Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędziowie NSA Zofia Przegalińska (spr.) Krystyna Anna Stec Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 lutego 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 1705/13 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1705/13, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę A. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia: pismem z dnia 1 grudnia 2009 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 z tytułu uczestnictwa we wspólnotowym systemie jakości żywności – Rolnictwo ekologiczne.

W wyniku weryfikacji wniosku decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. przyznał skarżącemu pomoc finansową w okresie pomocy od dnia 2 października 2009 r. do dnia 1 października 2014 r.

Wnioskiem złożonym w dniu 13 listopada 2012 r. skarżący wystąpił o płatność w ramach działania "Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności" – Rolnictwo ekologiczne – w wysokości 520,32 zł. Do wniosku załączył certyfikat zgodności nr [...] z dnia 25 września 2012 r., fakturę VAT nr [...] z dnia 11 czerwca 2012 r. na kwotę netto 243,90 zł oraz fakturę VAT nr [...] z dnia 24 października 2012 r. na kwotę netto 276,42 zł.

Skarżący został wezwany przez organ do złożenia wyjaśnień, w związku ze stwierdzonymi rozbieżnościami pomiędzy wnioskowaną kwotą oraz kwotą, która została zakwalifikowana w wyniku kontroli administracyjnej. Wskazano przy tym, iż załączona faktura VAT z dnia 24 października 2012 r. została wystawiona poza okresem pomocy, której dotyczy wniosek. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, iż kwestionowana faktura VAT została wprawdzie wystawiona w dniu 24 października 2012 r., jednakże dotyczy okresu pomocy od 2 października 2011 r. do 1 października 2012 r., co wynika z jej treści.

Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., Dyrektor Oddziału odmówił przyznania skarżącemu środków finansowych w ramach działania "Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności" w wysokości limitów kwotowych określonych w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w okresie od 2 października 2011 r. do 1 października 2012 r., to jest za III rok korzystania z pomocy." W uzasadnieniu podniesiono, iż w przypadku ubiegania się o zwrot kosztów, podstawowym wymaganym dokumentem jest faktura VAT. Za datę poniesienia kosztu przyjmujemy datę z faktury, umieszczoną w pozycji data sprzedaży. Zatem koszty można uznać wyłącznie wówczas, gdy powyższa data mieści się w okresie pomocy, za który został złożony wniosek o płatność, tj. od 2 października 2011 r. do 1 października 2012 r. Na skutek zawyżenia przez wnioskodawcę kosztów płatności, pomiędzy wnioskiem bazowym (520,32 zł) a kwotą ustaloną na podstawie zebranych dowodów w sprawie (243,90 zł), należało zastosować redukcję płatności. Jednocześnie wyjaśniono, iż odmowa przyznania wnioskowanej pomocy w całości, nastąpiła z uwagi na to, iż kwota redukcji jest większa od kwoty uznanej na podstawie przedstawionych dowodów księgowych.

Po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] maja 2013 r., Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję I instancji. Aprobując w całości stanowisko zajęte w decyzji I instancji, Prezes ARiMR powtórzył, iż kwoty wynikającej z kwestionowanej faktury VAT nie można zaliczyć do kosztów kwalifikowanych, ponieważ faktura została wystawiona po okresie pomocy, którego dotyczy złożony wniosek. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania podniesiono, iż faktura jest dokumentem, który należy wystawić nie później niż z chwilą powstania obowiązku zakupu lub wykonania usługi i nie wcześniej niż 30 dnia przed powstaniem tego obowiązku. Za datę poniesienia kosztu kontroli przyjmuje się natomiast datę jego faktycznego poniesienia, ustaloną na podstawie dokumentów księgowych.

Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżący jest uprawniony do uzyskania pomocy w ramach działania "Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności" w okresie od 2 października 2009 r. do 1 października 2014 r. Przedmiot sporu sprowadza się natomiast do ustalenia, czy w omawianym stanie prawnym występują "roczne okresy pomocy", a także czy udokumentowanie poniesionych kosztów kontroli fakturą VAT wystawioną po takim okresie, uprawnia do otrzymania wnioskowanej płatności.

Rozstrzygnięcie powyższego sporu rozpocząć należy od rozróżnienia pojęć "pomoc" oraz "płatność", jakimi posługuje się ustawodawca na gruncie rozporządzenia Szczegółowe warunki i tryb przyznawania oraz wypłaty pomocy zostały określone w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 stycznia 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 162 ze zm.; dalej: rozporządzenie). Są one bowiem przez skarżącego używane zamiennie, co prowadzić może do nieporozumienia.

Skarżący uzyskał prawo do pomocy w ramach działania "Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności" w okresie kolejnych 5 lat, poczynając od dnia 2 października 2009 r. – do dnia 1 października 2014 r. Następstwem tego było nabycie uprawnienia do żądania wypłacenia pomocy w formie rocznych płatności. W tym celu skarżący obowiązany był złożyć wniosek o płatność za okres 12 miesięcy (okres pomocy), liczonych zgodnie z wytycznymi zawartymi w § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, tj. od dnia wydania certyfikatu, o którym mowa w rozporządzeniu nr 889/2008, w załączniku XlI.

W ocenie Sądu działające w sprawie organy prawidłowo przyjęły, że złożony przez skarżącego wniosek z dnia 13 listopada 2012 r. dotyczył rocznej płatności przysługującej za 3 (trzeci) rok pomocy, obejmującej okres kolejnych 12 miesięcy liczonych od dnia 2 października 2011 r. do dnia 1 października 2012 r.

Sąd podzielił pogląd organu, że przedłożona wraz z wnioskiem o płatność faktura VAT z dnia 24 października 2012 r. nie dokumentuje kosztów kontroli w 3 (trzecim) okresie pomocy, bowiem została wystawiona po jego zakończeniu.

Sąd zauważył, iż sam skarżący wskazuje w skardze, iż zapłata za kontrolę została dokonana przez niego w ratach, zaś zakwestionowana faktura jest jedynie potwierdzeniem drugiej raty płatności. Niezależnie od tego podnieść przede wszystkim należy, iż nie ma znaczenia w sprawie czy sporna faktura VAT dokumentuje koszty kontroli przeprowadzonej przed jej wystawieniem. Zdaniem Sądu znaczenie w sprawie ma data poniesienia kosztów, czyli data dokonania płatności. Płatność kosztów nie mogła nastąpić przed dniem wystawienia faktury, czyli przed 24 października 2012 r. Wobec tego organy słusznie przyjęły, iż sporny koszt został poniesiony po zakończeniu okresu, którego dotyczył wniosek o płatność, tj. po dniu 1 października 2012 r.

W ocenie Sądu nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Postępowanie było prowadzone z poszanowaniem zasad wynikających z k.p.a. i ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 173; dalej: ustawa o wspieraniu), organ zapewnił stronie czynny udział, informował na piśmie o niezałatwieniu sprawy w terminie (art. 36 § 1 k.p.a.), jak również o możliwości zapoznania się z aktami i wypowiedzenia co do zebranych dowodów (art. 10 § 1 k.p.a.). W ocenie Sądu, materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony zgodnie z regułami procesowymi i stanowił on wystarczającą podstawę do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Jego oceny dokonano zaś w zgodzie z zasadami logiki. Wydane w sprawie decyzje zawierają prawidłowo powołane podstawy prawne, wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, nie noszą również znamion dowolności. Sąd nie dopatrzył się innych uchybień, które dawałyby podstawę do uwzględnienia skargi.

A. B. skargą kasacyjną zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji a także zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wyrokowi zarzucono naruszenie:

I. Przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. wyrażające się w nieuchyleniu decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydanej z naruszeniem

1) § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia przez dowolne przyjęcie, że III rok korzystania przez Skarżącego z pomocy należy liczyć od 2 października 2011 r. do 1 października 2012 r. pomimo braku decyzji w tym przedmiocie, treści decyzji o przyznaniu pomocy finansowej z dnia 15 kwietnia 2010 r., oraz doręczonej skarżącemu "Informacji w sprawie przyjmowania wniosków o płatność w ramach działania132 PROW Uczestnictwa rolników w systemach jakości żywności" z dnia 10 rudnia 2009 r., a także pomimo dotychczasowej praktyki Agencji;

2) art. 8 k.p.a. przez zaskoczenie Skarżącego przyjętymi okresami rozliczeniowymi po 3 latach od udzielenia pomocy, w sytuacji gdy wcześniejsze wnioski o płatność realizowane były bez względu na to kiedy koszty kwalifikujące się do pomocy były ponoszone;

3) art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o wspieraniu przez nieudzielenie Skarżącemu niezbędnych pouczeń co do przyjętych przez Organ okresów rozliczeniowych przyznanej na lata 2009 - 2014 pomocy;

II. Wadliwą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez przyjęcie przez Sąd orzekający, że korespondencja prowadzona pomiędzy Skarżącym a Organem po złożeniu przez niego wniosku o płatność za III rok korzystania z pomocy nie stanowi żądania strony udzielenie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 p.p.s.a. w sprawie nie występują. Tym samym wyrok Sądu I instancji podlega kontroli pod kątem ustalenia, czy jest on wadliwy w zakresie objętym zarzutami sformułowanymi w środku prawnym. Dodać przy tym należy, że rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, iż Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej podstawami, czyli wskazanymi przepisami prawa materialnego lub procesowego.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna oparta została na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. i w ramach tej podstawy postawione zostały zarzuty naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując oceny poszczególnych zarzutów procesowych należy stwierdzić, że są one chybione.

W ramach pierwszego zarzutu strona skarżąca wskazuje na naruszenie § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 stycznia 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 przez dowolne przyjęcie, że II rok korzystania przez skarżącego z pomocy należy liczyć od 2 października 2011 r. do 1 października 2012 r. pomimo braku decyzji w tym przedmiocie.

Zgodnie z § 8 ust. 1 powyższego rozporządzenia pomoc jest przyznawana w formie rocznych płatności obejmujących okresy kolejnych 12 miesięcy, zwanych dalej "okresami pomocy", liczonych od dnia: wydania certyfikatu, o którym mowa w rozporządzeniu nr 889/2008, w Załączniku XII albo złożenia wniosku o przyznanie pomocy wraz z oświadczeniem określonym w § 7 ust. 2 pkt 2 lit. b/ - w przypadku wspólnotowego systemu jakości żywności, o których mowa w § 3 pkt 3 lit. c/. Wobec tego podkreślić należy, że w świetle powyższego przepisu pomoc w ramach działania "Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności" jest przyznawana w formie rolnych płatności obejmujących okresy kolejnych 12 miesięcy nazywanych "okresami pomocy".

Z decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. wynika, że pomoc została Skarżącemu przyznana w okresie od 2.10.2009 r. do 1.10.2014 r. Zatem zgodnie z regulacją zawartą w § 8 ust. 1 rozporządzenia w ramach przyznanej Skarżącemu pomocy można mówić o 5-rocznych płatnościach obejmujących okresy kolejnych 12 miesięcy. Twierdzenie strony skarżącej, że organ w sposób dowolny przyjął, że III rok korzystania przez skarżącego należy liczyć od 2 października 2011 r. do 1 października 2012 r. pozostaje w sprzeczności z omawianym § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Kolejny zarzut skargi kasacyjnej wskazuje na naruszenie art. 8 k.p.a. przez to, że skarżący został zaskoczony przyjętymi okresami rozliczeniowymi po 3 latach od udzielenie pomocy, w sytuacji gdy wcześniejsze wnioski o płatność realizowane były bez względu na to kiedy koszty kwalifikujące się do pomocy były ponoszone. Wobec tak sformułowanego zarzutu należy wyjaśnić, że uzasadniając ten zarzut strona skarżąca nie wykazała, że sytuacja o jakiej mowa w tym zarzucie rzeczywiście miała miejsce. Oznacza to, że nie sposób odnieść się do kwestii podniesionych przez stronę skarżącą jako usprawiedliwienie zarzutu.

W skardze kasacyjnej podniesiony został również zarzut naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rozwoju na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich przez nieudzielanie Skarżącemu niezbędnych pouczeń co do przyjętych przez organ okresów rozliczeniowych.

Odnosząc się do tego zarzutu, wyjaśnić należy, że na mocy powołanego wyżej przepisu organy ARiMR zobowiązane zostały do udzielania stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Z treści tego przepisu wynika zatem jednoznacznie, że obowiązek informacyjny organów został ograniczony do tych przypadków, gdy strona zgłosi stosowne żądanie. Z akt sprawy administracyjnej nie wynika, aby Skarżący z takim żądaniem wystąpił do organu. Skarżący w dniu 15 stycznia 2013 roku udzielił wyjaśnień w odpowiedzi na wezwanie organu z dnia 8 stycznia 2013 r. Analiza treści tego pisma nie daje żadnych podstaw do przyjęcia, że Skarżący oczekuje od organu jakichkolwiek wyjaśnień czy pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków.

W związku z powyższym zarzut wadliwej oceny materiału dowodowego w sprawie przez przyjęcie przez Sąd I instancji, że korespondencja pomiędzy Skarżącym a organem po złożeniu wniosku o płatność za III rok korzystania z pomocy stanowi żądania strony o udzielenie niezbędnych pouczeń, należy ocenić jako bezzasadny.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.