Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie Sędzia NSA NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku sędziego NSA Rafała Stasikowskiego o wyłączenie od orzekania w sprawie z zażalenia R. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 listopada 2022 r. sygn. akt II SPP/Wa 92/22 w sprawie ze skargi R. Z. i S. Z. na pismo Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 24 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego NSA Rafała Stasikowskiego od orzekania w sprawie o sygn. akt III OZ 28/23.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 2 listopada 2022 r. sygn. akt II SPP/Wa 92/22, odrzucił zażalenie R. Z. (dalej: skarżąca) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2022 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 30 czerwca 2022 r., w sprawie ze skargi R. Z. i S. Z. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 24 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca.

W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia m.in. z uwagi na to, że w sprawie orzekał sędzia, który został wskazany przez nową KRS.

Zarządzeniem z dnia 17 stycznia 2023 r. zażalenie skierowano do rozpoznania w dniu 2 lutego 2023 r., w składzie sędzia sprawozdawca: sędzia NSA Rafał Stasikowski.

Wnioskiem z dnia 31 stycznia 2023 r. sędzia NSA Rafał Stasikowski zwrócił się o wyłączenie go od rozpoznawania sprawy o sygn. akt III OZ 28/23. W uzasadnieniu wniosku poniósł, że w zażaleniu, które ma zostać rozpoznane przez NSA, strona wskazuje, iż sędzia orzekająca w sprawie została wybrana przez nową KRS i zaskarżone orzeczenie jest z tego powodu nieistniejące. Strona kwestionuje zatem status osób powołanych na stanowisko sędziowskie przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie wynikającym z art. 9a ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3). W związku z tym, iż sędzia NSA Rafał Stasikowski został powołany przez Prezydenta RP na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego na wniosek KRS po wejściu w życie ww. przepisu, okoliczności te w ocenie s. NSA Rafała Stasikowskiego mogą być odebrane przez osoby postronne jako osłabiające jego bezstronność w sprawie, co może podważyć zaufanie do sądownictwa administracyjnego w Polsce.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej zwanej "P.p.s.a." Przepisy powołanej ustawy różnicują zasady wyłączenia sędziego w zależności od charakteru przesłanek, które mają stanowić podstawę tego wyłączenia. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 P.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco, co związane jest z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Skutkiem takim jest bowiem nieważność postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyroki NSA z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2560/17, LEX nr 2725313 i z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2627/17, LEX nr 2725258). Natomiast na podstawie art. 19 P.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Powyższy przepis odnosi się do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w rozpatrywanej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie o jego stronniczości i niesprawiedliwości, zaś wniosek o wyłączenie na podstawie przepisu art. 19 P.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Konieczność odniesienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego do okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1917/18 (pub. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie Sąd ten wskazał, iż "wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 P.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 P.p.s.a." (zob. także postanowienie NSA z 22 czerwca 2022 r., III OZ 413/22, LEX nr 3361996 i orzecznictwo tam wskazane).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest podstaw do przyjęcia, iż w sprawie wystąpiły okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego NSA Rafała Stasikowskiego. Sędzia swoje żądanie w tym zakresie uzasadnił wyłącznie okolicznością, iż rozpoznając zażalenie w sprawie o sygn. akt III OZ 28/23, w którym strona zakwestionowała status osób powołanych na stanowiska sędziowskie przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie wynikającym z art. 9a ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, a sam będąc sędziom powołanym przez Prezydenta RP na wniosek nowej KRS, może to być odebrane przez osoby postronne jako osłabiające jego bezstronność w sprawie.

Tymczasem sposób ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa na wniosek której sędzia NSA Rafał Stasikowski został powołany na stanowisko, nie przekłada się automatycznie na możliwość uznania, że w sprawie zachodzą przesłanki do wyłączenia sędziego z art. 19 P.p.s.a. Nie do zaakceptowania byłaby interpretacja, w myśl której sędzia powołany na wniosek nowej KRS nie posiada przymiotu bezstronności niezbędnego do orzekania w każdej sprawie dotyczącej statusu sędziego sądu administracyjnego. W dotychczasowym orzecznictwie, które skład orzekający w pełni podziela, wskazuje się, że nie stanowi wystarczających podstaw do uwzględnienia zgłoszonego wniosku okoliczność powołania sędziego na wniosek nowej KRS. Nie opiera się ona na okolicznościach związanych z indywidualną oceną zachowania sędziego lub jego związku ze stronami postępowania (postanowienie NSA z 27 stycznia 2020 r., I OSK 1917/18). NSA nie podziela zawartego we wniosku stwierdzenia, iż rozpoznanie przez sędziego NSA Rafała Stasikowskiego zażalenia na postanowienie wydane przez sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego powołanego przez Prezydenta RP na wniosek nowej KRS, może być odebrane przez osoby postronne jako osłabiające jego bezstronność w sprawie. Wątpliwość co do bezstronności sędziego musi mieć charakter realny, a nie potencjalny. Reasumując, uznanie, iż sędzia powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie wynikającym z art. 9a ustawy nowelizującej ustawę o KRS nie posiada przymiotu bezstronności niezbędnego do orzekania we wszelkich sprawach, które mogą skutkować zakwestionowaniem statusu prawnego lub bezstronności innych sędziów, byłoby równoznaczne z pominięciem wymogu odniesienia zagrożenia bezstronności i obiektywizmu orzekania do okoliczności konkretnej sprawy podlegającej rozpoznaniu przez sąd administracyjny. W tym miejscu należy również mieć na uwadze treść art. 5 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm. dalej jako P. u. s. a.), zgodnie z którym, sędzią sądu administracyjnego jest osoba powołana na to stanowisko przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, która złożyła ślubowanie wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Artykuł ten określa sposób powoływania sędziów sądów administracyjnych do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim. Regulację tę należy rozpatrywać łącznie z przepisem art. 179 Konstytucji RP, w myśl którego sędziowie są powoływani przez Prezydenta RP, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, na czas nieoznaczony Z kolei zgodnie z art. 66 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 23, ze zm.), który na podstawie art. 49 P.u.s.a. ma zastosowanie do sędziów NSA brzmi: Przy powołaniu sędzia składa ślubowanie wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej według następującej roty: "Ślubuję uroczyście jako sędzia sądu [...] służyć wiernie Rzeczypospolitej Polskiej, stać na straży prawa, obowiązki sędziego wypełniać sumiennie, sprawiedliwość wymierzać zgodnie z przepisami prawa, bezstronnie według mego sumienia, dochować tajemnicy prawnie chronionej, a w postępowaniu kierować się zasadami godności i uczciwości."; składający ślubowanie może dodać na końcu zwrot: "Tak mi dopomóż Bóg.". Zatem sam akt powołania sędziego NSA Rafała Stasikowskiego przez Prezydenta RP na wniosek nowej KRS, nie uprawnia do twierdzenia, iż sędzia ten, rozpoznając środki zaskarżenia od orzeczeń wydanych przez sędziów powołanych w tym samy trybie, może podważyć zaufanie do sądownictwa administracyjnego w Polsce.

Poczynione powyżej uwagi prowadzą Naczelny Sąd Administracyjny do wniosku, że w rozpatrywanej sprawie powołane okoliczności dotyczące procesu powołania sędziego nie prowadzą do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności sędziowskiej. Wskazując na powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w złożonym żądaniu sędzia NSA Rafała Stasikowski nie wskazał na okoliczności, których istnienie mogłoby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Nie wskazał na okoliczności w postaci relacji o charakterze towarzyskim lub służbowym ani ze stronami czy z uczestnikami postępowania ani z ich pełnomocnikami, które mogłyby rzutować na jego bezstronność bądź wpłynąć na niezawisłość sędziowską. Brak wskazania przez sędziego okoliczności o których mowa w art. 19 P.p.s.a. powoduje, że Sąd nie miał podstaw do uwzględnienia wniosku.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 19 w zw. z art. 22 § 1 i § 2 P.p.s.a. oddalił wniosek.