Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Paweł Darmoń Protokolant: starszy referent sądowy Paulina Filipek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2026 r. sprawy ze skargi Powiatu O. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 20 listopada 2025 r. znak K.RUT.477.84.2025 w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za korzystanie z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.

Dyrektor Zarządu Zlewni w Ż. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako: "Dyrektor ZZ w Ż. PGW WP") decyzją z dnia 13 marca 2025 r., KZ.ZUT.477.34.2025.PG, nałożył na podmiot Starostwo Powiatowe w O. (dalej ukarany) administracyjną karę pieniężną za korzystanie z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w kwocie [...]zł.

Od powyższej decyzji odwołał się ukarany, zarzucając naruszenie:

- art. 189f § 1 pkt 1 kpa stanowiącego, iż możliwe jest odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu w przypadku, gdy waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszenia prawa,

- art. 472aa ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 ze zm. stanowiącego, iż karze pieniężnej podlega, kto wbrew przepisowi korzysta z wód, wykonuje urządzenie wodne, roboty w wodach lub inne działania wymagające odpowiedniej zgody wodnoprawnej, bez odpowiedniego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, zgłoszenia wodnoprawnego lub oceny wodnoprawnej.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. decyzją z dnia 20 listopada 2025 r. nr K.RUT.477.84.2025, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, w związku z art. 472aa ust. 1 pkt 1, pkt 2 i ust. 2 oraz art. 472c ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2025 r., poz. 960 z późn. zm. - dalej jako: "Prawo wodne"), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu przedstawiono przebieg postępowania podkreślając, iż analiza akt administracyjnych wskazuje na to, że strona nie posiadała ważnego pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z usługi wodnej polegającej odprowadzaniu do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast - w czasie korzystania z usług wodnych w latach 2019 - 2025. Z danych zawartych w oświadczeniu strony wynika, że pozwolenie wodnoprawne udzielone przez Starostę O. decyzją z dnia 14 lipca 2002r, znak: WOŚ.6223-76/08/09, wygasło w dniu 5 sierpnia 2019 r. Podmiot nie złożył zatem wniosku o wydanie nowego pozwolenia, pomimo że termin ważności poprzedniego pozwolenia wodnoprawnego wygasł w roku 2019.

Ciężar gatunkowy naruszenia prawa polegający na korzystaniu z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego jest znaczący. Pozwolenie wodnoprawne stanowi bowiem instrument zarządzania zasobami wodnymi w celu ochrony zasobów wodnych przed zanieczyszczeniami oraz niewłaściwą lub nadmierną eksploatacją. W przedmiotowym pozwoleniu wodnoprawnym ustala się bowiem istotne kwestie z punktu widzenia ochrony środowiska, takie jak warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę środowiska, interesów ludności i gospodarki, w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód. Wydawanie pozwoleń wodnoprawnych ma na celu ochronę i poprawę stanu ekologicznego i chemicznego wód powierzchniowych, jak również zapobieganie lub ograniczanie wprowadzania zanieczyszczeń do wód podziemnych. W rozpoznawanej sprawie stopień naruszenia prawa należy uznać za większy niż znikomy. Między innymi również ze względu na jego długotrwałość, poprzednio obowiązujące pozwolenie wodnoprawne udzielone decyzją Starosty O. z dnia 14 lipca 2009 r., znak: WOŚ.6223-76/08/09, obowiązywało do dnia 4 sierpnia 2019 r. Brak pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych spływających w miejscowości K., ul. [...], [...] do potoku B. , powodował obciążanie środowiska w sposób niekontrolowany, zarówno pod kątem jakościowym, jak i ilościowym. Co w przypadku wielu podmiotów działających na obszarze dorzecza W., w tym samym okresie i w sposób podobny jak strona tj. korzystających z usług wodnych bez ważnego pozwolenia wodnoprawnego (co miało miejsce), uniemożliwia wręcz właściwe zarządzanie zasobami wodnymi w celu efektywnej ochrony tych zasobów przed zanieczyszczeniami, niewłaściwą lub nadmierną ich eksploatacją podmiotom do tego powołanym.

Wody opadowe ulegają zanieczyszczeniu już w trakcie opadu w wyniku kontaktu z powietrzem atmosferycznym, wychwytując z niego pyły, produkty niespalonego paliwa, substancje stałe i gazowe oraz inne. W następstwie opadu powstaje zaś spływ powierzchniowy, który ulega dalszemu zanieczyszczeniu. Wody opadowe odprowadzane z powierzchni uszczelnionych na terenach zurbanizowanych mogą być nośnikiem szeregu zanieczyszczeń niebezpiecznych dla środowiska, w tym dla wód powierzchniowych, do których są odprowadzane. W wodach opadowych odprowadzanych z powierzchni uszczelnionych, oprócz zawiesin (cząstek stałych) oraz substancji ropopochodnych, znajdują się również m.in. WWA (wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne), metale ciężkie czy mikroplastik. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 4 listopada 2022 r. w sprawie Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 300) za jedno z głównych źródeł presji chemicznej uznano odpływ miejski (wody opadowe). Powyższe oznacza, iż odprowadzanie wód opadowych we wskazanym obszarze powinno następować w warunkach szczegółowych uregulowań i kontroli, przy zastosowaniu odpowiednich środków technicznych ograniczających ilość zanieczyszczeń, czemu właśnie służyć mają warunki i zobowiązania nakładane na korzystających z usług wodnych w pozwoleniach wodnoprawnych. Zauważyć należy również, iż cele środowiskowe określone w planach gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy osiąga się między innymi poprzez wdrażanie działań ukierunkowanych na stopniową eliminację źródeł zanieczyszczeń powodujących presję na stan chemiczny. Dopiero zatem, na etapie prowadzonego postępowania o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego zaakceptowany zostanie (lub też nie) dobór zaproponowanego we wniosku rozwiązania technicznego do odprowadzania i podczyszczania wód opadowych, który zależny jest od rodzaju odbiornika oraz stopnia jego wrażliwości i warunków przestrzennych zlewni. Natomiast w sytuacji braku urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych, gdy wody opadowe są odprowadzane bezpośrednio do odbiornika, uwzględniony zostaje w nowym pozwoleniu wodnoprawnym ich wpływ na zlewnię oraz określone zostają warunki brzegowe udzielonego pozwolenia wodnoprawnego w tym zakresie. Nie można również każdego złożonego odwołania strony rozpatrywać w oderwaniu od warunków makro w ochronie środowiska. Ilości podmiotów naruszających w tym samym okresie prawo w zakresie podobnym jak podmiot, czy jak w przypadku strony składającej odwołanie z zakresu naruszenia prawa dokonanego przez nią. A w tym przypadku, mówimy o korzystaniu z usług wodnych bez posiadania więcej niż jednego pozwolenia wodnoprawnego. Nie można zatem uznać, że nawet jeśli prowadzone przez stronę odprowadzanie wód opadowych odbywało się - w czasie, kiedy strona nie posiadała pozwolenia wodnoprawnego -w identyczny sposób jak miało to miejsce w czasie obowiązywania poprzedniego pozwolenia wydanego dla strony, to nadal będzie się tak odbywać niezależnie od wydania pozwolenia w przyszłości. Bowiem to dopiero uzyskane przez korzystającego z usługi wodnej pozwolenia wodnoprawnego reguluje zarówno samą możliwość odprowadzania wód opadowych do wód, jak i szczegółowe zastosowanie odpowiedniego rodzaju urządzeń do tego służących, czy sposób ich użytkowania. Temu między innymi służy prowadzone postępowanie administracyjne w sprawie wydania stronie nowego pozwolenia wodnoprawnego i związane z tym ustalenia, ile dany odbiornik jest w stanie przyjąć odprowadzanych wód bez szkody dla środowiska i otoczenia. Nadto podkreślić należy, iż samo składanie oświadczeń przez stronę, jak i rozpoczęcie procedury pozyskania dokumentów niezbędnych do złożenia wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego nie oznacza domniemanej zgody organu na korzystanie z usług wodnych, a tym samym nie powoduje zaprzestania naruszenia prawa polegającego na tym korzystaniu bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Nie można zatem stawiać znaku równości dla sytuacji odmiennych z punktu widzenia prawa, l traktować czynności związanych z korzystaniem z usług wodnych przez innych użytkowników działających zgodnie z przepisami ustawy Prawo wodne, tak samo jak działania strony w zakresie korzystania z usług wodnych bez ważnego pozwolenia wodnoprawnego czyli działania z naruszeniem istniejących przepisów prawa. Byłoby to legitymizowanie postępowania strony i jej działań jako równych pod względem tego kryterium i wynikających z niego konsekwencji.

Podjęcie działań przez stronę, mających na celu pozyskanie dokumentacji niezbędnej do złożenia wniosku o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego prawie trzy lata po wygaśnięciu posiadanego przez stronę pozwolenia nie może być uznane za działanie z zachowaniem należytej staranności. Podkreślić również należy, że to przede wszystkim zaniedbania strony i nie złożenie wniosku we wcześniejszym terminie miało decydujący wpływ na zaistniałą sytuację (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12.12.2011 r., II OPS 2/11).

Stwierdzenie strony zawarte w uzasadnieniu odwołania, że odwołujący sam (tj. dobrowolnie) składał - za okres, w którym nie posiadał pozwolenia wodnoprawnego oświadczenia stanowiące podstawę naliczenia opłaty zmiennej i regulował wynikające z tego tytułu należności nie jest zgodne z istniejącymi przepisami prawa. Złożenie przez stronę "Oświadczenia podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast" zgodnie z art. 552 ust. 2g ustawy Prawo wodne" wynika z istniejących uregulowań prawnych. W związku z powyższym nie oznacza to, że podmiot korzystający z usług wodnych nawet bez ważnego pozwolenia wodnoprawnego robi to dobrowolnie

Strona złożyła wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego w dniu 16 czerwca 2025 roku, a więc ponad sześć lat po wygaśnięciu posiadanego pozwolenia wodnoprawnego. Występując o wydanie pozwolenia już po wygaśnięciu poprzedniego tj. po upływie okresu na który było wydane, strona powinna się liczyć z negatywnymi skutkami takiego działania. Starostwo Powiatowe w O. jako podmiot realizujący zadania publiczne na podstawie przepisów prawa powinien dołożyć wszelkich starań, aby kompletny wniosek został złożony z odpowiednim wyprzedzeniem czasowym, co pozwoliłoby na szybkie załatwienie sprawy. Podkreślić również należy, że złożony w tym terminie wniosek był niekompletny i nie spełniał wymogów formalnych zapisanych w ustawie Prawo wodne. Organ poinformował stronę, że nieusunięcie braków w terminie określonym w wezwaniu spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Strona uzupełniła wskazane przez organ braki w lipcu 2025 roku. Takie działanie strony czyli inicjowane postępowania administracyjnego w celu pozyskania nowego pozwolenia wodnoprawnego bez spełnienia wymogów zawartych w przepisach prawa, należy ocenić jako działanie "pro forma" tj. działanie, które jest podejmowane jedynie dla zachowania formy, pozorów, bez dbałości o rzeczywistą treść lub staranność wykonania. Trudno nie ocenić tej sytuacji, jako przypadku w którym podejmowane działania i czynności są wykonywane, aby sprawiały wrażenie, że coś zostało przez stronę zrobione, ale w rzeczywistości nie miały one z punktu widzenia przepisów prawa znaczenia ani nie przybliżały strony do realizacji założonego celu tj. uzyskania nowego pozwolenia wodnoprawnego.

Strona od IV kwartału 2019 r. przedkłada Dyrektorowi Zarządu Zlewni w Ż. "Oświadczenie podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast" zgodnie z art. 552 ust. 2g ustawy Prawo wodne. W przesłanych oświadczeniach podmiot wykazywał, iż dokonuje odprowadzania do wód - wód opadowych ze wskazaniem ich ilości w danym kwartale i zakresie ich retencjonowania z terenów uszczelnionych bez ważnego pozwolenia wodnoprawnego. Na podstawie powyższego Dyrektor Zarządu Zlewni w Ż. w okresie od 2019 - 2024 roku ustalał wysokość opłaty zmiennej. W związku z brakiem ważnego pozwolenia wodnoprawnego nie mogła być ustalona w latach 2020-2024 oraz naliczona opłata stała zgodnie z przepisami art. 271 ust. 4 pkt l ustawy Prawo wodne. Trudno więc zgodzić się ze stwierdzeniem strony, że regulowała wszystkie należności przypadające na podmiot z tytułu korzystania z usług wodnych, zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy Prawo wodne.

Przyjęcie, że podmiot świadomie, długotrwale i z lekceważeniem aktualnych przepisów prawa korzystał z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, a sposób postępowania budzi uzasadnioną wątpliwość co do chęci szybkiego uregulowania przedmiotowej sytuacji w latach 2019 - 2024 oraz uzyskania stosownego pozwolenia wodnoprawnego wynika z ustalonego stanu faktycznego. Strona nie dostarczyła żadnych dowodów na to, że podejmowała w tym okresie działania związane z uregulowaniem swojego stanu prawnego w zakresie korzystania z usług wodnych bez pozwolenia wodnoprawnego. Strona korzystała z istniejących w tym okresie uregulowań, które nie nakładały na użytkowników wód korzystających z usługi wodnej - odprowadzania do wód - wód opadowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego - opłaty podwyższonej.

Na żadnym etapie prowadzonych dotychczas postępowań wyjaśniających, strona nie dostarczyła dowodów na podjęcie działań wskazujących na chęć uregulowanie przedmiotowej sytuacji przed wygaśnięciem pozwolenia w dniu 5 sierpnia 2019 roku, a następnie w latach 2020-2024 na pozyskanie w tym czasie nowego pozwolenia wodnoprawnego. Jeżeli strona nie dostarcza organowi dokumentów niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy na jej korzyść, to trudno takie działanie strony nazwać lojalnym współdziałaniem w wyjaśnieniu okoliczności faktycznych i przyjąć, że strona podejmowała wszystkie działania z zachowaniem należytej staranności. Samo zainicjowanie procedury związanej z wydaniem pozwolenia wodnoprawnego, w tym przypadku ponad trzy lata po wygaśnięciu posiadanego wcześniej pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne, nie spełnia tych przesłanek.

Również późniejsze postępowanie strony związane ze złożeniem wniosku o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego w roku 2025 nie wskazuje na działania podejmowane z zachowaniem należytej staranności.

Niezasadnym w ocenie organu odwoławczego jest argument strony mający przemawiać za odstąpieniem od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, tj. "... Powiat O. nie dopilnował ciągłości wydanego pozwolenia (co związane też było m.in. z kwestią zabezpieczenia w budżecie środków na ten cel — opracowanie operatu wodnoprawnego),...".

Aby zadośćuczynić terminom i spełnić warunki zapisane w art. 414 ust. 2 Prawa wodnego, strona winna była złożyć wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia w maju 2019 r., a działania związane z pozyskaniem dokumentów załączanych do wniosku podjąć odpowiednio wcześniej. Działania takie zatem powinny były być podjęte przez stronę najpóźniej z początkiem miesiąca lutego 2019 roku. l to na rok 2019, a nie na rok 2022 strona winna była zabezpieczyć środki finansowe w planie jednostki. Starostwo Powiatowe w O. jako jednostka organizacyjna sektora finansów publicznych, która realizuje ustawowe zadania w zakresie wyznaczonym przez przepisy prawa, ma obowiązek znać i stosować przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. póz. 1530 t.j., z późn. zm.), a w szczególności art. 138 ust. 6 ustawy, ponieważ opisuje on procedury związane z ustalaniem projektu budżetu Państwa oraz na podstawie w/w artykułu wprowadzane są przepisy zawarte w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 21 marca 2022 r. w sprawie szczegółowego sposobu, trybu i terminów opracowania materiałów do projektu ustawy budżetowej (Dz. U. z 2022, poz. 745 z późn. zm.). Materiały planistyczne, jednostki sektora finansów publicznych, obowiązane są przygotować zwykle w trzecim kwartale roku poprzedzającego okres planistyczny. Strona mając wiedzę, że posiadane pozwolenie wodnoprawne wygaśnie w miesiącu sierpniu 2019 roku, działania związane z zaplanowaniem środków w projekcie planu finansowego jednostki winna podjąć w trzecim kwartale roku 2018, tak aby dysponować środkami finansowymi na zawarcie umowy o wykonanie operatu w roku 2019 i mieć realną możliwość złożenia wniosku wraz z wymaganymi dokumentami w terminie przewidzianym w art. 414 ust. l pkt l Prawa wodnego. Z uzasadnienia przedłożonego odwołania wynika, że strona nie tylko nie zabezpieczyła środków finansowych na realizacje w/w zadań w roku 2019, aby skorzystać z możliwości jakie dawał stronie art. 414 Prawa wodnego, choć istniejący stan faktyczny na to pozwalał, ale również nie zabezpieczyła tych środków w planie finansowym jednostki odpowiednio na rok: 2020, 2021, 2022, 2023 i 2024. Dlatego organ odwoławczy nie może uznać za stroną, że jest to przesłanka wskazująca na to, że uchybienie terminu wskazanego w art. 414 ust. 2 Prawa wodnego, nie było przez Skarżącego zawinione. W ocenie organu odwoławczego powyższe wskazuje na zaniedbania strony w tym zakresie, co uniemożliwiło stronie podjęcie działań w terminach które pozwoliłyby stronie złożyć wniosek o nowe pozwolenie w terminie i uzyskać go przed wygaśnięciem posiadanego pozwolenia wodnoprawnego. A w wyniku wymierzenia kary w pierwszej kolejności niezbędne jest ustalenie wysokości opłaty zmiennej, gdyż kara będzie miała wymiar jej pięciokrotności. Oznacza to, że podana wysokość kary wiąże organ. Zatem odmiennie niż jest to w przypadku pozostałych naruszeń, gdzie kara jest określona poprzez podanie dolnej i górnej granicy, tutaj występuje jedna wysokość kary za stwierdzone naruszenia, co w konsekwencji oznacza, że nie ma żadnej możliwości jej miarkowania.

Opłata została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 5 ustawy Prawo wodne w oparciu o przedłożone przez stronę oświadczenie podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast (art. 552 ust. 2g ustawy Prawo wodne). Podmiot nie skorzystał z art. 273 ust. 1-3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, który daje stronie możliwość złożenia reklamacji, jeżeli ta nie zgadza się z wysokością ustalonej opłaty. Strona nie kwestionowała na tym etapie wysokości naliczonych opłat. Tak obliczona opłata zmienna stanowiła podstawę do ustalenia administracyjnej kary pieniężnej.

W artykule 472c ust.3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo Wodne - ustawodawca wskazuje, że w zakresie nieuregulowanym w w/w ustawie do administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w art. 472a ust. 1, art. 472aa ust. 1 i art. 472b ust. 1, stosuje się przepisy działu IVa ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W omawianym przypadku przepis ten nie znajduje zastosowania, ponieważ ustawodawca określił i uregulował wysokość kary oraz sposób jej naliczania.

Odnosząc się do zarzutów strony, że organ l instancji winien był zastosować art. 189f § 1 pkt 1 Kpa i odstąpić od nałożenia kary administracyjnej pieniężnej, z uwagi na fakt, że waga naruszenia prawa była znikoma, a to stanowiło według strony przesłankę do zastosowania powyższego artykułu, organ odwoławczy nie podzielił stanowiska strony. Dodatkowo potwierdzeniem powyższego jest fakt, że naruszenie prawa przez stronę było zdarzeniem ciągłym i długotrwałym, a nie działaniem krótkotrwałym i incydentalnym. Dodatkowo naruszenie to, w przypadku strony, odnosi się do więcej niż jednego przypadku korzystania przez podmiot z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Zgodnie z definicją zawartą w Słowniku języka polskiego PWN - incydentalny oznacza: Jednostkowy, zdarzający się bardzo rzadko, mający matę znaczenie, mający znaczenie uboczne w sporze, będący dziełem przypadku". Działania strony nie wpisują się w żaden z w/w zakresów powyższej definicji. Nie były dziełem przypadku, lecz wcześniejszych zaniedbań. Nie mają małego i ubocznego znaczenia w zaistniałym sporze, ponieważ wiążą się z nieprzestrzeganiem przez stronę istniejącego stanu prawnego do czego jako organ administracji publicznej jest zobowiązany. Ponieważ stwierdzony stan faktyczny trwał od sierpnia 2019 roku do czerwca 2025 roku, nie sposób podważyć ustaleń organu l instancji, iż są to działania ciągłe i długotrwałe.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyła odwołująca zarzucając naruszenie:

- przepisów postępowania tj. art. 7 kpa, art. 107 kpa w związku z art. 140 kpa poprzez brak rozpoznania wszystkich okoliczności uzasadniających odstąpienie od wymierzenia kary administracyjnej na podstawie art. 189f ust. 1 kpa wskazanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji i w konsekwencji brak wszechstronnego rozpatrzenia odwołania złożonego przez skarżącego;

- przepisów prawa materialnego tj.:

a) art. 189f § 1 pkt 1 kpa, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na odmowie odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, pomimo zaistnienia przesłanek obligatoryjnego odstąpienia od jej wymierzenia;

b) art. 189f § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. art. 472aa ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1087 ze zm.) poprzez zrównanie przez organ II instancji korzystania przez skarżącego z usługi wodnej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego na skutek jego wygaśnięcia z korzystaniem z takiej usługi bez pozwolenia wodnoprawnego (tj. gdy dla danego urządzenia nie zostało ono nigdy wydane) i w efekcie przyjęciu, że na gruncie przedmiotowej sprawy brak było podstaw do odstąpienia od nałożenia skarżącemu kary administracyjnej.

Wg skarżącej naruszenie, którego dotyczy decyzja o karze pieniężnej, należy zakwalifikować niewątpliwie jako naruszenie o wadze znikomej. Powiat O. dobrowolnie inicjował obowiązek dokonywania opłat z tytułu odprowadzania wód opadowych do rzeki składając oświadczenia co do ilości i rodzaju odprowadzanych wód, będących podstawą do naliczenia przez Wody Polskie stosownych opłat. Działalnie takie nie nosi znamion uchylania się od ponoszenia opłat, a raczej przyjęcia odpowiedzialności za powyższe. Pozwolenie wodnoprawne określające zasady odprowadzania wód do potoku B. było wydane, warunki nie uległy zmianie, co Powiat każdorazowo podkreślał składając do Wód Polskich oświadczenia, będące podstawą naliczenia stosownych opłat. Co istotne, mimo upływu z dniem 5.08.2019 r. okresu obowiązywania decyzji - pozwolenia wodnoprawnego znak WOŚ.6223-76/08/09 z dnia 14.07.2009 r. wydanej przez Starostę O. zezwalającej na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z ul. [...] w K. do potoku B. , warunki korzystania z niej oraz zasady naliczania opłat pozostały niezmienione. W konsekwencji nie doszło do szkody oraz naruszenia interesu publicznego, co powinno zostać uwzględnione przy ocenie wagi czynu i zasadności nałożonej kary. Organ znał powyższe okoliczności, jednak nie zostały one wzięte pod uwagę w decyzji zaskarżonej. Nie można zrównywać sytuacji, w której odprowadzanie wód ma miejsce całkowicie bez uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, z sytuacją kiedy pozwolenie wodnoprawne utraciło ważność, a opłaty były nadal uiszczane według dotychczasowych zasad. Zrównanie obu wskazanych sytuacji jest niezasadne, biorąc pod uwagę, iż w przypadku drugiej z nich funkcjonują ustalone procedury, co świadczy o ciągłości stosowanych regulacji oraz niskiej wadze zarzucanego przewinienia. Naruszenie normy prawnej przez ukaranego nie wywołało wbrew twierdzeniom Organu II instancji żadnych negatywnych skutków dla dóbr prawnie chronionych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Pkt 1 lit. "c" wskazanego przepisu stanowi, że Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Natomiast w przypadku nieuwzględnienia skargi, Sąd w świetle art. 151 p.p.s.a. oddala skargę.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W sprawie nie było sporne, że zmaterializowały się przesłanki, wynikające z art. 472aa ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 3 ustawy Prawo wodne tj., że skarżący podlega administracyjnej karze pieniężnej ponieważ korzysta z wód, wykonuje urządzenia wodne, roboty w wodach lub inne działania wymagające odpowiedniej zgody wodnoprawnej bez odpowiednio pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, zgłoszenia wodnoprawnego lub oceny wodnoprawnej. Nadto nie było kwestionowane, iż co do odprowadzania wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, ustawodawca wprost wskazał podstawę ustalenia wysokości kary pieniężnej, która stanowi 500% opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód.

Natomiast istotne było, w świetle zarzutów odnoszących się tylko do braku odstąpienia przez organ od nałożenia spornej kary, iż skarżący nie posiadał ważnego pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych do potoku B. w m. K., ul. [...] w okresie II kwartału 2024 r., gdyż sam potwierdził, że pozwolenie wodnoprawne udzielone przez Starostę O. decyzją z dnia 14.07.2009 r., znak: WOŚ.6223-76/08/09 wygasło w 4.08.2019r. i nie złożył wniosku o wydanie nowego pozwolenia do dnia 16 czerwca 2025 r. Jak wynika też ze zgromadzonych dowodów, skarżący, świadomy był przy tym upływu terminu ważności pozwolenia, nie skorzystał z możliwości jaką daje art. 414 ustawy Prawo wodne i nie składał w wymaganym terminie wniosku do PGW Wody Polskie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na kolejny okres, a zatem powinien był liczyć się z negatywnymi skutkami takiego działania.

W tym też kontekście należy w pierwszej kolejności wskazać, iż zgodnie z dyspozycją art. 472c ust. 3 ustawy Prawo wodne do administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w art. 472a ust. 1, art. 472aa ust. 1 i art. 472b ust. 1 przepisy działu IVa ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego stosuje się w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie. Zatem odnosząc się do zarzutu braku rozważenia okoliczności wynikających z art. 189f § 1 kpa, w ocenie Sądu, skarżony dokonał wystarczająco szerokiej oceny przesłanek do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Ocena ta dała podstawę do stwierdzenia, że takie okoliczności nie zachodzą. Aby można było odstąpić w trybie art. 189f kpa od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestać na pouczeniu, waga naruszenia prawa musiałaby być znikoma, a strona musiałaby zaprzestać naruszenia prawa, zaś obie te przesłanki musiałyby zostać spełnione łącznie (por. np. uzasadnienia do wyroków NSA: z 30 listopada 2022r., sygn. akt II GSK 1091/19; IIGSK 1090/19; II GSK 1092/19 oraz z 10 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 294/20; II GSK 1386/19).

Organ do obu tych okoliczności odniósł się w swojej decyzji, zasadnie wskazując, iż waga naruszenia polegająca na korzystaniu z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego przez okres ponad 6 lat nie mogła być uznana za znikomą. Przeciwnie, ciężar gatunkowy naruszenia jest w związku z tym znaczący. Działania było więc ciągłe i długotrwałe. Pozwolenie wodnoprawne stanowi bowiem instrument zarządzania zasobami wodnymi w celu ochrony zasobów wodnych przed zanieczyszczeniami oraz niewłaściwą lub nadmierną eksploatacją. Wydawanie pozwoleń wodnoprawnych ma na celu ochronę i poprawę stanu ekologicznego i chemicznego wód powierzchniowych, jak również zapobieganie lub ograniczanie wprowadzania zanieczyszczeń do wód podziemnych. Jak wskazuje się w orzecznictwie "waga naruszenia prawa w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735) musi być oceniana z punktu widzenia zagrożenia dla realizacji tego celu (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2022 roku, sygn. II GSK 9/22). Skoro zatem w kontrolowanej sprawie skarżący w sposób świadomy, długotrwale korzystał z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, to wyklucza to możliwość uznania takiego działania za znikome naruszenie przepisów prawa. Przedmiotowe naruszenia polegające na korzystaniu z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego stanowią poważne uchybienie, biorąc pod uwagę istotne znaczenie ochrony zasobów wodnych jako dobra wspólnego i narodowego. Naruszenie dotyczy także nieuregulowanego prawnie odprowadzania wód opadowych i roztopowych dlatego też nie sposób uznać, że stwierdzone naruszenie ma charakter znikomy. Nadto w sprawie nie można pominąć, iż celem sankcji jest doprowadzenie do działania zgodnego z prawem poprzez nakłonienie strony do uzyskania wymaganej zgody wodnoprawnej na korzystanie z wód, w efekcie zaś zapewnienia ochrony wód, w szczególności poprzez przestrzeganie warunków wprowadzania zanieczyszczeń zgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu wodnoprawnym. Zatem wbrew argumentacji zawartej w skardze istotne znaczenie nakładanej administracyjnej kary pieniężnej ma prewencja ogólna polegająca na oddziaływaniu na podmioty korzystające z wód w sposób nieuregulowany w stosownym pozwoleniu wodnoprawnym, której brak może skutkować poniesieniem odpowiedzialności prawnej. Niezbędne jest nie tylko w celu przymuszenia podmiotu do realizacji obowiązków związanych z uzyskaniem uprawnienia do odprowadzania wód opadowych do wód, zgodnie z wymaganiami Prawa wodnego, ale także dla ochrony interesu publicznego (tzn. ochrony środowiska wodnego jako dobra wspólnego).

Wobec powyższego skarga jako nieuzasadniona została oddalona na zasadzie art. 151 p.p.s.a.