Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt III SA/Łd 198/13 w sprawie ze skargi W. L. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 198/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę W. L. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy:

W. L. pismem z dnia 31 sierpnia 2012 r. zwrócił się do Starosty Radomszczańskiego o dokonanie z urzędu zmiany danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków miasta Radomska, tj. grupy użytków gruntowych dla nieruchomości położonej w Radomsku przy ulicy [...] 60 i 61, stanowiącej działki ewidencyjne nr 88 (obecnie nr 88/1, nr 88/3 i nr 88/2) oraz nr 197, obręb 46. Wskazał, iż powyższe działki określone są w ewidencji w całości jako grunty orne, natomiast zgodnie z Uchwałą Nr LXIII/476/10 Rady Miejskiej w Radomsku z dnia 30 września 2010r. w sprawie uchwalenia zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Radomska, przedmiotowe użytki gruntowe nie stanowią jedynie użytków rolnych, lecz znajdują się w większości na terenach zabudowanych, stanowiąc w znacznej części grunty zabudowane.

Starosta Radomszczański pismem z dnia 1 października 2010 r. poinformował wnioskodawcę, że zgodnie z § 46 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454) dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11.

Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z:

1) prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych,

2) opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych,

3) dokumentacji architektoniczno – budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej,

4) ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów.

Starosta poinformował, że przedstawione Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Radomska nie stanowi podstawy do dokonania zmian w określeniu klaso-użytków i w oparciu o art. 22 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, wobec czego, w związku z § 47 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, zażądał od wnioskodawcy dostarczenia dokumentu, który byłby podstawą do wprowadzenia wnioskowanych zmian.

Pismem z dnia 8 października 2012 r., W. L. wniósł o:

- dokonanie na podstawie § 46 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków zmiany z urzędu danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków miasta Radomska, tj. grupy użytków gruntowych dla nieruchomości położonej w Radomsku przy ulicy [...] 60 i 61, stanowiącej działki ewidencyjne nr 88 (obecnie nr 8/1, nr 88/3 i nr 88/2) oraz nr 197, obręb 46, z uwagi na fakt, iż powyższe działki ewidencyjne określone są w ww. ewidencji, jako w całości grunty orne, natomiast zgodnie z Uchwałą Nr LXIII/476/10 Rady Miejskiej w Radomsku z dnia 30 września 2010 r. w sprawie uchwalenia zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Radomska - będącej aktem prawa miejscowego - przedmiotowe użytki gruntowe nie stanowią jedynie użytków rolnych, lecz znajdują się w większości na terenach zabudowanych, stanowiąc w większości grunty zabudowane

- w oparciu o art. 61 § 1 k.p.a. oraz o § 47 ust. 3 w związku z § 46 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i § 45 ust. 1 - 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, jako strona o wszczęcie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie oraz na podstawie art.61 § 4 k.p.a. o zawiadomienie strony o wszczęciu ww. postępowania;

Starosta Radomszczański postanowieniem z dnia 15 października 2012 r. nr GN.II.6020.141.1.2012 odmówił W. L. wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów miasta Radomska odnośnie nieruchomości położonej w Radomsku przy ul. [...] 60 i 61, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków numerami działek: 88/1, 88/2, 88/3 oraz 197 w obrębie 46.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że na podstawie prowadzonej ewidencji gruntów i budynków objęte wnioskiem działki oznaczone numerami: 88/1, 88/3 oraz 197 w obrębie 46, o łącznej powierzchni 1,1010 ha, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt I Ns 591/10, stanowią własność J S. Nabycie własności nastąpiło przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 2005r. Natomiast działka nr 88/2 obręb 46 o powierzchni 0,0391 ha, na podstawie decyzji Starosty Radomszczańskiego z dnia [...] października 2009 r. nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanowi własność Miasta Radomska.

Organ wskazał przy tym, że w Sądzie Rejonowym w Radomsku prowadzone jest postępowanie z wniosku W. L. pod sygn. akt I Ns 648/11 o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. wydanym w sprawie I Ns 591/10.

Zdaniem organu, wnioskodawca jako osoba nielegitymująca się obecnie dokumentem uprawniającym do ujawnienia go w operacie ewidencyjnym jako właściciela objętych wnioskiem gruntów, nie mógł być uznany za stronę postępowania o wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów, w zakresie aktualizacji użytków gruntowych.

Na powyższe postanowienie Starosty Radomszczańskiego W. L. wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie art. 61 § 1 k.p.a. w zakresie braku wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu, bądź art. 61 § 1 k.p.a. w związku z art. 221 § 3 k.p.a. w zakresie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego z interesu publicznego lub ewentualnie art. 61 § 1 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. w zakresie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku strony.

W ocenie skarżącego, postanowienie Starosty jest bezpodstawne, bowiem we wstępnym wniosku z dnia 31 sierpnia 2012 r. zwrócił się o zmianę z urzędu danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków tj. grupy użytków gruntowych dla przedmiotowej nieruchomości. Podobnie brzmiał ponowny wniosek w tym zakresie wymieniony w punkcie 1 pisma z dnia 8 października 2012 r. Skarżący podkreślił, ze wniósł o dokonanie zmian (aktualizacji) w niniejszej sprawie z urzędu. Natomiast, wniosek z dnia 8 października 2012 r., złożony na podstawie art. 61 § 1 k.p.a. oraz § 47 ust. 3 w związku z § 46 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i § 45 ust. 1-2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie miał jedynie charakter pomocniczy, celem uzyskania niezbędnych wyjaśnień oraz uzyskania dodatkowych dowodów. W tym uzyskanie przez Starostę od Prezydenta Miasta Radomska, bądź Rady Miejskiej w Radomsku w charakterze dowodu Uchwały nr LXIII.476/10. Wniosek ten skarżący złożył zgodnie z brzmieniem art. 61 § 1 k.p.a. w zakresie wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu.

Uwzględniając natomiast interes prawny wynikający z postępowania przed Sądem Rejonowym w Radomsku sygn. akt I Ns 648/11, w ocenie skarżącego uzasadnione jest uznać go za korzystającego ze statusu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Ewentualnie, w sytuacji nie uznania jego argumentów skarżący zwrócił się o podjęcie postępowania administracyjnego w interesie publicznym w oparciu o art. 221 § 3 k.p.a.

Zdaniem W. L. organ administracji publicznej nie ma dowolności we wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie strony. Art. 61 § 1 k.p.a. musi być interpretowany w związku z przepisami prawa materialnego, które nie tylko wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji administracyjnej, ale i normują inicjatywę co do powstania danej treści stosunku materialnoprawnego. Przepisy prawa materialnego stanowią zatem o tym, czy postępowanie administracyjne może być wszczęte z urzędu, czy też na wniosek strony. Od tej reguły, wypływającej z rozwiązań przyjętych w przepisach prawa materialnego k.p.a. dopuszcza wyjątek. W art. 61 § 2 przewiduje bowiem możliwość odstąpienia od regulacji co do inicjatywy wszczęcia postępowania na wniosek, zawartej w przepisie prawa materialnego, jeżeli wystąpi przesłanka szczególnie ważnego interesu strony. Dopuszczalność prowadzenia postępowania wszczętego z odstąpieniem od zasady skargowości ograniczona jest warunkiem uzyskania zgody strony.

W postanowieniu z dnia [...] grudnia 2012r, nr [...] utrzymującym w mocy postanowienie organu I instancji Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wskazał, że z wnioskiem o wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów i budynków może wystąpić właściciel bądź władający nieruchomością, której dotyczy wniosek - im, bowiem przysługuje przymiot strony w postępowaniu dotyczącym wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Skarżący, nie będąc tymczasem ani właścicielem, ani władającym działek nr 88/1, nr 88/3, nr 88/2 oraz nr 197 nie może skutecznie składać wniosku o dokonanie takich zmian. Organ stwierdził przy tym, że wprawdzie przepisy prawa materialnego oraz procesowego inicjatywę wszczęcia postępowania mogą przyznawać innym podmiotom, to jednakże ani przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne ani rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków nie wskazują takich innych podmiotów uprawnionych do żądania wszczęcia postępowania niż właściciel i władający nieruchomościami. Organ podkreślił, że postępowanie administracyjne wszczyna się na wniosek strony lub z urzędu. Co do zasady nie ma trzeciej - mieszanej, czy pośredniej formy wszczęcia postępowania "na wniosek z urzędu". Wyjątki od tego to: prawo organizacji społecznej do żądania wszczęcia postępowania (art. 31 § 1 k.p.a.), prawo prokuratora do żądania wszczęcia postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem (art. 182) oraz prawo Rzecznika Praw Obywatelskich na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 14, poz. 147 ze zm.). Wszczęcie postępowania następuje wówczas z urzędu. Skarżący nie będąc żadnym z ww. podmiotów nie może skutecznie żądać wszczęcia postępowania z urzędu.

Zdaniem organu, podstawą wszczęcia postępowania nie może być również powoływany przez skarżącego przepis art. 221 § 3 k.p.a., bowiem przepis ten nie dotyczy postępowania jurysdykcyjnego uregulowanego w Dziale II k.p.a. lecz postępowania w sprawie skarg i wniosków, które ma tylko pewne cechy postępowania administracyjnego uproszczonego uregulowanego w Dziale VIII k.p.a. zatytułowanym "Skargi i wnioski".

Na powyższe postanowienie W. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie:

1/ art. 123 § 1 i § 2 k.p.a. lub art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 61 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, w związku z brakiem rozpatrzenia wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu przez organ administracji publicznej pierwszego stopnia w niniejszej sprawie,

2/ art. 61 § 1 k.p.a. w związku z art. 61a § 1 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie, tj. uznanie braku możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu w niniejszej sprawie, bądź

3/ art. 61 § 1 k.p.a. w związku z art. 221 § 3 k.p.a. oraz w związku z art. 61 a § 1 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie, tj. uznanie braku możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego z interesu publicznego w niniejszej sprawie, lub ewentualnie art. 61 § 1 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. oraz w związku z art. 61 a § 1 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie, tj. uznanie braku możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie strony w niniejszej sprawie.

Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości poprzez nakazanie wszczęcia przedmiotowego postępowania administracyjnego z urzędu lub w interesie publicznym i wprowadzenie z urzędu wnioskowanych zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków Miasta Radomska, ewentualnie o uchylenie ww. postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Podkreślił, że postanowienie organu administracji publicznej pierwszego stopnia nie zawiera merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w zakresie wniosku skarżącego o wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu.

Skarżący podkreślił, że jego prawo do statusu strony wynika z faktu uczestnictwa, jako wnioskodawca, w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w Radomsku sygn. akt I Ns 648/11 o wznowienie postępowania w sprawie stwierdzenia zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości prawomocnym postanowieniem tego Sądu z dnia 15 marca 2011 r. w sprawie o sygn. akt I Ns 591/10.

W odpowiedzi na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę wskazano, że istotą sprawy jest to, czy skarżący posiada przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów miasta Radomska odnośnie nieruchomości położonej w Radomsku przy ul. Batalionów Chłopskich 60 i 61, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków numerami działek: 88/1, 88/2, 88/3 oraz 197 w obrębie 46.

Zdaniem Sądu I instancji skarżący nie wykazał, iż posiada taki interes prawny, umożliwiający mu skuteczne zainicjowanie takiego postępowania. Niesporne jest bowiem w sprawie, że nie jest on właścicielem nieruchomości położonej w Radomsku przy ul. [...] 60 i 61, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków numerami działek: 88/1, 88/2, 88/3 oraz 197 w obrębie 46, o której zmianę wpisu w ewidencji gruntów wystąpił. Właścicielem działek są J. S. oraz Miasto Radomsko. Taki stan rzeczy uzasadnia – jak trafnie przyjęły organy - istnienia po stronie skarżącego jedynie interesu faktycznego, a nie interesu prawnego z punktu widzenia przepisów procedury administracyjnej oraz ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wraz z w/w rozporządzeniem. Skarżący nie może wywodzić swojego interesu prawnego w sprawie zmian w ewidencji gruntów z faktu uczestnictwa, jako wnioskodawca, w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w Radomsku - sygn. akt I Ns 648/11, o wznowienie postępowania w sprawie stwierdzenia zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości prawomocnym postanowieniem tego Sądu z dnia 15 marca 2011 r. Okoliczność, iż kwestionuje on postanowienie o stwierdzeniu zasiedzenia nieruchomości przez aktualnego właściciela nie powoduje bowiem, że przechodzą na niego automatycznie prawa i obowiązki związane z przedmiotowymi działkami. Dopiero prawomocne orzeczenie sądu przyznające skarżącemu prawo własności przedmiotowych działek, skutkowałoby możliwością uznania go za stronę postępowania w sprawie aktualizacji danych dotyczących tych nieruchomości.

W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zapisach ewidencyjnych, organ prowadzący ewidencję może dokonać jej "sprostowania" z urzędu, w sytuacji, gdy będzie to zgodne z zasadą aktualności, oraz będzie miało podstawę w przepisach § 12 i § 46 ust. 2 rozporządzenia. Skarżący nie może jednak domagać się od organu ewidencyjnego wszczęcia takiego postępowania z urzędu "na jego wniosek". Pismo skarżącego, żądające wszczęcia przez organ z urzędu postępowania w sprawie, w której nie przysługują mu uprawnienia strony, nie może być traktowane jako wszczynające automatycznie postępowanie, zmierzające do wydania aktu administracyjnego, stanowiącego merytoryczne rozpoznanie tego wniosku. Postępowanie może być bowiem prowadzone w trybie wnioskowym, jedynie wtedy, kiedy wynika to z przepisów prawa – kiedy wprost ustawa tak stanowi, bądź jeśli przedmiotem sprawy administracyjnej jest przyznanie określonych uprawnień. W pozostałych przypadkach postępowanie administracyjne (w szczególności jeśli dotyczy ono nałożenia określonych obowiązków) toczy się z urzędu. W takiej sytuacji wniosek osoby zainteresowanej o wszczęcie postępowania z urzędu nie wiąże organu i nie powoduje wszczęcia postępowania administracyjnego. W szczególności sytuacja taka nie zobowiązuje organu do zareagowania w formie procesowej na wniosek jednostki niebędącej stroną w sprawie, w której domaga się ona wszczęcia postępowania. Rację ma Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, iż przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują, aby organ miał obowiązek wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy wnioskuje o to podmiot, który nie posiada przymiotu strony w takim postępowaniu.

Działania organów administracji nie wskazują na naruszenie art. 61 § 1, art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 28, art. 123 § 1 i 221 § 3 k.p.a. Podstawą wszczęcia postępowania w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie mógł być w szczególności, powoływany przez skarżącego przepis art. 221 § 3 k.p.a., bowiem przepis ten nie dotyczy jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, które winno zakończyć się decyzją, postanowieniem lub aktem bądź czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Skarga złożona w tym trybie stanowi tzw. skargę powszechną, która jest rozpoznawana stosownie do przepisów Działu VIII (art. 221-256) k.p.a.. Skarga taka jest odformalizowanym środkiem obrony i ochrony różnych interesów jednostki, które nie dają podstaw do żądania wszczęcia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego. Skargi te załatwiane są w samodzielnym jednoinstancyjnym postępowaniu, kończącym się czynnością faktyczną - zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia sprawy. W związku z tym ocena prawidłowości prowadzenia tego postępowania w ogóle nie podlega kognicji sądów administracyjnych.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł W. L., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

1.naruszenie prawa materialnego tj.:

- pominięcie dyspozycji art. 412 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym, jeżeli wznowiono postępowanie cywilne, sąd rozpoznaje sprawę na nowo, co implikuje, że orzeczenie, jakie zapadło przed wznowieniem, traci byt prawny i nie stanowi prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie,

- niewłaściwe zastosowanie § 10 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29/03/2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne, poprzez przyjęcie, że skarżący nie jest właścicielem nieruchomości, podczas gdy, po wznowieniu postępowania o zasiedzenie, przysługuje mu przymiot współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości,

- niewłaściwe zastosowanie § 46 ust. 2 pkt 1, 2, 3 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dn. 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, poprzez nieuwzględnienie, że organ administracji powinien z urzędu wprowadzić żądane przez skarżącego zmiany w ewidencji gruntów i budynków.

2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. zarzut z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a w szczególności naruszenie:

- art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez brak skontrolowania, czy Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w postanowieniu z dnia 12/12/2012 roku wszechstronnie wyjaśnił stan faktyczny i załatwił sprawę, do czego zobowiązywał go art. 7 k.p.a., a w szczególności, nie skontrolował czy organ administracji właściwie ustalił stan faktyczny w zakresie ustalenia, komu przysługuje prawo własności przedmiotowej nieruchomości oraz jaki jest obecny stan sprawy o zasiedzenie nieruchomości, toczącej się przed Sądem Rejonowym w Radomsku, sygn. akt I Ns 648/11, a wyjaśnienie powyższych kwestii jest niezbędne dla określenia, czy skarżącemu przysługuje przymiot strony postępowania administracyjnego,

- art. 61 § 1 k.p.a. w związku z art. 61a § 1 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie, tj. uznanie braku możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi błędnie przyjął, iż skarżący nie jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości, bowiem na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 15 marca 2001 r., sygn. akt I Ns 591/10, nieruchomość powyższą nabyła - w drodze zasiedzenia - J. S.. Powyższy wniosek został wyciągnięty wbrew dokumentom zgromadzonym w aktach sprawy. Skarżący nabył bowiem w drodze dziedziczenia prawo własności po właścicielach wpisanych do księgi wieczystej, a postępowanie o zasiedzenie na rzecz osoby trzeciej jest w toku, ponieważ zostało wznowione, a zatem brak jest podstaw, by nie traktować skarżącego jako właściciela nieruchomości, przynajmniej do czasu, aż nieruchomość zostanie nabyta przez osobę trzecią (jeśli to nastąpi). Dlatego skarżącemu przysługuje prawo współwłasności przedmiotowej nieruchomości i posiada on interes prawny do żądania naniesienia zmian odnośnie tej nieruchomości w ewidencji gruntów.

Ponadto zachodzą przesłanki do tego, by organ administracji prowadzący ewidencję gruntów i budynków orzekł z urzędu o wprowadzeniu zmian w tejże ewidencji, z uwagi na charakter gruntów określony we wniosku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej jako p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny zarzutów powołanych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

Istota sprawy sprowadza się do oceny trafności stanowiska sądu I instancji co do tego, czy skarżącemu przysługuje interes prawny umożliwiający skuteczne wystąpienie z wnioskiem o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków.

Zdaniem skarżącego samo wznowienie postępowania cywilnego, które doprowadziło do stwierdzenia zasiedzenia nieruchomości stanowiącej w przeszłości jego własność prowadzi do powrotu na jego rzecz utraconego prawa.

Poglądu tego nie sposób zaakceptować mając na względzie podstawowe zasady postępowania wznowieniowego. Powołany w skardze kasacyjnej, jako jedna z jej podstaw, przepis art. 412 § 1 k.p.c. stanowi, że sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Nie oznacza to bynajmniej, że istniejące w obrocie prawnym prawomocne rozstrzygnięcie traci swą moc. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na treść art. 414 k.p.c., który stanowi, że wniesienie skargi o wznowienie nie tamuje wykonania zaskarżonego wyroku. W razie uprawdopodobnienia, że skarżącemu grozi niepowetowana szkoda, sąd może na wniosek strony wstrzymać wykonanie wyroku, chyba że strona przeciwna złoży odpowiednie zabezpieczenie. Zatem dopóki w postępowaniu wznowieniowym nie dojdzie do ponownego rozpoznania sprawy i wydania w jego wyniku orzeczenia wzruszającego prawomocne postanowienie o stwierdzeniu zasiedzenia nieruchomości, organy administracji są nim związane, co oznacza, że muszą one respektować jego treść, a co za tym idzie za wyłączną właścicielkę gruntu, którego dotyczy wniosek mogą uważać jedynie J. S., na rzecz której zostało stwierdzone zasiedzenie nieruchomości.

Powyższy pogląd czyni zasadnym uznanie za bezpodstawny zarówno zarzutu naruszenia art. 412 § 1 k.p.c. jak i § 10 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38 poz. 454 ze zm.) w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Stwierdzenie, że skarżącemu w dacie składania wniosku dotyczącego zmian w ewidencji gruntów nie przysługiwał status właściciela gruntu determinowało konieczność wydania postanowienia na podstawie art. 61 a k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania. Prawomocne postanowienie o stwierdzeniu zasiedzenia nieruchomości na rzecz J. S. było wystarczającą podstawą do tego, by uznać, że skarżący nie jest już jej właścicielem i nie sposób skutecznie postawić organom administracji zarzutu niewystarczającego ustalenia okoliczności faktycznych sprawy w tym zakresie. Bezzasadne było zatem powoływanie się w skardze kasacyjnej na nienależyte wywiązanie się organu administracji z obowiązków wynikających z art. 7 k.p.a.

Skarżący zarzucił sądowi I instancji naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. przez brak kontroli, czy Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wszechstronnie wyjaśnił stan faktyczny i załatwił sprawę. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu należy zwrócić uwagę na to, że może on być powoływany jako podstawa kasacyjna jedynie w przypadku, gdyby sąd odmówił przeprowadzenia kontroli działalności administracji publicznej w odniesieniu do aktu poddanego jego kognicji, lub gdyby w wyniku przeprowadzenia takiej kontroli sąd zastosował środek w ustawie nieprzewidziany. Nie można natomiast skutecznie opierać podstawy kasacyjnej na zarzucie naruszenie tego przepisu w przypadku, gdy zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną kontrola sądowa została przeprowadzona przez sąd I instancji niewłaściwie, wskutek czego skargę oddalono (por. wyrok NSA z dnia 16 września 2014r. sygn. akt II FSK 2279/12 – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się natomiast do zarzutów zmierzających do wykazania, że organ administracji z urzędu powinien wszcząć postępowanie w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków, stwierdzić należy, że odmowa wszczęcia postępowania z uwagi na wniesienie podania przez osobę nieuprawnioną jest obowiązkiem organu administracji wynikającym z art. 61 a) k.p.a. Wydanie postanowienia w tym przedmiocie nie uniemożliwia w żadnej mierze wszczęcia postępowania z urzędu, o ile organ administracji stwierdzi, że zachodzą ku temu przesłanki. Natomiast osoba nieuprawniona do złożenia podania inicjującego postępowanie nie może skutecznie domagać się, by organ ten wszczął postępowanie z urzędu. Stanowiłoby to oczywiste i jaskrawe obejście przepisów wymagających od inicjatora postępowania administracyjnego, by legitymował się interesem prawnym (art. 28 i 61 a) k.p.a. Zatem pozbawione usprawiedliwionych podstaw są zarzuty naruszenia przez sąd I instancji § 46 ust. 2 pkt 1, 2, 3 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dn. 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków przewidującego możliwość aktualizacji danych z ewidencji gruntów i budynków z urzędu.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.