Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 października 2015 r. sygn. akt I SA/Lu 642/15 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 25 marca 2015 r. nr (...) w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia oddalić zażalenie.

Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 642/15, mocą którego oddalono wniosek J. W. (dalej: skarżąca, strona) o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.

W motywach orzeczenia Sąd podał, że skarżąca w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi złożyła wniosek o zwolnienie jej z tego obowiązku. Wskazała, że gospodarstwo domowe prowadzi z mężem i dwójką dzieci. Skarżąca jest bezrobotna, a jedynym źródłem utrzymania rodziny jest otrzymywane przez męża wynagrodzenie z tytułu umowy o dzieło w kwocie około 1.500 zł. Majątek, jaki posiada razem z mężem, to dom o pow. 200 m2 oraz grunty rolne o pow. 3 ha oddane w dzierżawę w zamian za opłacanie podatku rolnego. Są również właścicielami samochodu marki (...) o wartości 1.000 zł.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżąca złożyła: wspólne zeznanie podatkowe małżonków za 2014 r., wyciąg z rachunku bankowego za sierpień 2015 r., wyciąg z rachunku bankowego męża za okres od 24 stycznia 2015 r. do 23 lutego 2015 r. oraz od 24 lipca 2015 r. do 23 sierpnia 2015 r. (stan środków 11.942,46 zł), decyzję w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz łącznego zobowiązania podatkowego za 2014 r., zawiadomienia o wznowieniu realizacji zajęcia wierzytelności na kwoty: od J. W. - 33.739,69 zł i od K. W. – 29.567,16 zł oraz zestawienie czynnych depozytów wykazujące kwotę 11.154,08 zł.

Nie złożyła natomiast wyciągów z rachunków bankowych z maja, czerwca i lipca 2015 r., zaświadczenia o uznaniu za osobę bezrobotną oraz dokumentu, na podstawie którego mąż skarżącej wykonuje pracę zarobkową i określającego wysokość jego wynagrodzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że dla przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym skarżąca powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie skarżąca powyższej przesłanki nie spełnia. Na podstawie przedstawionych w toku postępowania dokumentów nie można uznać, by nie była w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Skarżąca dysponuje określonym majątkiem, który powinien umożliwić uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Posiada z mężem zarówno nieruchomości jak i ruchomości oraz środki pieniężne zgromadzone na kontach bankowych (zajęte przez organ egzekucyjny). O braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania nie świadczy sam fakt zajęć wierzytelności na rachunkach bankowych należących do małżonków, strona nie przedstawiła bowiem kompletnej dokumentacji w tym zakresie.

Skarżąca odpowiadając na wezwanie referendarza nie przesłała wymaganych dokumentów, które potwierdzałyby złożone przez nią oświadczenia. Brak było chociażby zaświadczenia potwierdzającego status skarżącej jako osoby bezrobotnej mogącej ewentualnie uzyskiwać dochód w postaci zasiłku, który wpływałby na dochód uzyskiwany w gospodarstwie domowym. Nie wyjaśniła w pełni sytuacji posiadanych przez nią nieruchomości, oświadczyła, że dysponuje nieruchomością rolną o powierzchni 3 ha, natomiast przedłożony przez nią nakaz płatniczy i decyzja wymiarowa dotyczą nieruchomości o innej powierzchni. Nie nadesłała także wyciągów z rachunków bankowych za wszystkie miesiące, do których została wezwana. Nie przedłożyła też dokumentu potwierdzającego uzyskiwany przez męża dochód.

W ocenie Sądu skarżąca nie udzielając pełnych, możliwych do weryfikacji wyjaśnień co do stanu majątkowego i sytuacji życiowej jej i męża uniemożliwiła Sądowi stwierdzenie istnienia w sprawie ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.

Sąd miał także na względzie okoliczność, że w tym, jak i w innych postępowaniach zainicjowanych skargami do tutejszego Sądu, skarżącą i jej męża, pomimo deklarowanych trudności finansowych, reprezentuje profesjonalny pełnomocnik. Bezsprzecznie jest to uprawnienie wnioskodawcy, z którego może on korzystać według swego uznania, jednak pozwala to na przyjęcie, iż skarżąca dysponuje zdolnością do regulowania swoich zobowiązań. Nieuzasadnionym byłoby zatem stwierdzenie, że skarżąca był w stanie ponieść koszty związane z zastępstwem prawnym, a jednocześnie nie mogła ponieść należnych Skarbowi Państwa kosztów sądowych.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca powtórzyła, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i dwójką dzieci (22 i 24 lata), a jedynym źródłem ich utrzymania jest wynagrodzenie z tytułu umowy o dzieło w wysokości około 1500 zł. Skarżąca podała, że przesłała na wezwanie Sądu wspólne zeznanie podatkowe i wyciągi z rachunku bankowego. Środki znajdujące się na tym rachunku, które małżonkowie gromadzili przez lata, zostały zajęte przez organy egzekucyjne. W przekonaniu skarżącej tak opisana sytuacja uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne. Jak prawidłowo wskazał Sąd pierwszej instancji, to na skarżącej ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek pełnego i rzetelnego opisania swojej sytuacji materialnej i rodzinnej. Tylko bowiem w przypadku dysponowania wszystkimi informacjami dotyczącymi tych kwestii sąd może rozważyć, czy zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy przewidziane w art. 246 p.p.s.a. Uzasadnione wątpliwości co do prawdziwości i rzetelności przedstawionych danych są samoistną przesłanką oddalenia wniosku.

W kwestionowanym orzeczeniu Sąd pierwszej instancji rzeczowo wyjaśnił, dlaczego nie może uwzględnić wniosku skarżącej. Sąd wskazał, że skarżąca nie przedstawiła dokumentów potwierdzających wysokość dochodów męża, zaświadczenia dokumentującego status skarżącej jako osoby bezrobotnej mogącej ewentualnie uzyskiwać dochód w postaci zasiłku, który wpływałby na dochód uzyskiwany w gospodarstwie domowym. Nie wyjaśniła w pełni sytuacji posiadanych przez nią nieruchomości, oświadczyła, że dysponuje nieruchomością rolną o powierzchni 3 ha, natomiast przedłożony przez nią nakaz płatniczy i decyzja wymiarowa dotyczą nieruchomości o innej powierzchni. Nie nadesłała także wyciągów z rachunków bankowych za wszystkie miesiące, których dotyczyło wezwanie, ani pełnej dokumentacji dotyczącej zajęcia oszczędności na rachunkach bankowych.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy wyłącznie w oparciu o przekonanie strony, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Sąd dysponuje bowiem środkami z budżetu państwa i nie może ich przyznawać stronom postępowań pochopnie, bez stosownej dokumentacji uzasadniającej pomoc państwa.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.