Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Anna Falkiewicz-Kluj WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. S., S. B. i J. B. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 363/19 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących D. S., S. B. i J. B. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

D. S., S. B. i J. B. pismem z [...] sierpnia 2020 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 października 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 363/19, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] [...], hip. nr [...] - w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku.

Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny, przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej zgodnie z art. 154 § 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawnie przypisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że wyrokiem z 29 października 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 363/19 Prezydent [...] został zobowiązany do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Termin na wykonanie tego wyroku upłyną i mimo wezwania do jego wykonania organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie.

Zdaniem skarżących, zwłoka organu ma charakter drastyczny, której nie uzasadniają żadne obiektywne okoliczności, zwłaszcza mając na uwadze, że Prezydent nie wykonał zarówno ww. wyroku, a także nie podejmował przez długi czas czynności realnie zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy.

Skarżący podkreślili, że zachodzi duże prawdopodobieństwo, że nienałożenie sankcji spowoduje, że sprawa w dalszym ciągu nie zostanie załatwiona. Wymierzenie grzywny i przyznanie sumy pieniężnej ma skłonić organ do wydania rozstrzygnięcia lub dokonania stosownych czynności oraz stanowić poważne ostrzeżenie, by w przyszłości prowadzić sprawy możliwie szybko i nie ryzykować ponownym wymierzeniem grzywny. Ponadto wskazana sankcja będzie stanowić rekompensatę szkody i krzywdy doznanych przez skarżących na skutek niewykonania wyroku, a w konsekwencji trwającego w dalszym ciągu naruszenia ich prawa do rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki.

W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Organ opisał przebieg postępowania podkreślając, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem z 29 października 2019 r. wpłynęły do organu [...] lutego 2020 r. Prezydent przedstawił podejmowane czynności i podkreślił, że w sprawie nie został jeszcze zgromadzony konieczny materiał dowodowy pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Stosownie do treści art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione.

W aktach sprawy znajduje się pismo skarżących z [...] sierpnia 2020 r., którymi wezwano Prezydenta [...] do wykonania wyroku z 29 października 2019 r.

Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.

Analiza akt wskazuje, że odpis prawomocnego wyroku z 29 października 2019 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku w przedmiocie przyznania odszkodowania w terminie trzech miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi [...] lutego 2020 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem [...] maja 2020 r. Mimo to Prezydent [...] nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem.

Zauważyć trzeba, że z akt sprawy wynika, że po wydaniu wyroku z 29 października 2019 r. Prezydent [...] podejmował działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i załatwienie sprawy. Stosowne czynności podjęto w czerwcu 2020 r. - pismami z [...] czerwca 2020 r. o nadesłanie koniecznych informacji wystąpiono do Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich w Dzielnicy [...] oraz do Archiwum Państwowego. Pismem z tej samej daty poinformowano pełnomocnika skarżących o aktualnym etapie postępowania i przewidywanym terminie rozpatrzenia sprawy, tj. [...] września 2020 r. Następnie pismem z [...] sierpnia 2020 r. z prośbą o przekazanie koniecznych dokumentów zwrócono się do Sądu Rejonowego dla [...]. Ponadto – jak wynika z odpowiedzi na skargę – podjęte zostały działania mające na celu przygotowanie opracowania geodezyjnego dotyczącego nieruchomości. Nie ulega jednak wątpliwości, że sprawa nie została dotychczas przez organ załatwiona.

Tym samym spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z 29 października 2019 r. terminu na załatwienie sprawy, a także uwzględniając, że Prezydent mimo, iż z przekroczeniem terminu to podejmował jednak działania mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wyjaśnienie sprawy, Sąd uznał, że grzywna w wysokości [...] zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą.

Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu po wyroku z 29 października 2019 r. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia w szczególności fakt, że termin wyznaczony ww. wyroku nie został znacznie przekroczony. Istotne też jest, że po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy organ podejmował opisane wyżej działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Zauważyć trzeba, że rażące naruszenie prawa jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde więc naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły będzie naruszeniem rażącym.

Sąd uznał ponadto brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że suma pieniężna, określona ww. przepisie, powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych. Stanowi ona formę zadośćuczynienia za niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu i konieczność zastosowania tego szczególnego środka powinna być właściwie uzasadniona, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W złożonej skardze nie wykazano okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku. Wskazywane kwestie ograniczające się do ogólnego stwierdzenia dotyczącego szkody i krzywdy skarżących związanej ze zwłoką organu, nie stanowią podstawy do uwzględnienia żądania. W ocenie Sądu ponadto, to wymierzona grzywna stanowi dolegliwość finansową wobec organu, mobilizującą go do wydania orzeczenia. Skarga w tej części podlega więc oddaleniu.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2 i § 6 oraz art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się po [...] zł wpisu od skargi oraz po [...] zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Od [...] października 2020 r. obszar całego kraju objęty został tzw. "strefą czerwoną". W związku z tym, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne, biorąc pod uwagę brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku oraz uznając, że rozpoznanie sprawy na rozprawie mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ww. ustawy z dnia 2 marca 2020 r.