Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2020 r. sprawy ze skargi Z. L. i J. L. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 447/13 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 6.000 (sześć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz Z. L. i J. L. sumę pieniężną w kwocie po 5.000 (pięć tysięcy) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz Z. L. i J. L. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Z. L. i J. L. pismem z [...] stycznia 2020 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tego Sądu z 14 stycznia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 447/13.

Powyższym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosków o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] róg ul. [...], hip. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 27 marca 2014 r.

W związku ze zwłoką w wykonaniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami: z 24 października 2016 r. I SA/Wa 561/16, z 26 stycznia 2018 r I SA/Wa 1405/17 oraz z 11 grudnia 2018 r. I SA/Wa 1692/18 wymierzył Prezydentowi [...] grzywny w wysokości odpowiednio: 1000, 4000 i 6000 złotych, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przy czym ostatnim wyrokiem przyznał od Prezydenta [...] na rzecz skarżących sumę pieniężną w kwocie po 1000 złotych na rzecz każdego z nich. Mimo to sprawa odszkodowania nadal pozostawała nierozpoznana. W tym stanie rzeczy Z. L. i J. L. po raz kolejny wezwali Prezydenta [...] do wykonania wyroku (pismem z [...] lipca 2019 r.), a następnie wnieśli przywołaną na wstępie skargę, żądając w niej: stwierdzenia że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenia organowi grzywny z tytułu zwłoki, przyznania na ich rzecz sumy pieniężnej, zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, a także rozpoznania skargi na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

W motywach skargi powoływali się na bezskuteczność uprzednio zastosowanych środków służących zdyscyplinowaniu organu oraz wezwań do wykonania wyroku. Jeśli zaś chodzi o uzasadnienie przyznania sumy pieniężnej, powoływali się na wyrządzenie im zaistniałą opieszałością krzywdy polegającej na naruszeniu dóbr osobistych, w postaci prawa do dysponowania swoją własnością, zdrowia, prawa do dziedzictwa rodzinnego, do niezwłocznego rozpoznania ich sprawy przez właściwy organ lub sąd. Podnosili nadto argument o braku możliwości zagospodarowania środków z odszkodowania, np. na lokacie bankowej lub jako innej formie lokaty kapitału. Zwracali także uwagę na stres i rozdrażnienie wywoływane poczuciem bezsilności wobec postępowania organu. Wskazując z kolei na medialne doniesienia o tzw. "aferze reprywatyzacyjnej" wywodzili, że w czasie gdy w ich sprawie nie podejmowano działań, podmiotom zamieszanym w tę aferę były wypłacane w krótkim czasie znaczne sumy. Z tego powodu czują się w pewien sposób oszukani. Zasądzenie zatem sumy pieniężnej będzie w tym wypadku właściwą odpowiedzią na doznane krzywdy. W ich ocenie istnieje obawa, że bez wymierzenia Prezydentowi sankcji w postaci przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej, organ w dalszym ciągu nie wykona wyroku Sądu. Ponadto odwoływali się do stanowiska wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2018 r., I OSK 2230/17, w którym wskazano, że zjawisko niewykonywania wyroków WSA w Warszawie przez Prezydenta [...] nie tylko godzi w interes prawny skarżących, ale także narusza powagę wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym zwrócili się o zmianę dotychczas pobłażliwej dla Prezydenta [...] linii orzeczniczej tutejszego Sądu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, że przedmiotowe postępowanie znajduje się na etapie gromadzenia materiału dowodowego i w tym celu zostało zlecone opracowanie geodezyjne. Ponadto strony postępowania były informowane o przyczynach niezałatwienia sprawy oraz nowym terminie załatwienia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest zasadna.

Wniesiona ona została w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Prezydent [...] nie rozpoznał sprawy zainicjowanej wnioskami o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] róg ul. [...], hip. nr [...], w terminie wyznaczonym wyrokiem Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Warszawie z 14 stycznia 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 447/13, który to termin ekspirował [...] marca 2014 r. Nie uczynił tego także do chwili obecnej i to mimo, że z tytułu zaistniałej opieszałości już trzykrotnie wymierzono mu grzywnę, jak też orzeczono o obowiązku wypłacenia na rzecz skarżących sum pieniężnych.

Podnieść trzeba, że zgodnie z treścią art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374), w brzmieniu nadanym ustawą z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach administracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Pomimo że ww. przepis wszedł w życie z dniem 31 marca 2020 r., to wynika z niego, że nierozpoczęcie biegu terminów - jak i zawieszenie terminów już rozpoczętych - obowiązuje w okresie zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Jeśli więc stan zagrożenia epidemicznego obowiązywał na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 14 marca 2020 r., to należy przyjąć, że od tej daty z mocy prawa następuje skutek wynikający z tej normy prawnej. Mając na uwadze powyższe, Sąd władny był ocenić postępowanie administracyjne prowadzone przez Prezydenta jedynie do dnia poprzedzającego wprowadzenie stanu zagrożenia epidemicznego, tj. do 13 marca 2020 r.

Oznacza to, że od niemal 6 lat pozostawał przy wykonywaniu prawomocnego wyroku w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, tj. art. 286 § 2 p.p.s.a. jak też art. 153 p.p.s.a. i art. 12 k.p.a. Taką jej ocenę uzasadnia to, że w uprzednio wydanym orzeczeniu zaistniałą zwłokę wykonaniu wyroku w ten sposób oceniono, a od tego czasu zwłoka ta uległa zwiększeniu. Co prawda organ po ostatnim wyroku podejmował czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego (wystąpienie z [...] kwietnia 2019 r. do pełnomocnika stron o nadesłanie postanowienia o nabyciu spadku po T. L., zlecenie opracowania geodezyjnego w dniu [...] czerwca 2019 r.), nie może to jednak uwalniać go od zarzutu bezczynności. Czynności organu po zleceniu ww. opracowania sprowadzały się bowiem jedynie do informowania stron, że opracowania tego jeszcze nie sporządzono. Pomimo upływu znaczonego czasu od momentu jego zlecenia, z akt nie wynika, by Prezydent [...] występował do podmiotu, któremu zlecił to opracowanie, z ponagleniem jego wykonania. Sąd ma świadomość wielości tego rodzaju spraw zawisłych przed organem i ich skomplikowanej, ze względu na historyczny kontekst, materii. Niemniej nawet sprawy szczególnie skomplikowane winny być załatwiane bez zbędnej zwłoki.

Powyższe czyni zatem uzasadnionym żądanie wymierzenia Prezydentowi [...] z tytułu zaistniałej opieszałości w wykonaniu prawomocnego wyroku kolejnej grzywny. Przy jej wymiarze Sąd uwzględnił zarówno okres zwłoki w wykonaniu wyroku ze skargi na bezczynność organu jak i roczny okres jaki upłynął od zwrotu akt wraz z ostatnim wydanym w tożsamym przedmiocie prawomocnym wyrokiem tut. Sądu. Zważywszy na te okoliczności, za adekwatną w sprawie Sąd uznał grzywnę w wymiarze 6000 złotych. Mając z kolei na względzie potrzebę zwiększenia dolegliwości finansowej obciążającej organ w celu przymuszenia go do wykonania prawomocnego wyroku, jak też potrzebę zrekompensowania skarżącym uzasadnionego poczucia krzywdy wynikającego z lekceważenia ich prawa do uzyskania wiążącego stanowiska organu administracji publicznej w sprawie zainicjowanej przed 11 laty bez zbędnej zwłoki, zasadnym okazało się także uwzględnienie żądania przyznania na ich rzecz sumy pieniężnej, w wymiarze po 5000 złotych na rzecz każdego z nich. W świetle bowiem dotychczasowego zachowania organu, tylko zwiększenie represji finansowej może doprowadzić do wyegzekwowania efektywniejszego działania w sprawie i jej niezwłocznego załatwienia bez konieczności występowania przez strony z kolejną przewidzianą w art. 154 p.p.s.a. skargą. Wynikające z zastosowanych środków łączne finansowe obciążenie organu wynosić będzie w tym wypadku 16.000 złotych i jest na tyle dotkliwa, że powinna skłonić organ do zintensyfikowania działań w sprawie.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 7 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1-3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 i art. 205 § 2 powołanej ustawy. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.