Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Ewa Michna (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi H. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania skargę oddala

Postanowieniem z 24 września 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy wydane przez siebie postanowienie z 29 czerwca 2018 r., którym odmówiło skarżącej H. P. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (aktu administracyjnego) z 25 kwietnia 1997 r., znak: [...] wydanej przez Urząd Miasta i Gminy Wydział Gospodarki Komunalnej. Powołane pismo dotyczyło przekazania uprawnień do dysponowania grobem murowanym podwójnym, zlokalizowanym na Cmentarzu Komunalnym, kwatera [...], rząd 2, grób 1 na rzecz A. S.

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że skarżąca we wniosku o wszczęcie postępowania podniosła, że przeniesienie uprawnień do dysponowania grobowcem z H. S. na A. S. nastąpiło bez jakiejkolwiek podstawy prawnej - na rzecz tylko jednej osoby, podczas gdy przy życiu pozostali inni dysponenci. Skarżąca powołała art. 10 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 912).

Zdaniem Kolegium nie można było żądać stwierdzenia nieważności ww. pisma z 25 kwietnia 1997 r. gdyż nie było ono ani decyzją administracyjną, ani też "nie nadano mu w sposób pozorny cech procesowych decyzji administracyjnych". Kolegium odwołało się do orzecznictwa, zgodnie z którym prawo do grobu powstawało na mocy umowy cywilnoprawnej pomiędzy zarządem cmentarza a osobą uprawnioną. Kolegium wskazało, że co prawda ww. pismu nadano formę procesową, poprzez użycie sformułowania "uwzględniając wniosek, jednakże brak jest podstaw aby uznać, że wolą było ukształtowanie skutków prawnych w dziedzinie prawa administracyjnego". Wystawca analizowanego dokumentu - Urząd Miasta i Gminy działał w tym przypadku jako podmiot zarządzający cmentarzem i w ocenie Kolegium, miał świadomość, że działa w sferze stosunków cywilnoprawnych i wolą jego było ukształtowanie tego rodzaju stosunku.

Zaznaczono, że w aktach znajduje się pismo H. S. skierowane do ww. Urzędu, w którym zwracała się ona z prośbą o przekazanie praw do dysponowania grobowcem na rzecz jej syna. Oznacza to, że wolą stron było aby na nowo ustalić stosunek prawny łączący z jednej strony H. S., a z drugiej ww. Urząd, w taki sposób aby w jej miejsce wstąpił jej syn A. Celem działania Urzędu nie było natomiast władcze ukształtowanie praw i obowiązków A. S. poprzez wyposażenie go w prawo do grobu. Kolegium zastrzegło, że nie posiadało kompetencji do oceny skuteczności tej czynności w sferze cywilnoprawnej, a jedynie badało intencje autora dokumentu.

W skardze na postanowienie organu II instancji skarżąca domagała się ich uchylenia w obu instancjach, podnosząc zarzut naruszenia art. 7, art.8, art. 9 w zw. z art. 107 § 1, art. 104 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), poprzez :

- brak wyjaśnienia w zaskarżonym postanowieniu, że wskutek nabycia uprawnień przez W. S. na podstawie zezwolenia z 30 marca 1979 r. wydanego przez Miejskie Przedsiębiorstwo Usług w oparciu o Uchwałę Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej z 4 maja 1973 r., Nr [...] pierwotny stosunek prawny nadany na rzecz W. S. był decyzją administracyjną uprawniającą do wybudowania i użytkowania grobowca przez okres 50 lat. Wobec śmierci W. S. 13 kwietnia 1997 r. oraz postanowienia z 6 października 2004 r. [...] o stwierdzeniu nabycia po nim spadku, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego wykluczona była możliwość przeniesienia uprawnień przez H. S., na rzecz jej syna A. S.;

- błędne przyjęcie, że akt administracyjny z 25 kwietnia 1997 r. nie był decyzją administracyjną, gdy tymczasem dotyczył przeniesienia uprawnień z zezwolenia wydanego na rzecz W. S.;

- brak dokonania ustaleń i weryfikacji wpływu zezwolenia z 30 marca 1979 r. na dalsze działania wskazane w akcie administracyjnym z 25 kwietnia 1997 r., albowiem zezwolenie z 1979 r. odnosiło się do uprawnienia użytkowania grobowca przez okres 50 lat wydanego na rzecz W. S.

W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Zasadnie Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności pisma z 25 kwietnia 1997 r., znak: [...] Urzędu Miasta i Gminy Wydział Gospodarki Komunalnej dotyczącego przekazania uprawnień do dysponowania grobem na Cmentarzu Komunalnym.

Zgodnie z jednolitą wykładnią art. 10 ust. 1 ustawy z 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych pierwszeństwo do pochowania zwłok współmałżonka ma pozostały małżonek i jego dzieci. Jeżeli jednak po pochowaniu zwłok, powstaje między najbliższymi członkami rodziny spór co do miejsca pochowania i roztoczenia pieczy nad grobem osoby zmarłej, sąd powszechny , rozstrzygając ten spór, powinien mieć na względzie nie tylko przepisy powołanej ustawy, lecz przede wszystkim przepisy prawa cywilnego, w tym art. 24 k.c.

Powyższy przepis oznacza, że prawo do grobu nie jest w ogóle regulowane w trybie administracyjnym. Tak też było w rozstrzyganej sprawie. Wskazane przez skarżącą pismo z 25 kwietnia 1997 r., znak: [...] – nie było ani decyzją, ani żadnym innym aktem administracyjnym. Rację miało Kolegium, że pismo to potwierdzało jedynie cywilnoprawną cesję – pomiędzy H. S., a A. S. Jeżeli skarżąca chciałaby uzyskać prawo do grobu to mogła wystąpić ze stosownym powództwem do sądu powszechnego.

Z tych to powodów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie było zgodne z prawem i nie naruszyło wymienionych w skardze przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro bowiem pismo z 25 kwietnia 1997 r. nie było decyzją to niedopuszczalne było wszczynanie i prowadzenie postępowania w przedmiocie jego nieważności. Zgodnie bowiem z art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Sąd zaznacza przy tym, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego nie oznacza, że Kolegium zaakceptowało prawo do grobu wyłącznie na rzecz A. S. – z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika wprost, że fakty i opinie przytaczane przez skarżącą mogą mieć istotny wpływ dla ewentualnego postępowania cywilnego (przed sądem powszechnym).

Z tych to powodów Sąd skargę oddalił na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.