Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig – Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 533/08 o odrzuceniu skargi B. S., R. P., S. K., Z. M., A. S., M. M., M. J., B. K., J. W., R. S., L. S., J. N., E. S., M. S., M. Z., T. B., M. W., A. S., B. B., D. R., L. C. na uchwałę Rady Gminy Borowa z dnia 28 marca 2008 r. nr XV/103/2008 w przedmiocie likwidacji publicznego gimnazjum postanawia: oddalić skargę kasacyjną

Postanowieniem z dnia 18 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 533/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę skargi B. S., R. P., S. K., Z. M., A.S., M. M., M. J., B. K., J. W., R. S., L. S., J. N., E. S., M. S., M. Z., T. B., M. W., A. S., B. B., D. R., L. C. na uchwałę Rady Gminy Borowa z dnia 28 marca 2008 r. nr XV/103/2008 w przedmiocie likwidacji publicznego gimnazjum.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie uchwały naruszającej prawo w/w osób jako rodziców dzieci uczęszczających do Gimnazjum w Borowej zostało wniesione w dniu 14 maja 2008 r. Następnie pismem z dnia 21 maja 2008 r. Przewodniczący Rady Gminy Borowa poinformował B. S., iż sprawa zostanie przedstawiona na najbliższej sesji Rady Gminy Borowa tj. w dniu 19 czerwca 2008 r., na której to nie podjęto uchwały w sprawie udzielenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął na podstawie art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), iż termin do wniesienia skargi wynosił 60 dni i upływał w dniu 14 lipca 2008 r. Natomiast skarga faktycznie została złożona dopiero w dniu 17 lipca 2008 r. , a więc z przekroczeniem ustawowego terminu i dlatego należało ją odrzucić.

Od powyższego wyroku złożono skargę kasacyjną "wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do dalszego prowadzenia postępowania".

Podniesiono zarzut naruszenia prawa w szczególności – art. 53 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez uznanie, że poinformowanie przez Przewodniczącego Rady Gminy o tym, że w porządku obrad sesji Rady Gminy omawiana będzie postulowana sprawa usunięcia naruszenia interesów prawnych skarżących, a następnie mimo omówienia sprawy i złożenia stosownego wniosku, niepodjęcie stosownej uchwały nie oznacza "odmowy usunięcia naruszenia prawa" w rozumieniu tego przepisu.

W uzasadnieniu wskazano, iż Sąd nie odniósł się do okoliczności, że Przewodniczący Rady Gminy pismem z dnia 21 maja 2008 r. poinformował skarżących, iż sprawa naruszenia ich interesów będzie przedmiotem obrad na sesji w dniu 19 czerwca 2008 r., na której nie podjęto uchwały w sprawie, pomimo zgłoszonego żądania. W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, termin do wniesienia skargi kasacyjnej był nie 60 - dniowy tylko 30 – dniowy, kiedy organ na wezwanie do usunięcia naruszenia odmawia usunięcia naruszenia prawa, bowiem zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego zaprezentowanym w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2005 r., sygn. akt III RN 54/00 "negatywne stanowisko organu gminy co do usunięcia naruszenia prawa może być ujawnione i zakomunikowane wzywającemu w każdy sposób, który dostatecznie ujawnia odmowę dokonania żądanego usunięcia naruszenia interesu".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.

Podniesiony zarzut naruszenia art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwaną dalej P.p.s.a należało uznać za całkowicie chybiony.

Przede wszystkim za bezsporne w niniejszej sprawie należy uznać, iż skarżący przed wniesieniem skargi spełnili warunek dopuszczalności skargi w postaci wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) zwaną dalej u.s.g., które dotyczyło usunięcia naruszenia interesu prawnego rodziców dzieci wynikającego z podjęcia uchwały przez Radę Gminy w Borowej "o likwidacji gimnazjum w Borowej i włączeniu uczniów likwidowanego gimnazjum do obwodu zakładanego gimnazjum w Pławie", a które zostało przedstawione Radzie Gminy w Borowej w dniu 14 maja 2008 r. Bezspornym jest również fakt, iż odbyła się sesja Rady Gminy w Borowej w dniu 19 czerwca 2008 r., na którą zaproszono zainteresowanych pismem z dnia 21 maja 2008 r., a na której przedstawiono argumentację uzasadniającą likwidację gimnazjum bez podjęcia merytorycznej uchwały.

Odnosząc się do zagadnienia zachowania terminu do złożenia skargi do sądu administracyjnego wskazać należy, iż dotychczasowe rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych w kwestii dotyczącej terminu do złożenia skargi do sądu na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., zostały rozstrzygnięte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OPS 2/07, publ. ONSAiWSA 2007, nr 3, poz. 60, w której stwierdzono, iż przepis art. 53 § 2 P.p.s.a. ma zastosowanie do skargi wnoszonej do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. (tzw. skarga powszechna).

Zgodnie z poglądem prawnym zaprezentowanym w powołanej uchwale, a który Naczelny Sąd Administracyjny, orzekający w niniejszej sprawie podziela, przepis art. 53 § 2 P.p.s.a. wprowadza dwa terminy do wniesienia skargi; pierwszy termin dotyczy sytuacji, gdy właściwy organ udzielił odpowiedzi na wezwanie (termin ten wynosi 30 dni i liczy się od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie) oraz drugi termin, który dotyczy sytuacji, gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie (termin ten wynosi 60 dni i liczy się od dnia wniesienia do organu wezwania do usunięcia naruszenia). Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia rozpoczyna bieg drugi z tych terminów czyli 60 - dniowy, jeżeli jednak przed jego upływem organ doręczy odpowiedź na wezwanie, termin ten staje się bezprzedmiotowy, a rozpoczyna bieg termin 30 - dniowy liczony od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie. Jeżeli natomiast organ nie doręczy odpowiedzi na wezwanie przed upływem 60 dni od dnia wniesienia wezwania, to w tym nieprzekraczalnym terminie (60 dni od dnia wniesienia wezwania) powinna być wniesiona skarga.

Jak już wcześniej stwierdzono skarżący dopełnili wymogu wezwania Rady Gminy w Borowej do usunięcia naruszenia interesu prawnego uchwałą nr XV/103/2008 Rady Gminy Borowa z dnia 28 marca 2008 r. w przedmiocie likwidacji gimnazjum publicznego. Jednakże organ gminy – wbrew twierdzeniom skarżącego - w rozpoznawanej sprawie nie udzielił żadnej odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, gdyż za taką odpowiedź nie sposób uznać ani pisma Przewodniczącego Rady Gminy z dnia 21 maja 2008 r., bowiem informuje ono jedynie, iż sprawa zostanie rozpatrzona na najbliższej sesji Rady Gminy, ani również samej sesji na której przedstawiono "argumentację uzasadniającą likwidację gimnazjum, Rada Gminy nie podjęła uchwały usuwającej naruszenie interesu prawnego" (skarga s. 7 akt WSA). Stosownie zaś do art. 14 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 Nr 142 poz. 1591) Rada Gminy podejmuje rozstrzygnięcia w formie uchwały, które zapadają zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu rady, w głosowaniu jawnym, chyba że ustawa stanowi inaczej. Co do pojęcia uchwały, przyjmując definicję typologiczną, odwołującą się do gatunkowych, powszechnie występujących cech uchwały, to można powiedzieć, iż "uchwałą organu samorządowego jest taka forma działania kolegialnego organu samorządowego, której wynikiem jest akt woli tego organu podjęty w trakcie jego posiedzenia (sesji, zebrania), w drodze głosowania, zmierzający z reguły do rozstrzygnięcia określonej sprawy publicznej o charakterze lokalnym (gminnym, powiatowym lub regionalnym) będącej przedmiotem obrad, najczęściej ze skutkiem wiążącym" (vide: A. Szewc, T. Szewc: Uchwałodawcza działalność organów jednostek samorządu terytorialnego, s. 48-49). Takiej uchwały dotyczącej usunięcia naruszenia prawa w niniejszej sprawie nie podjęto.

Należy wskazać, iż wykładnia przyjmująca, że samo odbycie sesji, na której kwestionowana sprawa likwidacji gimnazjum jest dyskutowana nie stanowi udzielenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w rozumieniu art. 53 § 2 P.p.s.a. jest prawidłowa, bowiem jak wskazano wyżej jeżeli Rada Gminy nie wypowiedziała się w przewidzianej prawem formie, czyli nie podjęła stosownej uchwały to znaczy, że nie udzieliła odpowiedzi. Czym innym bowiem jest forma poinformowania wzywających o zajętym stanowisku Rady a czym innym jest sam fakt podjęcia stosownego rozstrzygnięcia – uchwały co do usunięcia naruszenia prawa.

Z kolei powołany w skardze kasacyjnej wyrok Sądu Najwyższego z 5 stycznia 2001 r. sygn. akt III RN 54/00 dotyczył sytuacji kiedy skarżącemu - radnemu na żądane wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Rada Miasta udzieliła pośrednio negatywnej odpowiedzi w postaci odrzucenia w głosowaniu wniosku o przerwanie obrad w celu wyjaśnienia czy status Rady Miasta jest zgodny z prawem, a ponadto z wypowiedzi Przewodniczącego jasno wynikało, iż naruszenia prawa nie było. Wnioskodawca nie otrzymał pisemnej odpowiedzi jednakże uznał, iż podjęte czynności na sesji w szczególności odrzucenie wniosku w głosowaniu były wyrazem negatywnej odpowiedzi Rady Miasta ustosunkowującej się do wezwania naruszenia prawa. Dlatego Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, iż "negatywne stanowisko Rady Miasta w przedmiocie wezwania przez radnego o usunięcie naruszenia prawa może być wyrażone oraz zakomunikowane temu radnemu w każdy sposób, który dostatecznie ujawnia odmowę realizacji przedmiotowego wezwania."

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznając, iż w niniejszej sprawie organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa - nie podjął stosownej uchwały stwierdza, iż w przedmiotowej sprawie miał zastosowanie 60 - dniowy termin do wniesienia skargi liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Zaś z analizy akt sprawy wynika, iż owo wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało złożone w dniu 14 maja 2008 r., bezpośrednio przez przedstawiciela skarżących do Rady Gminy Borowa natomiast skarga została złożona w dniu 17 lipca 2008 r., a zatem z naruszeniem 60 – dniowego terminu zakreślonego w art. 53 § 2 P.p.s.a, który upłynął w dniu 14 lipca 2008 r. W takiej sytuacji, skoro skarga została wniesiona z przekroczeniem terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zobowiązany był ją odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. – co też prawidłowo uczynił zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 listopada 2008 r.

Z tych wszystkich względów, uznając, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.