Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant: Anna Kaczmarek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 października 2011 r. sprawy ze skargi firmy w T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.

II SA/Bd 699/11

Uzasadnienie

Główny Inspektor Transportu Drogowego w [...] decyzją z dnia[...], po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A.w [...] od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] dnia [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokość 5200 zł, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa art. 92 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz lp. 10, 3 lit. a i b załącznika do tej ustawy, art. 4, 7, 10 i 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zamieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. WE L 102/1 z dnia 11 kwietnia 2006 r. ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Zarzuty odwołania wskazywały na odpowiedzialność kierowcy, a nie spółki za naruszenia wymienionych przepisów i wnioskowano o zawiadomienie kierowcy o toczącym się postępowaniu.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił argumenty i ustalenia organu I inistancji, że w dniu 21 stycznia 2011 r. w miejscowości M. kontroli poddano pojazd marki MAN prowadzony przez J. J. Pojazdem wykonywano przewóz drogowy na potrzeby własne w imieniu przedsiębiorstwa [...] S.A. Naruszeniem przepisów było przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy (art. 7 rozp. (WE) nr 561/2006) przy wykonywaniu przewozu drogowego w dniach - 27/28 grudnia 2010 r. o 1 godz. i 10 min., 28 grudnia 2010 r. o 1 godz. i 10 min., 29/30 grudnia 2010 r. o 1 godz. i 50 min., 4/5 stycznia 2010 r. o 1 godz. i 20 min., 5 stycznia 2010 r. o 2 godz., 12/13 stycznia 2010 r. o 1 godz. i 20 min., 19/20 stycznia 2010 r. o 1 godz. 40 min., 20/21 stycznia o 2 godz. Organ podkreślił, że w żadnym z przypadków na wykresówkach nie odnotowano powodów braku przerw w jeździe, podczas gdy przewiduje to art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006.

W tych okolicznościach na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 8 ustawy o transporcie drogowym zasadne było nałożenie kary pieniężnej, przyjmując stawki wynikające z lp. 10.3 załącznika do ustawy w kwocie 150 zł za przekroczenie czasu ponad 15- 30 min. I za każde następne rozpoczęte 30 min. - w kwocie 200 zł. Łącznie dało to kwotę w rozpoznawanej sprawie 5.200 zł. Organ zaznaczył, że nie ma podstaw do usprawiedliwienia przekroczenia czasu prowadzenia pojazdu, gdyż na wykresówkach ani wydruku urządzenia albo najpóźniej po przybyciu do miejsca postoju nie odnotowano przyczyn przekroczenia dopuszczalnego czasu jazdy.

Organ zarzucił przedsiębiorcy nieprawidłową organizację pracy kierowców skoro doszło do naruszenia w zakresie czasu pracy. Stosownie do art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa.

Przedsiębiorca nie udowodnił przy tym okoliczności, które pozwoliłby na zwolnienie z odpowiedzialności, tj. że nie miał wpływu lub nie mógł przewidzieć naruszenia przez kierowcę przepisów o czasie pracy.

Od powyższej decyzji [...] S.A. wniosła skargę. Skarżąca zarzuciła, że decyzja organu wydana została z naruszeniem przepisów art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz art. 7 i 10 § 1 k.p.a. Zdaniem strony rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i ustalenia czy pracodawca miał faktyczną możliwość przestrzegania przepisów przez kierowcę. Pracodawca nie może odpowiadać za umyślne łamanie przepisów przez pracownika, który odbył niezbędne szkolenie i był zaznajomiony z przepisami o transporcie drogowym. Skarżąca zaznaczyła, że były prowadzone okresowe kontrole i żadna nie wykazała by uprzednio dochodziło do naruszenia przepisów. W tych okolicznościach nie można skarżącej przypisać winy i konsekwencji w sprawie znajdowały zastosowanie przepisy art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Skarżąca nie miała wpływu na zachowanie kierowcy i stwierdzone naruszenia, a ich charakter wskazuje, że jako przedsiębiorca nie mogła ich przewidzieć. Skarżąca zarzuciła też, że organ powinien zawiadomić kierowcę- J. J. o toczącym się postępowaniu i włączyć go do sprawy w charakterze strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują wykonywanie administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym nie są związane zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej: ustawą p.p.s.a.

Sąd administracyjny kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym. Do sądu należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 92 ust. 1 pkt 8 i ust. 2 i art. 93 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz lp. 10, 3 lit. a, b załącznika do ustawy o transporcie drogowym art. 4, art. 7, art. 10 i art. 12 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i 2135/98 jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. WE L102/1 z 11 kwietnia 2006 r.). Organ nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną za naruszenie wymienionych przepisów z tytułu - przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy przy wykonywaniu przewozu drogowego.

Według art. 92 ust. 1 powołanej ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, podlega karze pieniężnej. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy wysokość kar pieniężnych za naruszenia prawa określają, zastosowane przez organy Inspekcji Transportu Drogowego, przepisy załącznika do ustawy o transporcie drogowym, do którego odsyła przepis art. 92 ust. 4 tej ustawy.

Naruszenie przez kierowcę wymienionych przepisów w tym przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy przy wykonywaniu przewozu drogowego umożliwia wszczęcie postępowania administracyjnego także wobec przedsiębiorcy lub podmiotu realizującego przewóz drogowy (art. 92a ust. 3 ustawy). Odpowiedzialność przedsiębiorcy jest bardzo szeroka i kształtuje się na zasadzie administracyjnej. Dlatego też w stosunku do przedsiębiorcy nie zachodzi potrzeba ustalania jego winy, gdyż odpowiedzialność administracyjna wiąże się z samym zaistnieniem faktu, za który przewidziana jest w przepisach administracyjnych odpowiednia sankcja. Nie oznacza to, że odpowiedzialność ta jest bezwarunkowa. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność administracyjnoprawną przedsiębiorcy za naruszenia stwierdzone przez organ w toku kontroli zostały wyrażone expressis verbis w art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym przy czym są to jedyne wyłączenia, co oznacza, że inne okoliczności, które przy odpowiedzialności na zasadzie winy wyłączyłby ją jako okoliczności ekskulpujące, tu nie mają zastosowania. Ratio leigis takich uregulowań należy upatrywać w skutecznym dążeniu do osiągnięcia celu ustawy i aktów z nią powiązanych, którym jest zagwarantowanie właściwego poziomu bezpieczeństwa na drogach i stworzenia właściwych warunków pracy kierowcom.

Przedsiębiorca transportowy jest odpowiedzialny za właściwą organizację przewozu i musi planować pracę kierowcy, tak aby przewóz był bezpieczny i nie stanowił zagrożenia dla innych uczestników ruchu, uwzględniając warunki panujące na drogach, warunki atmosferyczne oraz dostęp do odpowiednich parkingów. Kierowca powinien bezwzględnie przestrzegać przepisy i nie przekraczać dopuszczalnego czasu prowadzenia pojazdu, za wyjątkiem wystąpienia okoliczności wyjątkowych i nieprzewidzianych. Odstępstwo od przepisów kierowca winien wskazać na wykresówce lub na wydruku urządzenia rejestrującego natychmiast po zatrzymaniu się. Kierowca nie dokonał wymaganych adnotacji na rewersach wykresówek lub wydruku z tachografu, a obowiązujące przepisy nie pozwalają na zastąpienie dowodów w postaci wykresówek, wydruku urządzenia rejestrującego, albo planu pracy innymi dokumentami i dowodami.

Przedmiotem badania Sądu w niniejszej sprawie była decyzja administracyjna, mocą której na skarżącą, nałożona została kara pieniężna w wysokości 5200 zł za naruszenie przepisów prawa dotyczących dopuszczalnego czasu prowadzenia pojazdu przez kierowcę. Naruszenia obowiązujących przepisów stwierdzone zostały podczas kontroli, która miała miejsce w dniu 21 stycznia 2011 r. Wyniki kontroli zawarte zostały w protokole kontroli z tego dnia. Strona podniosła, iż okoliczności w wyniku których doszło do naruszenia przepisów prawa, są tego rodzaju, że skarżąca jako wykonująca przewóz drogowy nie miała wpływu na ich zaistnienie, w szczególności wskazywała, że nie miała wpływu na konkretne zachowania kierowców, które doprowadziły do naruszeń. W ocenie skarżącej w sprawie zachodziły podstawy do zastosowania przepisu art. 92 a ust. 4 oraz art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym.

Stosownie do treści art. 92a. ust. 4 ustawy postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy lub podmiotu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, nie wszczyna się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. W myśl art. 93 ust. 7 ustawy przepisów ust. 1-3 nie stosuje się, jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. W takiej sytuacji, właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Przepis ust. 5 stosuje się odpowiednio.

Ciężar udowodnienia, że zachodzą podstawy do zastosowania przepisów wyłączających odpowiedzialność spoczywa na kontrolowanym podmiocie; to on ma dowieść iż - w przypadku sytuacji opisanej w art. 93 ust. 7 - nie mógł przewidzieć okoliczności, które doprowadziły do zarzucanych mu naruszeń prawa. Skarżąca zakwestionowała podstawy do nałożenia na nią kary pieniężnej twierdząc, że nie może ponosić odpowiedzialności za zachowanie osoby trzeciej. Zakwestionowała zatem samą zasadę odpowiedzialności. Takie stanowisko nie zasługuje na uwzględnienie. Fakt możliwości obciążenia pracodawcy odpowiedzialnością za zachowanie kierowcy wynika wprost z przepisów o transporcie drogowym art. 92a ust. 3. Odpowiedzialność ta może rozciągać się też na inne podmioty, o których mowa w art. 93 ust. 8 ustawy. Oznacza to, że co do zasady można pociągnąć do odpowiedzialności nie tylko podmiot, który faktycznie dopuścił się naruszenia prawa, ale też podmiot odpowiedzialny za taką osobę jak i inne, wykonujące inne czynności związane z przewozem. Ustawa nie przewiduje natomiast możliwości wyłączenia odpowiedzialności w przypadku braku winy w wyborze. Ukształtowana w przepisach ustawy odpowiedzialność pozwala na skuteczną realizację celów ustawy i aktów z nią powiązanych, którymi jest podniesienie poziomu bezpieczeństwa na drogach i wymuszenie nie tylko przez obowiązujący system przestrzegania przepisów prawa, lecz także bieżącej kontroli zachowań podmiotów realizujących przewóz przez systematyczne monitorowanie pracy kierowców przez przedsiębiorców i kształtowanie właściwych nawyków podczas wykonywania przewozów. Przedsiębiorca na bieżąco kontrolujący prawidłowość wykonywania przewozu przez kierowcę może skutecznie zapobiec kolejnym naruszeniom a ponadto posiadając inne środki dyscyplinujące doprowadzić do przestrzegania przepisów przez podmioty jemu podległe. W rozpatrywanej sprawie organ ustalił, że do naruszenia przepisów dochodziło wielokrotnie, co świadczy o braku należytej kontroli i właściwego oddziaływania przedsiębiorcy na podmiot, który naruszył prawo. W takim przypadku nie można uznać, że skarżąca nie miała wpływu na zachowanie kierowcy lub możliwości przewidzenia okoliczności lub zdarzeń prowadzących do naruszenia przepisów. W tych okolicznościach organ prawidłowo uznał, że nie zachodziły podstawy do zwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie zacytowanych przepisów. Nie było też podstaw do uwzględnienia kierowcy jako strony prowadzonego postępowania, gdyż odpowiedzialność pracodawcy jest odpowiedzialnością samoistną.

Z tego względu sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa i skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).