawnej ul. [...]), stanowiącej obecnie działki ewid. nr [...] z obrębu [...] o łącznej pow. [...] m2 .

W rozpatrywanej sprawie podstawowe znaczenie mają kwestie proceduralne, związane z doręczeniami w postępowaniu administracyjnym.

Stosownie do art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Zatem od chwili ustanowienia pełnomocnika w sprawie strona działa za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym, w tym również wszystkie pisma w tymże postępowaniu doręczane winny być temu pełnomocnikowi a nie stronie. W myśl bowiem art. 40 § 2 k.p.a. Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się temu pełnomocnikowi. W Komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego (B. Adamiak, J. Borkowski, C.H. Beck, wyd. 3, Warszawa 2000, str. 258) stwierdza się wprost, przywołując odpowiednie orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, że przepis

art. 40 § 2 nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w k.p.a. zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, a w tym orzeczeń (decyzji i postanowień), pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Pominięcie przez organ administracji pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym i uzasadnia wznowienie postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Doręczenie pisma stronie, jeśli działa ona przez ustawowego przedstawiciela lub ustanowiła pełnomocnika, jest bezskuteczne.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z 9 września 1993 r., sygn. akt III ARN 45/93 (OSNC z 1994, nr 5, poz. 112) stwierdził, że art. 40 § 2 k.p.a nie dopuszcza żadnych wyjątków i "zgodnie z przyjętą w Kodeksie postępowania administracyjnego zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, a w tym orzeczeń (decyzji i postanowień) pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie". Dlatego też należy stwierdzić, iż w razie ustanowienia pełnomocnika brak jest podstaw prawnych do kierowania pism bezpośrednio do strony postępowania administracyjnego.

W literaturze przedmiotu podkreśla się zaś, iż doręczenie decyzji winno być dokonane zgodnie z zachowaniem zasad doręczania pism organu uregulowanych w art. 39-40 k.p.a. i tylko w przypadku zachowania tych reguł doręczenie będzie skuteczne i będzie wywoływało skutki prawne. Należy zwrócić uwagę także na tezę zawartą w postanowieniu Sądu Najwyższego z 6 kwietnia 2000 r., sygn. akt III RN 157/99 (OSN z 2001 r., nr 3, poz. 61), uznającym zasadność zarzutu rażącego naruszenia art. 40 § 2 k.p.a., w której stwierdzono, że termin do wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez stronę, za którą działa pełnomocnik, rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia doręczenia rozstrzygnięcia pełnomocnikowi, choćby wcześniej zostało ono doręczone stronie.

W wyroku z 10 lutego 1987 r., sygn. akt SA/Wr 875/86 (ONSA z 1987 r., nr 1, poz. 13), Naczelny Sąd Administracyjny zawarł zaś pogląd, że jeżeli strona powinna o czynnościach organu dowiadywać się przez pełnomocnika, albowiem inna forma przepisami k.p.a. nie jest przewidziana, to pominięcie tego pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym musi być traktowane i jest równoznaczne z pominięciem strony, i uzasadnia wznowienie postępowania na zasadzie art. 145 § 1

pkt 4 k.p.a.

Z akt sprawy wynika bezsprzecznie, iż decyzja organu odwoławczego została wysłana jedynie do strony, natomiast nie została w ogóle doręczona jej pełnomocnikowi. Tym samym należy stwierdzić, iż w sprawie doszło do naruszenia

art. 40 § 2 w zw. z art. 109 § 1. W konsekwencji zaniechania przez organ odwoławczy doręczenia na piśmie ustanowionemu w postępowaniu administracyjnym pełnomocnikowi strony decyzji doszło do pominięcia strony w postępowaniu.

Z przedstawionych powodów należało uznać, iż w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego skutkującego pominięciem strony w postępowaniu, a to z kolei stanowi przesłankę do wznowienia postępowania w sprawie, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. Rozpatrując sprawę ponownie Wojewoda [...] winien więc uwzględnić znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo dla adwokata J. S., udzielone mu przez O. Sp. z o. o. (dawne O. Sp. z o. o.).

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 152 oraz art. 200 ww. ustawy z 30 sierpnia

2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.