Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 września 2022 r. sprawy ze skarg Z. D., M. D., H. K., I. W., Rady Osiedla nr 1 w K. , Rady Osiedla nr 3 w K. , Rady Osiedla nr 5 w K. , Międzyosiedlowego Zespołu Interwencyjnego dla Osiedli nr 1, 3, 5 w K. na działanie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie obiektów budowlanych postanawia odrzucić skargi. /-/ W. Batorowicz

Pismem datowanym na dzień 14 lutego 2022 r., a złożonym w formie elektronicznej została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarga na działania Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej "WWINB"). Skarga została wniesiona przez pełnomocnika Z. D., M. D., H. K., I. W. oraz Rady Osiedla nr 1, 3 i 5 w K. (zwanych dalej łącznie "Skarżącymi) – M. C. oraz pełnomocnika Międzyosiedlowego Zespołu Interwencyjnego dla Osiedli nr 1, 3 i 5 w K. – L. S..

W skardze wskazano, iż jej przedmiotem jest zarzut jakoby dochodziło do rażącego naruszenia prawa w procesie inwestycyjnym budowy stacji paliw firmy "O. " w K. przy ul. [...] nr [...] oraz wydanie pozwolenia na użytkowanie stacji paliw i przyzwolenie do nielegalnej rozbudowy, co doprowadza w efekcie do wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji o stanie samowoli budowalnej dla stacji paliw. WWINB, organy administracji samorządowej, Główny Inspektor Ochrony Środowiska, organy inspekcji sanitarnej od lat mają wiedzieć o bezprawiu, jakiego dopuszcza się inwestor, a mimo to nie podejmują żadnych przeciwdziałań, prób naprawienia tego stanu. Dowodem na to mają być dołączone do skargi dokumenty. Żadna ze skarg nie została przez nikogo podpisana, a ponadto nie dołączono żadnych pełnomocnictw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu skierował wszystkie skargi do WWINB jako mylnie skierowane bezpośrednio do Sądu.

Po nadesłaniu przez WWINB akt administracyjnych wraz z odpowiedzią na skargę, w której wniósł o oddalenie skarg, Przewodniczący Wydziału II. tut. Sądu wezwał Skarżącą – Radę Osiedla nr 1 do nadesłania numeru REGON albo innego numeru we właściwym rejestrze oraz dokumentu określającego prawo do reprezentacji strony skarżącej w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwano także M. C. do wykazania pełnomocnictwa do reprezentowania Skarżącej – Rady Osiedla nr 1 pod rygorem pominięcia jego działań jako pełnomocnika. Wezwano także M. C. do określenia, czy jego skarga została wniesiona na jakieś konkretne rozstrzygnięcie organów nadzoru budowlanego, czy też bezczynność albo ich działalność.

L. S. także został wezwany do złożenia dokumentu pełnomocnictwa procesowego, a także wskazanie konkretnego przedmiotu skargi.

Kolejnym pismem, z dnia 3 marca 2022 r. Skarżący złożyli skargę na realizację parkingu dla samochodów osobowych i dostawczych wraz z drogami dojazdowymi według decyzji Starosty [...]. Żadne z tych pism nie zostało przez nikogo podpisane.

Pismem z dnia 14 marca 2022 r. pełnomocnicy Skarżących wyjaśnili, że skarga dotyczy niedopuszczalnych zaniedbań dla procesu inwestycyjnego, jakim jest stacja paliw w centrum miasta pomiędzy osiedlami mieszkaniowymi. Ponadto skarga dotyczy praworządności i interesów Skarżących, które w niezrozumiały sposób są od lat lekceważone. Pismo nie zostało podpisane.

Z kolei w dniu 16 marca 2022 r. pełnomocnicy Skarżących wskazali, że skarga z dnia 14 lutego 2022 r. dotyczy działalności organu nadzoru budowlanego w związku z realizacją stacji paliw "O.". Do pisma dołączono kopie pełnomocnictw. Skarżący – Z. D. upoważnił L. S. do występowania w jego imieniu przed wszystkimi sądami powszechnymi w sprawie samowoli budowlanej – stacji paliw. Tożsame pełnomocnictwo udzieliła Skarżąca – M. D., Skarżąca – H. K., Skarżąca – I. W.. Żadne z pełnomocnictw oraz uzupełnień nie zostały prawidłowo podpisane.

W toku postępowania Skarżący nadsyłali liczne uzupełnienia skargi, a także liczne kopie dokumentów na poparcie swoich twierdzeń. Żadne z nich nie były podpisane. W innych pismach Skarżący skarżyli Starostę [...], że dopuszcza do bezprawia zezwalając na realizację inwestycji w postaci stacji paliw.

Zarządzeniem z dnia 20 czerwca 2022 r. Sąd wezwał Skarżących do osobistego podpisania swoich skarg. W odniesieniu do osób fizycznych, wezwano ich do podania numeru PESEL. Wyjaśniono im, że L. S. oraz M. C. nie są osobami, które mogą reprezentować ich w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Fakt ten został ustalony w oparciu o akta sprawy o sygn. akt II SA/Po [...]. Każde wezwanie zostało skierowane z zastrzeżeniem, że braki formalne należy uzupełnić w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwano także M. C. jako przewodniczącego zarządu do podpisania skargi w imieniu Skarżącej – Rady Osiedla nr 1. Ponadto wezwano zarządy osiedli nr 3 i 5 do podpisania skarg w imieniu Skarżących – Rady Osiedla nr 3 i Rady Osiedla nr 5. Oddzielnie wezwano Skarżącą – H. K., która reprezentuje też Skarżącego – Międzyosiedlowy Zespół Interwencyjny dla Osiedli nr 1, 3, 5 w K. do podpisania skargi. Wyjaśniono, że L. S. nie jest uprawniony do reprezentacji Skarżącej.

M. C. podpisał skargę w imieniu Skarżącej – Rady Osiedla nr 1. Podpisaną skargę nadesłał także Skarżący – Z. D. oraz W. S. – przewodniczący Rady Osiedla nr 5 w K. . Skarg nie nadesłali Skarżący – M. D., H. K. (jako strona i jako pełnomocnik), I. W. oraz Zarząd Osiedla nr 3 w K. .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skargi podlegają odrzuceniu.

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3, 5 oraz 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, a także jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Ponadto skarga podlega odrzuceniu, jeżeli z innych przyczyn jest ona niedopuszczalna. W odniesieniu do różnych Skarżących, znalazła zastosowanie inna podstawa prawna, co Sąd wyjaśni poniżej.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż bezskuteczne w sprawie były wszelkie czynności podejmowane w niniejszej sprawie przez M. C. jako pełnomocnika skarżących osób fizycznych: Z. D., M. D., H. K. i I. W. oraz L. S. jako pełnomocnika Międzyosiedlowego Zespołu Interwencyjnego dla Osiedli nr 1,3 i 5 w K..

Zgodnie bowiem z art. 35 § 1 p.p.s.a. pełnomocnikiem strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne, zaś w myśl art. 35 § 2 pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Dotyczy to również państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej. W sprawie o sygn. akt II SA/Po [...] ustalono, co Sąd przyjął także na gruncie niniejszej sprawy, że M. C. nie posiadał statusu adwokata lub radcy prawnego, ani nie był wskazanym w art. 35 §1 p.p.s.a. członkiem rodziny skarżących osób fizycznych.

Tak w skardze jak i w kolejnych pismach procesowych nie wskazano przy tym by L. S. i M. C. występowali w sprawie w interesie własnym – jako skarżące osoby fizyczne, co oznacza, iż Skarżący nie mogli im skutecznie udzielić im pełnomocnictwa jako innym skarżącym lub uczestnikom postępowania. Wskazać wreszcie trzeba, iż niezależnie od braku spełnienia wymogów formalnych dla bycia pełnomocnikiem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym L. S. nie przedłożył do akt oryginałów udzielonych mu pełnomocnictw, a jedynie ich skany w formie dokumentów elektronicznych, niesporządzone jednakże z wykorzystaniem kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego albo podpisu osobistego osób udzielających pełnomocnictw. Podkreślić przy tym należy, iż nie będąc adwokatem, bądź radcą prawnym L. S. nie był uprawniony samodzielnego uwierzytelnienia odpisów udzielonych mu pełnomocnictw oraz odpisów innych dokumentów wykazujących jego umocowanie (art. 37 § 1 zd. drugie p.p.s.a.)

Analogicznie za bezskuteczne uznać należy czynności M. C. jako pełnomocnika Osiedli nr 1, 3 i 5 w K., albowiem także on nie wykazał by spełniał wymogi wynikające z art. 35 § 1 lub 2 p.p.s.a. dla bycia pełnomocnikiem tych jednostek pomocniczych gminy, a nadto nie przedłożył do akt jakichkolwiek pełnomocnictw powołując się w tym zakresie jedynie na upoważnienia udzielone mu jakoby w formie ustnej, a więc nie odpowiadające wymogom wynikającym z art. 37 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa.

Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 46 § 1 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 2) oznaczenie rodzaju pisma; 3) osnowę wniosku lub oświadczenia; 4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 5) wymienienie załączników.

Ponadto, stosownie do art. 46 § 2 pkt 1 p.p.s.a., w przypadku gdy pismo strony jest pierwszym pismem w sprawie, powinno zawierać m.in. oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku - adresu do doręczeń, lub siedziby i adresów stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników (lit. a) oraz numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku (lit. b). Wymienione elementy pisma (w tym podpisy i numer PESEL strony skarżącej) stanowią wymogi formalne skargi w postępowaniu sądowym, których brak podlega uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej.

W niniejszej sprawie mimo skierowania do Skarżących – M. D., I. W. i H. K. oraz Międzyosiedlowego Zespołowi Interwencyjnego dla Osiedli nr 1, 3 i 5 w K. reprezentowanego przez H. K. i do Zarządu Osiedla nr 3 w K., jako organu reprezentującego Skarżącą – Radę Osiedla nr 3 w K. , wezwań do uzupełnienia braków formalnych skargi podmioty te nie uzupełniły tychże braków, w tym w szczególności nie podpisały skarg co uzasadniało odrzucenie ich na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy, Skarżąca – M. D. nie odebrała wezwania w terminie do tego przewidzianym (k. [...] akt sądowych), w związku z czym skutek doręczenia nastąpił w dniu 12 lipca 2022 r. (art. 73 § 4 p.p.s.a.). To samo dotyczy Skarżącej – I. W.. Przesyłka skierowana do niej powróciła do tut. Sądu. Odnotowano skutek doręczenia wezwania w dniu 12 lipca 2022 r. (k. [...] akt sądowych).

W przypadku Skarżącej – H. K. (jako strony i jako pełnomocnika) wezwania zostały jej doręczone, o czym świadczą zwrotne potwierdzenia odbioru (odpowiednio: k. [...] i [...] akt sądowych). Mimo tego, Skarżąca – H. K. nie spełniła wezwania i nie uzupełniła żadnych braków formalnych. Z tego względu, skargi osób fizycznych tj. H. K. (strony), I. W. oraz M. D. podlegały odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Skarga Rady Osiedla nr 3 podlegała odrzuceniu wobec nieuzupełnienia braków formalnych skargi – podpisanie jej. Wobec tego należało zastosować art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Skarżący – Z. D. uzupełnił brak formalny polegający na braku podpisania skargi oraz podał swój numer PESEL. M. C. występujący w imieniu Skarżącej – Rady Osiedla nr 1 podpisał skargę i podał numer PESEL, tak jak W. S. w odniesieniu do Rady Osiedla nr 5.

Odrzuceniu podlegały skargi Rady Osiedla nr 1 w K. oraz Rady Osiedla nr 5 w K. , mimo że braki formalne tych skarg polegające na braku ich podpisaniu przez osoby uprawnione do reprezentowania Osiedli zostały uzupełnione. Wyjaśniając powyższe wskazać należy, iż w myśl art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej. W art. 25 § 2 p.p.s.a. wymieniono jako mające zdolność sądową państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej. Zaś zgodnie z § 3 tego samego przepisu, zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.

Państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej to stationes fisci, działające w formach organizacyjnych wynikających przede wszystkim z ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 305 ze zmianami), jako jednostki budżetowe i instytucje gospodarki budżetowej. W podobny sposób zorganizowane są również nieposiadające osobowości prawnej samorządowe jednostki organizacyjne, które działają jako stationes communis, dysponując wyodrębnioną częścią majątku wyposażonej w osobowość prawną jednostki samorządu terytorialnego – gminy, powiatu lub województwa, z tym że ustawa o finansach publicznych dopuszcza dodatkowo możliwość ich funkcjonowania w formie samorządowych zakładów budżetowych.

Jednostki pomocnicze gminy, do jakich niewątpliwie zaliczają się osiedla nie mają zdolności do samodzielnego występowania w obrocie prawnym, nie mogą być samodzielnym podmiotem praw i obowiązków z zakresu materialnego prawa administracyjnego, a zatem nie mają zdolności prawnej w postępowaniu administracyjnym i zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (K. Bandarzewski [w:] K. Bandarzewski i in., Komentarz do ustawy o samorządzie gminnym, Warszawa 2013, s. 184, a także wyroki NSA z dnia: 29 kwietnia 2003 r., sygn. akt IV SA 2841/01, "Wspólnota" 2004, nr 9, s. 59, i 20 września 2001 r., sygn. akt II SA 1539/00, LEX nr 53449, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 27 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 1150/06, LEX nr 587334]. Jakiekolwiek przepisy prawa nie dopuszczają także możliwość nałożenia jednostki pomocnicze gminy w postaci osiedli obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów.

Jednostka pomocnicza gminy, taka jak osiedle czy dzielnica nie jest także organizacją społeczną o jakiej mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a. Taka jednostka pomocnicza gminy stanowi bowiem przymusowe zrzeszenie osób zamieszkałych na określonym terytorium, które realizuje, podobnie jak gmina, cele ogólne określone ustawą i statutem, nie zaś dobrowolne zrzeszenie osób urzeczywistniających cele statutowe w interesie swoich członków (por. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1107/12, dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA").

Powyższe oznacza, iż także skargi Rad Osiedli nr 1 i 5 w K. podlegały odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. Gwoli wszechstronnego wyjaśnienia sprawy wskazać należy, iż nawet w przypadku uzupełnienia braków formalnych skarg Zarządu Osiedla nr 3 w K. oraz Międzyosiedlowego Zespołu Interwencyjnego dla Osiedli nr 1, 3 i 5 w K. i podpisania ich przez osoby uprawnione do reprezentacji tych podmiotów skargi te także podlegałyby odrzuceniu, ze względu brak zdolności sądowej tych podmiotów. Odnośnie zdolności sądowej Osiedla nr 3 argumentacje przemawiająca za powyższym stanowiskiem przedstawiono już powyżej.

Co do skargi Międzyosiedlowego Zespołu Interwencyjnego wskazać należy, iż w myśl art. 25 § 4 zdolność sądową mają ponadto organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Przepisy p.p.s.a. nie definiują pojęcia "organizacja społeczna" ani też nie odsyła do sposobu jego rozumienia w innych ustawach. Przez organizacje społeczne w rozumieniu p.p.s.a. należy rozumieć wszelkie trwałe zrzeszenia osób fizycznych i prawnych, powołane do wypełniania określonych, ważnych społecznie celów, posiadające stałą więź organizacyjną, niewchodzące w skład aparatu organów administracji publicznej, zarówno rządowej, jak i samorządowej. Do kategorii organizacji społecznych mogą być zaliczone podmioty, które charakteryzują się takimi cechami, jak pewien poziom zorganizowania (posiadanie organów, aktu statutowego, instytucji członkostwa) oraz trwałość organizacyjna w znaczeniu trwałości oraz celu. Takich cech nie ma niewątpliwie Międzyosiedlowy Zespół Interwencyjny dla Osiedli nr 1, 3 i 5 w K. , nie dysponuje cechami pozwalającymi zakwalifikować go do kategorii organizacji społecznej, takimi jak pewien poziom zorganizowania (posiadanie organów, aktu statutowego, instytucji członkostwa) oraz trwałość organizacji w znaczeniu trwałości celu (wyrok NSA z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2363/13, wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 711/08, dostępne w CBOSA), co oznacza, iż nie można uznać go za organizację społeczną w rozumieniu art. 25 § 4 p.p.s.a.

Na poparcie powyższego stanowiska przywołać nadto należy dorobek orzeczniczy sądów gdzie zdolności sądowej odmawia się między innymi komitetom społecznym (np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 711/08, wyrok NSA z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2363/13, dostępne w CBOSA), komitetom rodzicielskim (uchwała SN z dnia 7 lipca 1966 r., sygn. akt III PZP 11/66, OSNCP 1966, nr 11, poz. 189, z aprobującą glosą W. Siedleckiego, OSPiKA 1967, poz. 139), społecznemu komitetowi pracowników powołanemu w celu realizacji we własnym zakresie budownictwa mieszkaniowego (orzeczenie SN z dnia 10 kwietnia 1985 r., I CZ 89/84, OSNCP 1986, nr 1–2, poz. 16), komitetowi budowy świetlicy (orzeczenie SN z dnia 1 grudnia 1987 r., III CZP 71/87, OSNCP 1989, nr 5, poz. 70, z aprobującą glosą W. Broniewicza, OSP 1990, z. 10–12, s. 784 i n.), radzie rodziców (postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2012 r., I OZ 421/12, dostępne w CBOSA).

Nadto w orzecznictwie przyjmuje się, że warunkiem uznania zdolności sądowej organizacji społecznej jest stwierdzenie, że jej działalność znajduje oparcie w przepisach rangi ustawowej, regulujących byt prawny określonej grupy podmiotów (postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt I OZ 822/12, dostępne w CBOSA), co także wskazuje, iż charakteru tego nie ma Międzyosiedlowy Zespół Interwencyjny dla Osiedli nr 1, 3 i 5 w K. będący jedynie doraźną platformą współpracy jednostek pomocniczych gminy i mieszkańców poszczególnych osiedli.

Odnosząc się do Skarżącego – Z. D., spełnił on wszystkie wymagania formalne tj. podpisał swoją skargę oraz przedstawił numer PESEL. Mimo tego faktu, jego skarga podlega odrzuceniu (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 753 ze zmianami, zwanej dalej "k.p.a."), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

Kognicji sądów administracyjnych nie podlegają sprawy inne, niż opisane powyżej, przy czym muszą to być sprawy, w których działania organów administracji charakteryzują się wskazanymi cechami stosunku administracyjnoprawnego.

Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1852/20, dostępne w CBOSA). Podkreślić należy, że działanie organów administracji publicznej (podmiotów wykonujących zadania publiczne), którego nie można zakwalifikować jako jednej z form wskazanych w art. 3 § 2 pkt 1-9, art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a., nie podlega kontroli sądowej, a podjęte próby jej zainicjowania poprzez złożenie skargi nie mogą być skuteczne.

Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej, gdzie Skarżący przedmiotem skargi uczynił działanie WWINB, które miało polegać na regularnym dopuszczaniu do bezprawia. Zdaniem Skarżącego, działalność WWINB przyczynia się do nielegalnej realizacji inwestycji, jej rozbudowy, a także użytkowania.

Skarżący nie wskazał konkretnego aktu prawnego tj. np. decyzji administracyjnej, postanowienia, czy innego aktu lub czynności, w której ta działalność miałaby się objawiać. Jednocześnie należy wyjaśnić to, że Skarżący kwestionując zapadłe niegdyś decyzje, które już poddano kontroli sądowej, zgodnie z wymienianymi przez niego sygnaturami spraw, nie oznacza, że obecnie może podjąć działanie zmierzające do likwidacji stacji paliw "O.". Skarżący może kwestionować zapadłe decyzje w prawem określonej procedurze – zwyczajnej albo nadzwyczajnej, kiedy przepisy prawa tak stanowią.

Tak jak wskazano na początku, Skarżący może zaskarżyć akt lub czynność albo zaniechanie określone w art. 3 § 2 pkt 1-9 p.p.s.a. Działanie WWINB jest efektem decyzji administracyjnych tj. pozwoleń, które wydał w odrębnych postępowaniach. Sąd w składzie orzekającym nie może ingerować w te rozstrzygnięcia, ponieważ muszą być one zaskarżone do sądu. W niniejszej sprawie, w której Skarżący powołuje się na szereg domniemywanych zaniedbań ze strony WWINB, nie zapadł żaden akt, ani nie dokonano żadnej czynność bezpośrednio poprzedzającej skargi. Innymi słowy, nie ma żadnego aktu prawnego podjętego w sprawie, który, w wyniku wniesienia skargi, Sąd miałby skontrolować.

Kończąc, z daleko idącej ostrożności procesowej wskazać należy, że zaskarżone działania można by uznać za mieszczący się w sferze aktów i czynności objętych regulacjami działu VIII k.p.a., aczkolwiek w tym przypadku oznaczenie adresata skargi (sąd administracyjny) oraz jej treść (brak powołania się na prawa wynikające z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków) nie pozwalała na jej zakwalifikowanie jako skargi wniesionej w takim właśnie trybie. W tym przypadku Skarżący nie skarży działań organu w trybie postępowania ze skargi powszechnej, czyli środka, jaki każdy zainteresowany może złożyć w sytuacji, gdy jest niezadowolony z działania organu. Tym niemniej wskazać należy, że działania administracji publicznej będące przedmiotem tego typu skarg, a także działania organów podejmowane w ramach procedury (trybu) rozpatrywania takich skarg, nie podlegają kontroli sądów administracyjnych z uwagi na to, iż nie mieszczą się w katalogu czynności i aktów poddawanych nadzorowi sądowemu w świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. W orzecznictwie jednolicie wskazuje się, że w sprawach skarg i wniosków, o których mowa w dziale VIII k.p.a., nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1961/11 oraz postanowienia NSA z dnia: 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I OZ 2049/16; 14 października 2016 r., sygn. akt I OSK 2091/16, 1 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 478/09, 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09, 15 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 520/09, 1 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 395/06, 26 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 26/07, dostępne w CBOSA).

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3, 5 i 6 w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a. odrzucił wszystkie skargi, o czym orzeczono w sentencji postanowienia.

/-/ W. Batorowicz