Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Jan Szuma Protokolant asystent sędziego Julia Słomińska po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1631/20 w sprawie ze skargi E. K. na decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia 30 czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek Miasta Stołecznego Warszawy o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1631/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), oddalił skargę E. K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 czerwca 2020 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.

E. K. złożyła skargę kasacyjną, którą zaskarżyła powyższy wyrok w całości.

Na podstawie art 174 ust 1 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 28 k.p.a., art. 138 § 1 pkt. 3 k.p.a., art 61 i art. 68 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżąca E. K. nie posiada przymiotu strony oraz ich niewłaściwe zastosowanie przez oddalenie skargi na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30.06.2020 r., umarzającą postępowanie odwoławcze i odmowę przyznania skarżącej przymiotu strony.

Wskazując na powyższy zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30.06.2020 r. i decyzji organu I instancji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia 22 kwietnia 2020 r. a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania Miasto Stołeczne Warszawa wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.

Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonej w niej podstawy.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem Sąd Wojewódzki zasadnie oddalił skargę złożoną na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 30 czerwca 2024 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego w następstwie odwołania E. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z 22 kwietnia 2020 r., którą nakazano Miastu Stołecznemu Warszawie wyłączenie z użytkowania budynku na działce ew. nr ... przy ul. S.J. J. ... w W.

Jako chybione należało uznać zarzuty kasacyjne wskazujące na naruszenie art. 28 i art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. oraz art. 61 i 68 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki prawidłowo wskazał, że stosownie do przepisów art. 28 k.p.a. i art. 61 Prawa budowlanego, organ odwoławczy słusznie za stronę postępowania w niniejszej sprawie uznał wyłącznie Miasto Stołeczne Warszawy będące właścicielem przedmiotowej nieruchomości.

Organ odwoławczy, a następnie Sąd Wojewódzki, trafnie zaznaczyły, że w sprawie rozpoznawanej na podstawie art. 68 Prawa budowlanego, przymiot strony ma jedynie właściciel (współwłaściciele) bądź zarządca obiektu, a więc podmioty, na których z mocy art. 61 Prawa budowlanego ciąży obowiązek utrzymania i użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z przepisami prawa.

Zaznaczyć należy, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym legitymacja procesowa do występowania w charakterze strony w sprawach związanych z utrzymaniem obiektu budowlanego przysługuje co do zasady właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego (por. wyrok NSA z 4 lipca 2007 r. II OSK 999/06). Przykładowo Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 kwietnia 2003 r. (IV SA 2627/01) stwierdził, że nie jest stroną postępowania administracyjnego najemca lokalu użytkowego, gdy postępowanie dotyczy wyłączenia z użytkowania tego lokalu na podstawie art. 68 Prawa budowlanego z powodu zagrożenia zdrowia i życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia.

W niniejszej sprawie organ powiatowy orzekł o wyłączeniu z użytkowania przedmiotowego budynku z uwagi na stwierdzone zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia, wynikające ze złego stanu technicznego budynku.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że podjęte rozstrzygnięcie ma charakter zabezpieczenia doraźnego, a w dalszej kolejności organ powiatowy rozważy zasadność zastosowania przepisu art. 66 i art. 67 Prawa budowlanego.

W takim stanie sprawy organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że skoro skarżąca nie jest właścicielem (współwłaścicielem) budynku, bądź lokalu znajdującego się w tym budynku i użytkuje go bez tytułu prawnego, to nie dysponuje interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zgodzić się należało również z organem, że zameldowanie skarżącej w danym lokalu, jak też wystąpienie przez nią do sądu powszechnego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia prawa własności przedmiotowej nieruchomości przez zasiedzenie, to nie są okoliczności świadczące o interesie prawnym skarżącej.

Jak zaznaczył Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku, obowiązkiem organu odwoławczego było podjęcie rozstrzygnięcia opartego na aktualnym stanie prawnym nieruchomości, uwidocznionym w księdze wieczystej.

Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości, przy czym w myśl art. 3 ust. 1, domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.

Sama więc okoliczność wystąpienia przez skarżącą z wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia nie może podważyć istniejącego w księdze wieczystej wpisu co do własności danej nieruchomości.

Dlatego słusznie Sąd Wojewódzki zaznaczył w uzasadnieniu wyroku, że podmiot, który dopiero dochodzi zaspokojenia swoich roszczeń do nieruchomości, nie może mieć przymiotu stronu w postępowaniu przed nadzorem budowlanym dotyczącym tej nieruchomości (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2015 r. II OSK 2775/13).

Podobnie, dla ustalenia legitymacji procesowej w niniejszej sprawie nie mógł mieć znaczenia fakt wystąpienia przez skarżącą z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.

Charakter postępowań organów nadzoru budowlanego w sprawach rozpoznawanych w trybie art. 68 Prawa budowlanego wymaga nałożenia obowiązków na właścicieli lub zarządców nieruchomości w zakresie opróżnienia bądź wyłączenia całości lub części budynku z użytkowania, stosownie do art. 61 Prawa budowlanego.

Utrwalone jest w judykaturze stanowisko, zgodnie z którym decyzje podejmowane na podstawie art. 68 Prawa budowlanego nie dotyczą praw lub obowiązków mieszkańców, użytkowników czy najemców, co implikuje, że nie mają oni przymiotu stron w tego rodzaju postępowaniach (por. wyrok NSA z 8 kwietnia 1998 r. IV SA 928/96, wyrok NSA z 4 kwietnia 2003 r. IV SA 2627/01, wyrok WSA z 4 lipca 2018 r. II SA/Kr 237/18).

Podobnie podstawą przyznania skarżącej statusu strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym nie mogła być okoliczność, iż jest ona w posiadaniu lokalu znajdującego się w budynku objętym zakazem użytkowania. Jak słusznie dostrzegł Sąd Wojewódzki, posiadanie samoistne jest stanem faktycznym, a jego ochrona przewidziana w art. 342-347 k.c. może być dochodzona przed sądem powszechnym.

W tym kontekście należy też zwrócić uwagę, że decyzja organu powiatowego dotyczy wyłącznie samego wyłączenia z użytkowania przedmiotowego budynku, a nie zawiera rozstrzygnięcia o jego opróżnieniu. Z akt sprawy nadto wynika, że Miasto Stołeczne Warszawa musiało na etapie wykonania decyzji PINB z 22 kwietnia 2020 r. wystąpić do właściwego Sądu Rejonowego z pozwem o opróżnienie, opuszczenie i wydanie budynku.

Należy więc zauważyć, że ochrona posiadania, na którą powołuje się skarżąca, może być przez nią dochodzona na drodze cywilnej, adekwatnie do zaistniałej sytuacji faktycznej. Natomiast roszczenia z tytułu posiadania lokalu w przedmiotowym budynku nie mogły być podstawą do przyznania skarżącej statusu strony w postępowaniu administracyjnym wszczętym z urzędu przez organ nadzoru budowlanego.

Ponadto należy stwierdzić, że złożenie wniosku przez skarżącą o stwierdzenie zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości nie mogło stanowić przesłanki do zawieszenia postępowania administracyjnego oraz sądowego, bowiem z przyczyn omówionych wyżej orzeczenie sądu powszechnego w sprawie zasiedzenia nie stanowi prejudykatu w znaczeniu przewidzianym w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Tym samym zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o zawieszenie postępowania sądowego i administracyjnego nie mógł być uwzględniony.

Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji, zgodnie z art. 184 p.p.s.a.

Wniosek uczestnika Miasta Stołecznego Warszawy o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie mógł być uwzględniony, gdyż nie znajduje oparcia w art. 204 p.p.s.a.

-----------------------

5