Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1557/22 w sprawie ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2022 r. nr KOC/442/Go/22 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1557/22 oddalił skargę P. S.A. w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium j Odwoławczego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2022 r. nr KOC/442/Go/22 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 77, 7 oraz 80 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie, że organ błędnie ustalił stan faktyczny i pomimo posiadania wystarczającego materiału dowodowego ocenił, że skarżącemu kasacyjnie nie przysługiwało prawo zarządu nieruchomością, w związku z czym nie było możliwe stwierdzenie nabycia przez niego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości wraz z prawem własności budynków i urządzeń znajdujących się na niej;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 75 § 1 k.p.a. oraz w związku z § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez przyjęcie, że:

a) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie prawidłowo oceniło, że – mimo posiadanych wątpliwości co do dowodów zaoferowanych przez Skarżącego kasacyjnie - może wydać decyzję in meritr,) Organ słusznie uznał, iż nie ma konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego pomimo posiadanych przez niego wątpliwości co do dowodów zaoferowanych przez skarżącego kasacyjnie i w tym celu wykazania za pomocą innych środków dowodowych niż tylko dokumenty, że skarżącemu kasacyjnie przysługiwało prawo zarządu Nieruchomością

3) w konsekwencji powyższego - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 21997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899, Dz. U. z z 2021 r. poz. 815) - dalej: "u.g.n.", podczas, gdy:

1) zgromadzony w postępowaniu administracyjnym w obu instancjach materiał dowodowy pozwalał na kategoryczne przesądzenie, że skarżącemu kasacyjnie przysługiwało prawo zarządu nieruchomością na podstawie którego można by stwierdzić nabycie prawa użytkowania wieczystego Nieruchomości wraz z prawem własności budynków i urządzeń na niej się znajdujących;

2) w sytuacji, kiedy Organ powziął wątpliwości, czy Skarżącemu kasacyjnie przysługiwało prawo zarządu, powinien był zastosować możliwość wynikającą z art. 75 § 1 k.p.a. w związku z § 4 ust. 3 Rozporządzenia i przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe.

Wskazano, że popełnione uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem, gdyby Sąd I instancji się ich nie dopuścił, tj. oceniłby, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający, ewentualnie wymaga uzupełnienia o inne niż dokumenty środki dowodowe, uchyliłby zaskarżoną decyzję organu, ewentualnie decyzje organów obu instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania celem uzupełnienia przeprowadzonego postępowania dowodowego, co z kolei pozwoliłoby na ustalenie prawa przysługującego poprzednikowi prawnemu skarżącego kasacyjnie.

Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości przewidzianej przepisami prawa. Zrzeczono się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2024, poz. 935 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Rolą organu w toku postępowania administracyjnego jest: podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) oraz udokumentowanie poczynionych ustaleń w aktach sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.). Dokumentacja akt niniejszej sprawy wskazuje, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji ocenił, że organy prowadzące postępowanie tym standardom sprostały. Zaakcentować trzeba, że uzasadnienie skargi kasacyjnej wskazuje, że jej zasadności upatruje się de facto - wyłącznie - w odmiennej, od przyjętej przez Sąd Wojewódzki, ocenie materiału dowodowego. Tymczasem, okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez stronę skarżącą kasacyjnie nie przesądza o zasadności skargi kasacyjnej. W badanej sprawie, jakkolwiek zarzucono Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie przepisów postępowania, to znamienne jest, że nie wskazano na czym konkretnie - poza odmienną - od przyjmowanej przez stronę skarżącą kasacyjnie oceną ustalonych okoliczności faktycznych, polega zarzucane naruszenie przepisów postępowania. Skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to, bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być, bowiem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie.

W świetle powyższego nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie, że organy administracyjne obu instancji błędnie ustaliły stan faktyczny sprawy, co – zdaniem skarżącej kasacyjnie – miało polegać na nieprawidłowym uznaniu, iż nie przysługiwało jej prawo zarządu do nieruchomości spornej. Odnosząc się do tego zarzutu, należy zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie ocenił, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do wykazania przez skarżącą, iż poprzednikowi prawnemu przysługiwało prawo zarządu nieruchomością na dzień 5 grudnia 1990 r., stosownie do treści art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r., poz. 1899, dalej: "u.g.n."). Przepis ten wyraźnie wskazuje, że grunt będący własnością Skarbu Państwa lub gminy, aby stał się przedmiotem użytkowania wieczystego z mocy prawa, musi pozostawać w zarządzie określonych w ustawie podmiotów właśnie w tej konkretnej formie prawnej, a nie w dowolnym faktycznym władaniu lub posiadaniu.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku trafnie wskazano, że prawo zarządu jest szczególnym, ustawowo przewidzianym tytułem prawnym do nieruchomości, którego istnienia nie można domniemywać, lecz które musi jasno wynikać z enumeratywnie wskazanych dokumentów określonych w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120 ze zm., dalej: "rozporządzenie"). W tym też kontekście Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że zgromadzony materiał dowodowy, tj. decyzje o lokalizacjach inwestycji tymczasowych, nie stanowią podstawy do uznania istnienia prawa zarządu.

Niezasadne są także zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia, polegające na niewykorzystaniu możliwości przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego za pomocą innych środków dowodowych niż dokumenty. Zarzuty te opierają się na błędnym przekonaniu, że możliwość dopuszczenia dowodu z zeznań świadków lub oświadczeń stron istnieje nawet wtedy, gdy dokumenty wskazane w § 4 ust. 1 rozporządzenia w ogóle nie zostały przedstawione lub nie wskazują jednoznacznie na istnienie prawa zarządu. Tymczasem, jeżeli chodzi o kwestię dokumentowania istnienia prawa zarządu na podstawie innych, niż dokumenty, środków dowodowych (oświadczenia strony lub zeznań świadków) to dowody te mogą potwierdzić istnienie prawa zarządu tylko wtedy, gdy nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Wobec tego, wnioskodawca uwłaszczenia winien wskazać, że miał w swej dyspozycji konkretne dokumenty potwierdzające określone prawo (zarząd użytkowanie), które później zaginęły, czy uległy zniszczeniu (por. wyrok NSA z 21.01.2022 r., I OSK 401/19). Przepis § 4 ust. 3 rozporządzenia znajduje zatem zastosowanie tylko w sytuacji, gdy dokumenty wymienione enumeratywnie w ust. 1 nie zachowały się, co musi zostać uprzednio jednoznacznie ustalone. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpatrywanej sprawie.

Należy także podkreślić, że niezasadny pozostaje zarzut naruszenia art. 200 ust. 1 u.g.n. wskutek błędnych ustaleń faktycznych lub niepełnego materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie szczegółowo wyjaśnił bowiem, że mimo aktywności dowodowej skarżącej, nie dostarczyła ona dokumentów spełniających wymogi wynikające z § 4 ust. 1 rozporządzenia, co wyłącza możliwość stwierdzenia istnienia prawa zarządu.

Podsumowując, w świetle powyższego stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał poprawnej analizy i oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie są uzasadnione.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.