II SAB/Wa 198/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-05-07	
Data wpływu	2025-02-10	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Arkadiusz Koziarski.
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kube	
Symbol z opisem	6480
658	
Hasła tematyczne	Dostęp do informacji publicznej	
Sygn. powiązane	III OSK 1507/25	
Skarżony organ	Minister Sprawiedliwości	
Treść wyniku	Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia	
Powołane przepisy	Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198;  art. 1 ust. 1 art. 4 ust. 1 pkt 1 art. 6 ust. 1; Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2025 r. sprawy ze skargi P.K. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania pkt 1 wniosku z dnia [...] stycznia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Ministra Sprawiedliwości do rozpoznania pkt 1 wniosku P.K. z dnia [...] stycznia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w zakresie żądania przyznania sumy pieniężnej.	
Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] stycznia 2023 r. (data wpływu do adresata: [...] stycznia 2023 r.) P. K. (dalej: "skarżący") wystąpił do Ministra Sprawiedliwości (dalej: "Minister", "organ") o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1) czy pracownicy Ministerstwa Sprawiedliwości, sądu, prokuratury oraz Służby Więziennej opłacają zryczałtowaną opłatę za korzystanie z czajników elektrycznych w pracy? 2) dlaczego korespondencja do sądów, Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nie jest wolna od opłat, chociaż do ETPC w Strasburgu korespondencja jest wolna od opłat? 3) dlaczego jako osoba niepełnosprawna, niemogąca podjąć pracy zarobkowej, jest on (tj. skarżący) dyskryminowany poprzez wprowadzone przepisy związane z opłatami, chociaż w wyroku sąd nie nakazał mu wnosić opłat za korzystanie z prądu, wody itp.?

Pismem z [...] lutego 2023 r. organ poinformował skarżącego, że zgodnie z art. 105 § 6a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 706 ze zm.; dalej: "k.k.w."), skazany ponosi koszty prowadzenia korespondencji, w tym korespondencji urzędowej, jednak w szczególnie uzasadnionych wypadkach skazany, który nie posiada środków pieniężnych, może otrzymać od administracji zakładu karnego znaczki pocztowe na korespondencję. Ponadto w myśl art. 110b k.k.w., jeżeli po uzyskaniu zezwolenia dyrektora zakładu karnego cela mieszkalna została wyposażona w dodatkowy sprzęt elektroniczny lub elektryczny, każdy skazany przebywający w tej celi jest zobowiązany do uiszczania zryczałtowanej miesięcznej opłaty w związku z użytkowaniem tego sprzętu (§ 1). W szczególnie uzasadnionych wypadkach, zwłaszcza gdy skazany nie posiada środków finansowych i zatrudniony jest nieodpłatnie w zakładzie karnym, dyrektor może zwolnić go od uiszczania opłaty (§ 5). Minister wyjaśnił, iż uzyskanie zezwolenia dyrektora zakładu karnego na posiadanie w celi dodatkowego sprzętu elektronicznego lub elektrycznego, niestanowiącego standardowego wyposażenia celi mieszkalnej, wiąże się z koniecznością ponoszenia przez zakład karny dodatkowych kosztów. W społeczeństwie każdy obywatel musi ponosić we własnym zakresie koszty użytkowania tego rodzaju sprzętów i uiszczać za to należne opłaty. W tej sytuacji, w szczególności zważywszy na dążenie do stałego zwiększania odpłatnego zatrudnienia wśród skazanych, uzasadnionym było wprowadzenie zryczałtowanej opłaty uwzględniającej uśrednioną wysokość kosztów ponoszonych przez zakład karny w związku z użytkowaniem przez skazanych dodatkowych sprzętów elektronicznych i elektrycznych.

Powyższa odpowiedź została doręczona skarżącemu [...] lutego 2023 r.

Pismem z [...] lutego 2023 r. (tj. przed doręczeniem odpowiedzi na wniosek) skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] stycznia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podkreślając, iż skarżący złożył skargę w zakładzie karnym [...] lutego 2023 r., tj. w trakcie biegu terminu na rozpatrzenie wniosku przez organ. Skarga została przesłana bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który przekazał ją Ministrowi. Odpowiedź na wniosek skarżący odebrał [...] lutego 2023 r., a skarga wpłynęła do organu w dniu [...] marca 2023 r.

Minister zaznaczył, że oceny bezczynności podmiotu zobowiązanego do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej dokonuje się według stanu faktycznego na dzień orzekania przez sąd administracyjny, który jest zobowiązany badać, czy w dacie wniesienia skargi, a następnie w dacie zamknięcia rozprawy, adresat wniosku pozostawał w bezczynności. Zatem trzeba uwzględnić zdarzenia powodujące, iż ewentualne zobowiązanie do wyeliminowania bezczynności staje się zbędne lub nawet niedopuszczalne (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA", "Sąd kasacyjny", "Sąd drugiej instancji" z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3386/19 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie, w związku z udzieleniem odpowiedzi na wniosek informacyjny, skarga z [...] lutego 2023 r. nie ma usprawiedliwionych podstaw i powinna zostać oddalona.

W piśmie procesowym z [...] kwietnia 2023 r. skarżący wskazał, że otrzymał odpowiedź na pytania nr 2 i nr 3, natomiast nie uzyskał odpowiedzi na pytanie nr 1 wniosku informacyjnego z [...] stycznia 2023 r. Według skarżącego, organ nie dochował 14-dniowego terminu, ponieważ wniosek złożył [...] stycznia 2023 r., zaś skargę na bezczynność - w dniu [...] lutego 2023 r., a więc po 17 dniach.

W uzupełnieniu skargi, pełnomocnik skarżącego wyznaczony z urzędu, w piśmie z 24 lipca 2023 r. wniósł o: zobowiązanie Ministra do podjęcia w terminie 7 dni czynności w sprawie wniosku skarżącego z [...] stycznia 2023 r.; stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 10.000 złotych; zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Motywując ww. żądania, pełnomocnik z urzędu skarżącego zaakcentował, iż Minister niewątpliwie jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w zakresie objętym wnioskiem z [...] stycznia 2023 r. Organ odpowiedział skarżącemu na pytania nr 2 i nr 3, lecz skarżący nadal nie uzyskał odpowiedzi na pytanie nr 1 wniosku. Dlatego skarga na bezczynność jest zasadna.

W piśmie z 22 sierpnia 2023 r. Minister stwierdził, że intencja skarżącego została zrozumiana jako wniosek o wyjaśnienie okoliczności dodania do k.k.w. art. 110b określającego sposób rozliczania skazanego za energię elektryczną wykorzystywaną na dodatkowy sprzęt elektroniczny lub elektryczny znajdujący się w celi. W przypadku gdy dyrektor zakładu karnego zezwoli na wyposażenie celi mieszkalnej w dodatkowy sprzęt elektroniczny lub elektryczny, każdy skazany przebywający w celi jest zobowiązany do uiszczania zryczałtowanej miesięcznej opłaty w związku z użytkowaniem tego sprzętu. Przepis został dodany nowelą k.k.w. z 2022 r. i wszedł w życie 1 stycznia 2023 r. Powyższe unormowanie nie dotyczy pracowników Ministerstwa Sprawiedliwości ani wymiaru sprawiedliwości. Organ uznał, iż odpowiedział na pytanie nr 1 wniosku, bowiem w kontekście obowiązku ponoszenia przez każdego obywatela we własnym zakresie kosztów użytkowania sprzętów elektronicznych i elektrycznych, powołał się na uzasadnione wprowadzenie zryczałtowanej opłaty uwzględniającej uśrednioną wysokość kosztów ponoszonych przez zakład karny w związku z użytkowaniem przez skazanych dodatkowych sprzętów elektronicznych i elektrycznych. Według Ministra, także zarzuty podniesione w piśmie z 24 lipca 2023 r. są nieuzasadnione.

Wyrokiem z 27 listopada 2023 r., sygn. akt II SAB/Wa 203/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej też: "WSA w Warszawie", "Sąd pierwszej instancji", "tutejszy Sąd") oddalił skargę.

Jak podał Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu ww. orzeczenia, analiza wniosku z [...] stycznia 2023 r. prowadzi do konkluzji, że przedmiotem żądania skarżącego nie były informacje związane ze sprawą publiczną. W pytaniu nr 1 skarżący domaga się informacji dotyczącej środków wydatkowanych przez pracowników ministerstwa, sądów, prokuratur i służby więziennej, które nie stanowią środków publicznych. Zdaniem WSA w Warszawie, skarżący, mając na uwadze treść art. 110b k.k.w., usiłuje uzyskać informację, czy także pracownicy wskazanych instytucji są zobowiązani do stosowanej opłaty (ze środków prywatnych). Taka treść żądania nie odnosi się do spraw publicznych, ponieważ "sprawa publiczna" to sprawa ogółu, która w znacznym stopniu koresponduje z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu), a w doktrynie i orzecznictwie akcentuje się, iż rozumienie pojęcia "sprawa publiczna" jest związane z władzą publiczną i wspólnotą publicznoprawną oraz jej funkcjonowaniem (vide H. Izdebski, Samorząd terytorialny. Podstawy ustroju i działalności, Warszawa 2004, s. 209; wyrok NSA z 30 września 2009 r., sygn. akt I OSK 2093/14). W ocenie Sądu pierwszej instancji, powyższa sytuacja nie wystąpiła w rozpoznanej sprawie.

Ponadto WSA w Warszawie uznał, że sformułowanie omawianego pytania może sugerować, iż skarżący domaga się w istocie informacji w zakresie obowiązującego stanu prawnego w poruszonej kwestii. Tymczasem przewidziany w ustawie z dnia 6 września 2002 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902; dalej: "u.d.i.p.") tryb nie ma zastosowania do udzielania informacji o przepisach prawa lub informacji o przepisach prawa zastosowanych w indywidualnej sprawie. W kategorii informacji publicznej nie mieści się też ubieganie się o poradę prawną, wyjaśnienie charakteru i istoty przepisów prawnych, domaganie się instruktażu (wykładni), jak należy rozumieć i stosować w praktyce określone przepisy prawa.

Według Sądu pierwszej instancji, również i informacje żądane przez skarżącego w pytaniach nr 2 i nr 3 należy uznać za informacje pozbawione waloru informacji publicznej, ponieważ skarżący we wniosku z [...] stycznia 2023 r. domagał się w istocie wyjaśnienia treści przepisów lub dokonania ich wykładni, ewentualnie wskazania przyczyn podjęcia określonych inicjatyw ustawodawczych bądź ich zaniechania.

Konkludując, WSA w Warszawie stwierdził, że co prawda Minister udzielił skarżącemu odpowiedzi w piśmie z [...] lutego 2023 r., jednakże z uwagi na brak przesłanki przedmiotowej dla uznania żądanej informacji za informację publiczną, trzeba przyjąć, iż odpowiedź ta ma walor wyłącznie informacyjny/wyjaśniający i została udzielona poza ramami u.d.i.p., bowiem w sprawie tej u.d.i.p. nie znajduje zastosowania.

Od opisanego wyżej wyroku skarżący (reprezentowany przez adwokata ustanowionego z urzędu) wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, NSA wyrokiem z 9 stycznia 2025 r., sygn. akt III OSK 1226/24, uchylił zaskarżony wyrok w części, w jakiej Sąd pierwszej instancji oddalił skargę na bezczynność Ministra w przedmiocie rozpoznania punktu 1 wniosku skarżącego z [...] stycznia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej oraz oddalił skargę kasacyjną w pozostałej części.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd kasacyjny stwierdził, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo zdefiniował pojęcie informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. precyzuje pojęcie informacji publicznej, przedstawiając przykładowy katalog danych mających walor informacji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej, co podyktowane jest transparentnością życia publicznego i zwiększaniem świadomości prawnej społeczeństwa. Podkreślić jednak należy, iż informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Zatem informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, jak również wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów. Sprawa publiczna oznacza przejaw działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP w jej rozumieniu wynikającym z unormowań Konstytucji RP, tj. takiej aktywności tych podmiotów, która jest ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych.

Na tle takiego rozumienia pojęcia informacji publicznej, Sąd drugiej instancji nie zgodził się z dokonaną przez WSA w Warszawie prawną kwalifikacją punktu 1 wniosku skarżącego z [...] stycznia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej. Otóż w ocenie NSA, analiza tego punktu wniosku prowadzi do przyjęcia, że przedmiotem żądania skarżącego była informacja związana ze sprawą publiczną, a tym samym żądana w punkcie 1 wniosku informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Pytanie z punktu 1 wniosku zmierza bowiem do ustalenia, czy wskazane w nim podmioty publiczne ponoszą koszty energii związane z korzystaniem przez swoich pracowników z czajników elektrycznych. Zatem pytanie to dotyczy działalności organów władzy publicznej. Kwestia ustalenia obowiązku pokrywania przez pracowników instytucji publicznych opłaty za korzystanie z czajników elektrycznych, to informacja o tym, czy organy władzy publicznej ponoszą wydatki związane ze zużyciem energii elektrycznej na ten cel. Jest to więc sprawa publiczna w rozumieniu zdefiniowanym przez Sąd pierwszej instancji, dotycząca faktów. Przedmiotowe pytanie nie odnosi się bezpośrednio do spraw prywatnych (indywidualnych) pracowników związanych z ponoszonymi przez nich wydatkami.

Informacja z punktu 1 wniosku skarżącego nie jest powszechnie dostępna i powszechnie wiadoma, nie wynika wprost z treści aktów prawnych lub wewnętrznych regulaminów. Wbrew twierdzeniu WSA w Warszawie, skarżący w omawianym pytaniu nie domaga się informacji w zakresie obowiązującego stanu prawnego w poruszanej kwestii. W pytaniu tym także nie zawarto prośby o podanie jakichkolwiek przepisów, wyjaśnienia charakteru czy istoty przepisów prawnych, w szczególności mających zastosowanie w indywidualnej sprawie. Załatwienie tej części wniosku sprowadza się do odpowiedzi "tak" lub "nie". Z treści tego pytania nie wynika też, jak to przyjął Sąd pierwszej instancji, aby skarżący wnosił o udzielenie mu jakiejkolwiek porady prawnej lub wskazanie przyczyn podjęcia określonych inicjatyw ustawodawczych bądź ich zaniechania. Analiza całego wniosku wskazuje, iż skarżący jako osoba osadzona w zakładzie karnym pragnie ustalić, czy wymienione w punkcie 1 instytucje publiczne nakładają na pracowników obowiązek zryczałtowanej opłaty za korzystanie z czajników elektrycznych.

Wbrew twierdzeniom Ministra, w piśmie z [...] lutego 2023 r., stanowiącym reakcję organu na wniosek, nie udzielono odpowiedzi na pytanie nr 1 wniosku. W sytuacji prostego pytania, jakim jest przedmiotowe pytanie, Minister nie powinien doszukiwać się intencji wnioskodawcy, lecz wprost na nie odpowiedzieć. Za odpowiedź na to pytanie nie można uznać, następującego zdania zawartego w ww. piśmie z [...] lutego 2023 r. - "Należy podkreślić, że powyższe uregulowanie nie dotyczy pracowników Ministerstwa Sprawiedliwości ani wymiaru sprawiedliwości", ponieważ kwestia opłat może być uregulowana przez wskazane we wniosku podmioty w swoich regulacjach. Takiej odpowiedzi nie stanowi też stwierdzenie, iż "w społeczeństwie każdy obywatel musi ponosić we własnym zakresie koszty użytkowania tego rodzaju sprzętów i uiszczać za to należne opłaty". Odpowiedź ta niejako sugeruje, że także pracownicy instytucji wskazanych we wniosku ponoszą opłaty za korzystanie z czajników elektrycznych. Jednak są to tylko sugestie adresata wniosku niemające waloru konkretnej odpowiedzi na zadane pytanie. Z zacytowanych zdań z pisma z [...] lutego 2023 r. nie wynika, iż pracownicy Ministerstwa Sprawiedliwości oraz wymiaru sprawiedliwości nie opłacają zryczałtowanej opłaty za korzystanie z czajników elektrycznych. Nadto odesłanie wnioskodawcy, żądającego udostępnienia informacji publicznej do innego podmiotu, uwalnia adresata tego wniosku od zarzutu bezczynności tylko wówczas, gdy nie posiada żądanej informacji publicznej, zaś Minister takiej jednoznacznej deklaracji nie złożył.

NSA podkreślił, że wprawdzie wyrok zaskarżono w całości, jednak w skardze kasacyjnej podniesiono i uargumentowano tylko zarzuty dotyczące bezczynności Ministra w rozpoznaniu punktu 1 wniosku skarżącego z [...] stycznia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej. Dodatkowo skarżący przyznał, iż organ udostępnił mu informacje żądane w punktach 2 i 3 wniosku. Dlatego skargę kasacyjną w części, w której Sąd pierwszej instancji oddalił skargę na bezczynność w przedmiocie rozpoznania punktów 2 i 3 wniosku z [...] stycznia 2023 r., NSA oddalił wobec braku usprawiedliwionych podstaw.

W piśmie z 14 kwietnia 2025 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu powtórzył żądania wymienione w piśmie z 24 lipca 2023 r., ograniczając do pkt 1 żądanie zobowiązania Ministra do rozpoznania wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - po ponownym rozpatrzeniu sprawy w przekazanym zakresie - zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), w myśl którego wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Przyjmuje się, iż wykładnia prawa, wyrażona w wyroku Sądu kasacyjnego, jest wiążąca w sprawie dla Sądu pierwszej instancji, gdy dotyczy zastosowania zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do wykładni prawa zawartej w uzasadnieniu wyroku Sądu drugiej instancji, bez względu na poglądy prawne zaprezentowane w orzeczeniach sądowych w innych podobnych sprawach. Przez wykładnię prawa rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

Niewątpliwie wykładnia prawa, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., obejmuje zarówno prawo materialne, jak i procesowe. Sąd pierwszej instancji nie jest natomiast związany oceną Sądu kasacyjnego dotyczącą stanu faktycznego sprawy, bowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa (tak: m.in. H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś [red.], H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 4, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 881 i powołane tam orzecznictwo; podobnie: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 268). Obowiązek podporządkowania się wykładni prawa wyrażonej w wyroku NSA ciążący na wojewódzkim sądzie administracyjnym, może być wyłączony tylko w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego sprawy (vide R. Hauser [red.], M. Wierzbowski [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 624 i cyt. tam wyrok NSA z 10 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1290/07). W konsekwencji należy uznać, iż związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażoną wcześniej przez NSA wykładnią prawa, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się jej w pełnym zakresie, co niewątpliwie determinuje treść nowego wyroku Sądu pierwszej instancji.

Stosownie do treści przepisów art. 149 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (§ 2).

Tutejszy Sąd stwierdza, iż NSA w wyroku z 9 stycznia 2025 r., sygn. akt III OSK 1226/24, bezsprzecznie przesądził publicznoprawny walor pytania z punktu 1 wniosku informacyjnego skarżącego z [...] stycznia 2023 r. Wywody Sądu kasacyjnego w tym zakresie zostały przedstawione w części faktycznej (historycznej) niniejszego uzasadnienia. Zatem zbędne jest ich powielanie. Jednocześnie WSA w Warszawie wskazuje, że w dacie ponownego orzekania przez Sąd pierwszej instancji, punkt 1 wniosku nie został zrealizowany, dlatego należało zobowiązać Ministra (którego funkcja jako pomiotu obowiązanego do udzielenia informacji publicznej, ujętego w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., nie była kwestionowana) do rozpoznania tego punktu wniosku w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Oceniając zaistniałą w sprawie bezczynność w punkcie 2 sentencji wyroku w oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd ponownie rozpoznający sprawę (w przekazanym zakresie) przyjął, iż nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i powinno być intepretowane ściśle. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego pojęcia, "rażące" to "ponad miarę", "niewątpliwe", "oczywiste", "wyraźne". Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, w tym terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne, niezaprzeczalne i pozbawione racjonalnego uzasadnienia. W niniejszej sprawie bezczynność Ministra wynikała z błędnej interpretacji oraz kwalifikacji prawnej przedmiotu punktu 1 wniosku, a nie lekceważenia skarżącego.

Tutejszy Sąd w punkcie 3 sentencji wyroku oddalił, na mocy art. 151 p.p.s.a., skargę w zakresie żądania przyznania skarżącemu sumy pieniężnej. Rozważając zasadność zastosowania tego środka pełniącego funkcję kompensacyjną, WSA w Warszawie uznał, że nie zaistniała potrzeba rekompensowania skarżącemu dolegliwości, niedogodności czy negatywnych przeżyć doznanych wskutek bezczynności organu. Z użytego w art. 149 § 2 p.p.s.a. zwrotu "może orzec" wynika, iż sąd administracyjny jest uprawniony, a nie zobowiązany do przyznania sumy pieniężnej. Skoro Minister nie dopuścił się kwalifikowanej bezczynności, Sąd pierwszej instancji postanowił nie skorzystać z dyspozycji ww. przepisu (vide wyrok NSA z 25 lutego 2025 r., sygn. akt III OSK 2204/24).

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.