Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Łodzi o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Łodzi a Wójtem Gminy L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. K. w sprawie przyznania zasiłku celowego postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Łodzi jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z 11 maja 2022 r. Prezydent Miasta Łodzi wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. K. w sprawie przyznania zasiłku celowego na naprawę budynku gospodarczego położonego w gospodarstwie rolnym w L., uszkodzonego w wyniku zdarzenia losowego.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że M. K., właścicielka zniszczonego wichurą budynku gospodarczego jest zameldowana w Ł., zaś wraz z mężem prowadzi gospodarstwo rolne w L. i tam przebywa dużą część miesiąca. W ocenie organu, zgodnie z zasadą pomocniczości, wsparcia powinna udzielać ta wspólnota lokalna, do której dana osoba przynależy, a więc gmina, na której terenie faktycznie i stale osoba ta przebywa i gdzie znajduje się centrum jej spraw życiowych. Mając na uwadze, że wnioskodawczyni domaga się wypłaty zasiłku celowego na remont budynku gospodarczego położonego w gminie L., gdzie zamieszkuje przez część każdego miesiąca w roku i osobiście prowadzi tam gospodarstwo rolne, to zdaniem organu, ta gmina powinna być właściwa w sprawie udzielenia pomocy finansowej.

W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy L. wskazał, że wnioskodawczyni we wniosku o przyznanie zasiłku celowego podała adres zamieszkania w Ł., dlatego też zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268, z późn. zm., dalej: "ustawa"), organem właściwym w sprawie jest Prezydent Miasta Łodzi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

W niniejszej sprawie powstał negatywny spór o właściwość, bowiem żaden z organów nie uznaje się właściwym do rozpoznania wniosku M. K. w sprawie przyznania zasiłku celowego.

Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy, właściwość miejscową gminy do wydania decyzji w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Powołana ustawa nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", a zatem przy jego ustaleniu należy posłużyć się uregulowaniem zawartym w art. 25 k.c., zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Oznacza to, że miejscem pobytu stałego osoby fizycznej jest miejscowość, w której koncentrują się jej czynności życiowe, bez względu na adres zameldowania. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: zewnętrzny, tj. przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wewnętrzny, tj. wola, zamiar stałego pobytu. Oba te elementy muszą występować łącznie. Nie stanowi zatem o miejscu zamieszkania w rozumieniu tego przepisu fakt, że występuje jedna ze wskazanych w nim przesłanek, polegająca na samym tylko zamieszkaniu w sensie fizycznym ale bez zamiaru stałego pobytu. O stałości pobytu osoby fizycznej na danym terenie decyduje założenie w tej miejscowości ośrodka centrum swoich spraw osobistych i majątkowych.

W oświadczeniu z 23 marca 2022 r., złożonym w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie pomocy finansowej, M. K. wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwójką dzieci w Ł. Tam jest też zameldowana przy ul. [...]. Pracuje jako urzędnik w Ł. Ośrodku Geodezji na pełnym etacie. Jest także właścicielką gospodarstwa rolnego w L., które prowadzi wspólnie z mężem, przebywając tam średnio – według oświadczenia – około 10 dni w miesiącu, a w czasie wzmożonych prac częściej. W gospodarstwie tym na stałe mieszkają jej rodzice.

Przedstawione okoliczności faktyczne jednoznacznie wskazują, że miejscem zamieszkania M. K., w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy w zw. z art. 25 k.c., jest miasto Ł., ponieważ tam przebywa z zamiarem stałego pobytu i tam znajduje się centrum jej spraw osobistych i majątkowych. Mimo że dużo czasu spędza w L. w związku z prowadzonymi przez nią i jej mężem pracami rolnymi, to nie zmienia faktu, że praca ta ma charakter doraźny. Centrum jej czynności życiowych znajduje się w Ł., bowiem w tym mieście pracuje na pełnym etacie - przebywa tam większość swojego czasu i tam prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i córkami.

Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.