Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Łukasz Jarocki po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Ł.G. o wstrzymanie wykonania decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 28 maja 2025 r. nr 53/2025 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Ł.G. (dalej: "skarżący" lub "strona") złożył w dniu 18 lipca 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "organ" lub "Prezes ARiMR") z dnia 28 maja 2025 r. nr 53/2025 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl § 3 ww. przepisu, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w razie stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Tym samym rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie powołanego przepisu sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Użycie przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej co oznacza, że wnioskodawca, dążąc do wstrzymania wykonania aktu, musi złożyć stosowny wniosek i uprawdopodobnić, że istnieją przesłanki uzasadniające odstąpienie od zasady wykonalności orzeczeń ostatecznych.

Odnosząc się do użytych w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrotów nieostrych oraz ich interpretacji, należy wskazać na próbę zdefiniowania przesłanki wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, którą podjął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, LEX nr 281811. Stwierdzono w nim, że chodzi tu o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce wtedy, gdy istnieje zagrożenie utraty przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 182/10, niepubl.).

Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar uprawdopodobnienia, że wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem skargi może spowodować dla niego skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie wystarcza jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonania decyzji. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie zaskarżonego orzeczenia jest uzasadnione. Twierdzenia strony o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody i niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wypadku wykonania decyzji, powinny zostać poparte dokumentami, które uwiarygodniłyby sytuację skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2011 r. o sygn. akt II GSK 1799/11).

W przypadku, gdy wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczy decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych środków lub nakładającej na stronę obowiązek zwrotu określonej kwoty pieniężnej, kluczowe znaczenie ma relacja wysokości tej kwoty do sytuacji finansowej i majątkowej strony. Tylko w ten sposób można bowiem ocenić, czy szkoda związana z obowiązkiem uiszczenia tej kwoty będzie dla strony znaczna, albo doprowadzi do trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lipca 2019 r. o sygn. akt I GZ 111/19 oraz z 9 grudnia 2020 r. o sygn. akt II OZ 1036/20).

Przenosząc powyższe rozważania w realia rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, że skarżący nie podała informacji dotyczących jego możliwości finansowych, ani nie dołączył do wniosku żadnych dokumentów źródłowych obrazujących jego sytuację finansową, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie decyzji może skutkować powstaniem znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Jest to o tyle ważne, że tylko skorelowanie poniesienia ewentualnych kosztów związanych z wykonaniem zaskarżonej decyzji i sytuacji majątkowej strony pozwala ocenić, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Stan, w którym sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie została przedstawiona i poparta dokumentami źródłowymi uniemożliwia Sądowi dokonanie ustalenia, czy brak wstrzymania zaskarżonej decyzji będzie skutkował powstaniem następstw, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.

Dla pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącego, umożliwiającego ocenę w kontekście zasadności przyznania ochrony tymczasowej, niezbędne było udzielenie informacji dotyczących wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, informacji dotyczących majątku (ruchomego i nieruchomego) strony. Wyjaśnić należy, że do oceny zasadności wniosku konieczne jest dysponowanie przez Sąd aktualnymi i pełnymi danymi o stanie majątkowym strony wnioskującej o wstrzymanie wykonania decyzji. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji spowoduje uszczerbek w majątku strony skarżącej, prowadząc do powstania szkody i to znacznej, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki, musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o posiadanym majątku i ponoszonych wydatkach. Takich danych skarżący w niniejszej sprawie nie przedstawił.

Wymaga podkreślenia, że sam fakt istnienia obowiązku wykonania zaskarżonej decyzji nie może stanowić przesłanki uzasadniającej wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku dłużnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Obowiązkiem wnioskodawcy jest natomiast wykazanie, że na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Stąd samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Tym bardziej, że każde egzekwowanie należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2008 r. o sygn. akt II OZ 576/08). Istotnie okoliczność ta, może stanowić podstawę do pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji, niemniej jednak punktem wyjścia oceny w powyższym zakresie musi być odniesienie wysokości dochodzonego zobowiązania do możliwości płatniczych strony skarżącej, a także ocena wpływu ewentualnej egzekucji na jej byt.

W związku z tym, że egzekucja nienależnie pobranych środków z tytułu pomocy finansowej zawsze prowadzi w swych skutkach do uszczuplenia środków majątkowych, przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie jest wyłącznie szkoda, ale szkoda, którą można uznać za znaczną. Dla oceny, czy skutkiem wykonania decyzji będzie wyrządzenie skarżącej szkody, którą można by uznać za znaczną w jej przypadku, niezbędne jest odniesienie należnej z decyzji kwoty do całokształtu sytuacji finansowej wnioskodawcy. W niniejszej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił ziszczenia się w jego sytuacji majątkowej, finansowej i osobistej negatywnych konsekwencji zaskarżonej decyzji. Podobnie nie uprawdopodobnił, aby negatywne konsekwencje w tym zakresie mogły dotknąć jego rodziny. W szczególności nie wykazał dokumentów potwierdzających jego sytuację finansową czy zdrowotną, o której wskazywał w piśmie. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest gołosłowny i nie nadaje się do zweryfikowania z punktu widzenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.

Reasumując, Sąd nie miał możliwości porównania obciążenia wynikającego z zaskarżonej decyzji z sytuacją finansową skarżącego. Tym samym Sąd nie mógł rzetelnie ocenić, że wykonanie tej decyzji pociągnie za sobą skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.

W tym miejscu wskazać dodatkowo trzeba, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2012 r. o sygn. akt II GZ 455/12, w którym wskazano, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności wydawane jest wyjątkowo, na wniosek skarżącego i nie stosuje się w odniesieniu do niego treści art. 49 p.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku nieuzasadnienia lub niedostatecznego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności przewodniczący nie ma obowiązku wzywania strony do jego uzupełnienia lub poprawienia, a inicjatywa dowodowa i odpowiedzialność za skuteczność złożonego wniosku spoczywa w całości na wnioskodawcy. Sąd w tej kwestii nie jest także zobligowany do dokonywania jakichkolwiek ustaleń z urzędu.

Należy jednocześnie wyjaśnić, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd nie dokonuje oceny merytorycznej prawidłowości zaskarżonej decyzji, jako że przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a nie są tożsame z tymi, które decydują o zasadności skargi. W konsekwencji, Sąd przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, nie mógł brać pod uwagę merytorycznych zarzutów skargi oraz przekonania strony skarżącej o wydaniu spornej decyzji z naruszeniem przepisów prawa (zob. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 września 2016 r. o sygn. akt I OZ 894/16).

Skoro więc skarżący nie wykazał, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – działając na mocy art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji postanowienia.